Të mërkurën, me kërkesë të Gjermanisë, ambasadorët e anëtarëve të Bashkimit Evropian zhvilluan një debat të jashtëzakonshëm mbi situatën në Serbi pas miratimit të ligjeve gjyqësore, të cilat Komisioni Evropian i vlerësoi si një hap të rëndësishëm prapa, mësoi sot Radiotelevizioni i Serbisë nga burime diplomatike në Bruksel.
Në debat nuk pati vendime, por disa vende kërkuan shqyrtimin e pezullimit të fondeve nga Plani i Rritjes për Serbinë, nëse ligjet gjyqësore të miratuara mbeten në fuqi, dhe disa vende mirëpritën gatishmërinë e Beogradit për të mos e zbatuar legjislacionin deri në publikimin e opinionit të Komisionit të Venecias, i cili pritet në qershor.
Disa shtete anëtare, përfshirë vendet skandinave dhe baltike, Holandën dhe të tjera, kanë shprehur “shqetësim serioz”, duke gjykuar se ligjet gjyqësore përfaqësojnë një pengesë në një fushë kyçe të sundimit të ligjit.Sipas burimeve diplomatike, disa vende i kanë kërkuar Komisionit Evropian të shqyrtojë pezullimin e pagesave nga Plani i Rritjes për Serbinë, nëse nuk merret parasysh mendimi i Komisionit të Venedikut. Debati ngriti gjithashtu çështjen e retorikës anti-BE dhe përmbajtjes së Serbisë gjatë votimit për rezolutën mbi Ukrainën në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së.
Nga ana tjetër, një grup vendesh, përfshirë Francën, Italinë, Hungarinë, Sllovakinë dhe të tjera, mbështetën një “qasje të ekuilibruar” ndaj Serbisë, duke paralajmëruar se një “pezullim i nxituar i pagesave” nga Plani i Rritjes do të dëmtonte interesin strategjik të qasjes së Serbisë ndaj BE-së.
Ashtu si dhjetorin e kaluar, këto vende mbështetën që hapja e grupit 3 të rikthehej në tryezën e negociatave me Serbinë, duke iu referuar parimit të meritës dhe vlerësimit të Komisionit Evropian se Beogradi i plotëson kushtet e nevojshme teknike për këtë. Disa nga shtetet anëtare treguan se kritika ndaj ligjeve gjyqësore do të ishte më e besueshme nëse BE-ja do të pranonte se është bërë njëfarë përparimi në fusha të tjera, sipas burimeve diplomatike.
Diskutime të ngjashme mbi pasojat e miratimit të ligjeve gjyqësore janë mbajtur disa herë gjatë shkurtit në nivelin e grupit të punës për zgjerimin e vendeve anëtare (COELA).Komisionerja e Zgjerimit, Marta Kos, tha më parë këtë muaj se Komisioni Europian do të vlerësojë nëse parakushtet për pagesën e parave europiane për Serbinë janë ende të përmbushura.
Sipas rregullores për Planin e Rritjes së Ballkanit Perëndimor, parakushtet për përdorimin e parave nga ai fond janë funksionimi i sistemit demokratik dhe sundimi i ligjit, dhe në rastin e Beogradit dhe Prishtinës, “angazhimi konstruktiv në dialog”.
