Nd\u00ebrsa luft\u00ebrat n\u00eb Ukrain\u00eb dhe n\u00eb Lindjen e Mesme vazhdojn\u00eb, paqja e v\u00ebrtet\u00eb ende nuk mund t\u00eb vendoset n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor, paralajm\u00ebron eksperti gjerman Alexander Rhotert n\u00eb nj\u00eb analiz\u00eb t\u00eb botuar n\u00eb gazet\u00ebn prestigjioze zvicerane Neue Z\u00fcrcher Zeitung (NZZ).<\/p>\n\n\n\n
N\u00eb tekstin me titull \u201cBallkani \u00ebsht\u00eb ende nj\u00eb rajon problematik i l\u00ebn\u00eb pas dore, Serbia mbetet faktori kryesor p\u00ebr\u00e7ar\u00ebs\u201d, autori thekson se fryma e vjet\u00ebr e nacionalizmit vazhdon t\u00eb jetoj\u00eb n\u00eb Beograd, nd\u00ebrsa stabiliteti dhe e ardhmja e Bosnj\u00ebs dhe Hercegovin\u00ebs jan\u00eb ende t\u00eb k\u00ebrc\u00ebnuara n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb akute.<\/p>\n\n\n\n
Rhotert pohon se \u00e7el\u00ebsi i paq\u00ebndrueshm\u00ebris\u00eb n\u00eb rajon \u00ebsht\u00eb nacionalizmi agresiv serb, q\u00ebllimi i t\u00eb cilit \u00ebsht\u00eb bashkimi i t\u00eb gjitha zonave t\u00eb ish-Jugosllavis\u00eb t\u00eb banuara nga serb\u00ebt n\u00eb nj\u00eb shtet t\u00eb vet\u00ebm. Sipas tij, nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb plan afatshkurt\u00ebr, por nj\u00eb projekt strategjik shum\u00ebdekad\u00ebsh q\u00eb zbatohet me mjete fleksibile, jo vet\u00ebm ushtarake, por edhe propagand\u00eb, diplomaci t\u00eb marr\u00eb nga ish-RSFJ-ja dhe aleanca me Rusin\u00eb dhe Kin\u00ebn.<\/p>\n\n\n\n
Analiza kujton gjithashtu deklarat\u00ebn e Aleksandar Vulinit, t\u00eb cilin autori e quan mentorin ideologjik t\u00eb Aleksandar Vu\u00e7iqit, se realizimi i “bot\u00ebs serbe” mund t\u00eb zgjas\u00eb me vite dhe dekada. Kjo tregon se aktor\u00ebt politik\u00eb n\u00eb Beograd mb\u00ebshteten n\u00eb faktorin koh\u00eb shum\u00eb m\u00eb gjat\u00eb sesa demokracit\u00eb per\u00ebndimore.<\/p>\n\n\n\n
Autori thekson ve\u00e7an\u00ebrisht se Presidenti serb Aleksandar Vu\u00e7i\u00e7 “e zot\u00ebron n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb p\u00ebrsosur repertorin e nxitjes dhe propagand\u00ebs”, duke kujtuar faktin se nga viti 1998 deri n\u00eb vitin 2000 ai sh\u00ebrbeu si Minist\u00ebr i Informacionit i Millosheviqit.<\/p>\n\n\n\n
Taktika e marrjes peng t\u00eb nj\u00eb rajoni<\/strong><\/p>\n\n\n\n Si nj\u00eb nga manovrat kryesore t\u00eb Vu\u00e7i\u00e7it, NZZ ve\u00e7on propozimin e “zgjidhjes n\u00eb paket\u00eb”, sipas t\u00eb cilit t\u00eb gjitha vendet e Ballkanit Per\u00ebndimor duhet t\u00eb hyjn\u00eb s\u00eb bashku n\u00eb BE. Rhotert vler\u00ebson se kjo \u00ebsht\u00eb shantazh: meqen\u00ebse Serbia dhe entiteti Republika Srpska po rr\u00ebshqasin gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb n\u00eb autokraci, dhe Beogradi po b\u00ebn hapa prapa n\u00eb fushat e drejt\u00ebsis\u00eb, liris\u00eb s\u00eb medias dhe luft\u00ebs kund\u00ebr korrupsionit, kjo qasje do t’i lejonte Vu\u00e7i\u00e7it t\u00eb shmangte reformat dhe t\u00eb mbante peng t\u00eb gjith\u00eb rajonin.<\/p>\n\n\n\n Udh\u00ebheq\u00ebsi serb i Bosnj\u00ebs, Milorad Dodik, ka nj\u00eb rol t\u00eb ngjash\u00ebm n\u00eb terren. Autori thekson se Dodik dhe SNSD-ja e tij po bllokojn\u00eb me vet\u00ebdije progresin e Bosnj\u00ebs dhe Hercegovin\u00ebs n\u00eb rrug\u00ebn drejt Brukselit, nd\u00ebrsa ai nuk \u00ebsht\u00eb i interesuar p\u00ebr faktin se BiH mund t\u00eb humbas\u00eb m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb miliard euro nga Plani i Rritjes s\u00eb BE-s\u00eb si rezultat, si dhe p\u00ebr bllokimin e em\u00ebrimit t\u00eb koordinator\u00ebve p\u00ebr fondet IPA.<\/p>\n\n\n\n \u201cPlani i Dodikut \u00ebsht\u00eb t\u00eb shkat\u00ebrroj\u00eb Bosnj\u00ebn dhe Hercegovin\u00ebn si shtet \u2014 n\u00ebse kjo nuk \u00ebsht\u00eb e realizueshme ushtarakisht, at\u00ebher\u00eb me mjete t\u00eb tjera\u201d, shkruan Rhotert, duke paralajm\u00ebruar se nj\u00eb p\u00ebrpjekje e mundshme p\u00ebr shk\u00ebputje t\u00eb Republika Srpska nuk mund t\u00eb shkoj\u00eb pa probleme, prandaj forcat e BE-s\u00eb dhe NATO-s n\u00eb BiH dhe Kosov\u00eb kan\u00eb nj\u00eb rol ky\u00e7.<\/p>\n\n\n\n Nga memorandumi i SANU-s\u00eb te Porta e Tuzl\u00ebs<\/strong><\/p>\n\n\n\n Duke u rikthyer te historia, autori v\u00ebren se fillimi i fundit t\u00eb Jugosllavis\u00eb filloi n\u00eb shtator t\u00eb vitit 1986 me botimin e Memorandumit t\u00eb Akademis\u00eb Serbe t\u00eb Shkencave dhe Arteve (SANU), nj\u00eb dokument q\u00eb presidenti i at\u00ebhersh\u00ebm i Serbis\u00eb, Ivan Stamboli\u0107, e quajti “nj\u00eb rekuiem p\u00ebr Jugosllavin\u00eb”.<\/p>\n\n\n\n Ai tekst theu nj\u00eb tabu t\u00eb m\u00ebparshme me akuza p\u00ebr “gjenocid demografik” kund\u00ebr serb\u00ebve n\u00eb Kosov\u00eb dhe k\u00ebrkesa p\u00ebr shfuqizimin e ndryshimeve kushtetuese t\u00eb vitit 1974, duke hapur rrug\u00ebn p\u00ebr luft\u00ebrat e viteve 1990 q\u00eb mor\u00ebn 140,000 jet\u00eb dhe lan\u00eb miliona refugjat\u00eb.<\/p>\n\n\n\n Teksti gjithashtu thekson vazhdim\u00ebsin\u00eb shqet\u00ebsuese t\u00eb nj\u00eb retorike t\u00eb till\u00eb n\u00eb Serbin\u00eb e sotme. Rhotert p\u00ebrmend paraqitjen e fundit televizive t\u00eb ministres serbe Sne\u017eana Paunovi\u0107, e cila deklaroi se n\u00eb vend t\u00eb Millosheviqit n\u00eb vitin 1998, ajo do ta kishte “pastruar etnikisht” Kosov\u00ebn, duke i krahasuar shqiptar\u00ebt me “termite”. Nj\u00eb fjalor i till\u00eb, thekson autori, p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb hapur urrejtjeje q\u00eb \u00ebsht\u00eb ende e pranishme n\u00eb median serbe n\u00ebn kontrollin e regjimit, ku p\u00ebrdoren rregullisht terma p\u00ebr\u00e7mues dhe fyerje kund\u00ebr kombeve fqinje.<\/p>\n\n\n\n P\u00ebrve\u00e7 dehumanizimit verbal, Beogradi vazhdon t\u00eb ofroj\u00eb strehim p\u00ebr kriminel\u00ebt e d\u00ebnuar t\u00eb luft\u00ebs. Shembulli m\u00eb drastik \u00ebsht\u00eb gjenerali Novak \u0110uki\u0107, p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr masakr\u00ebn n\u00eb Port\u00ebn e Tuzl\u00ebs n\u00eb maj t\u00eb vitit 1995, kur 71 f\u00ebmij\u00eb dhe t\u00eb rinj u vran\u00eb nga nj\u00eb predh\u00eb artilerie dhe pothuajse 200 u plagos\u00ebn. \u0110uki\u0107 jeton i lir\u00eb n\u00eb Beograd sot n\u00ebn mbrojtjen e regjimit t\u00eb Vu\u010di\u0107-it.<\/p>\n\n\n\n Megjithat\u00eb, Rhotert kujton se n\u00eb periudh\u00ebn pas r\u00ebnies s\u00eb Millosheviqit, Serbia, e udh\u00ebhequr nga kryeministri Zoran \u0110in\u0111i\u0107, tregoi se mund t\u00eb ndiqte rrug\u00ebn e demokratizimit dhe integrimit evropian. \u0110in\u0111i\u0107 tregoi guxim duke ia dor\u00ebzuar Millosheviqin Tribunalit t\u00eb Hag\u00ebs, por ai u vra n\u00eb vitin 2003 nga strukturat e regjimit t\u00eb vjet\u00ebr. Kur SNS e Vu\u00e7iqit erdhi n\u00eb pushtet n\u00eb vitin 2012, administrata e vendit u mor p\u00ebrs\u00ebri nga kuadrot e vjetra dhe mb\u00ebshtet\u00ebsit e vij\u00ebs s\u00eb ashp\u00ebr t\u00eb Millosheviqit.<\/p>\n\n\n\n Duke p\u00ebrfunduar analiz\u00ebn, autori thot\u00eb se Bashkimi Evropian duhet t\u00eb mbaj\u00eb nj\u00eb distanc\u00eb t\u00eb qart\u00eb nga autoritetet n\u00eb Beograd. Shteti m\u00eb i fuqish\u00ebm i Ballkanit Per\u00ebndimor nuk duhet t\u00eb lejohet t\u00eb pengoj\u00eb dhe shantazhoj\u00eb vendet fqinje n\u00eb rrug\u00ebn e tyre drejt BE-s\u00eb.<\/p>\n\n\n\n Solidariteti i v\u00ebrtet\u00eb i Evrop\u00ebs, thuhet n\u00eb fund t\u00eb artikullit n\u00eb NZZ, meritohet nga qytetar\u00ebt e guximsh\u00ebm t\u00eb Serbis\u00eb q\u00eb kan\u00eb protestuar kund\u00ebr demokracis\u00eb s\u00eb kontrolluar t\u00eb pasardh\u00ebsit politik t\u00eb Millosheviqit p\u00ebr vite me radh\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Nd\u00ebrsa luft\u00ebrat n\u00eb Ukrain\u00eb dhe n\u00eb Lindjen e Mesme vazhdojn\u00eb, paqja e v\u00ebrtet\u00eb ende nuk mund t\u00eb vendoset n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor, paralajm\u00ebron eksperti gjerman Alexander Rhotert n\u00eb nj\u00eb analiz\u00eb t\u00eb botuar n\u00eb gazet\u00ebn prestigjioze zvicerane Neue Z\u00fcrcher Zeitung (NZZ). N\u00eb tekstin me titull \u201cBallkani \u00ebsht\u00eb ende nj\u00eb rajon problematik i l\u00ebn\u00eb pas dore, Serbia mbetet […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":31848,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[30,32],"tags":[],"class_list":["post-31847","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-lajme","category-rajon"],"yoast_head":"\n