N\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur informacioni qarkullon me shpejt\u00ebsi dhe teknologjia po riform\u00ebson \u00e7do aspekt t\u00eb komunikimit publik, gazetaria po p\u00ebrballet me nj\u00eb nga periudhat m\u00eb sfiduese. Mes zhvillimeve t\u00eb vrullshme digjitale dhe rritjes s\u00eb ndikimit t\u00eb inteligjenc\u00ebs artificiale (IA), qasja p\u00ebr t\u00eb reflektuar mbi rolin, standardet dhe t\u00eb ardhmen e gazetaris\u00eb mbetet aktuale.<\/p>\n\n\n\n
P\u00ebr t\u00eb kuptuar k\u00ebt\u00eb realitet kompleks ku \u00ebsht\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb profesioni i gazetaris\u00eb dhe medias sot, Aleksand\u00ebr \u00c7ipa, kryetar i Unionit t\u00eb Gazetar\u00ebve Shqiptar\u00eb (UGSh) ndan n\u00eb k\u00ebt\u00eb intervist\u00eb p\u00ebr ATSh-n\u00eb nj\u00eb analiz\u00eb t\u00eb detajuar mbi evolucionin e gazetaris\u00eb, ndikimin e teknologjis\u00eb dhe sfidat q\u00eb e presin k\u00ebt\u00eb profesion n\u00eb t\u00eb ardhmen.<\/p>\n\n\n\n
Si e keni par\u00eb evolucionin e gazetaris\u00eb gjat\u00eb viteve t\u00eb angazhimit tuaj?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Si nj\u00eb zhvillim kompleks, ku e duhura, risia, zhvillimi bashk\u00ebjeton me shembjen, me r\u00ebnien e disa shtyllave q\u00eb dallojn\u00eb e do t\u00eb shquajn\u00eb standardet, profesionisten nga diletantja, nga gazetaria e qytetarit apo m\u00eb sakt\u00eb nga spontaniteti dhe mund\u00ebsia e zot\u00ebrimit t\u00eb infrastruktur\u00ebs dhe teknologjis\u00eb informuese prej gjithkujt. Un\u00eb e kam nisur nga teknologjia e shtypshkrimeve Gutenberg. N\u00eb harkun kohor t\u00eb 35 viteve kemi kap\u00ebrcyer shum\u00eb nivele teknologjike dhe sot jemi te HD dhe online. Nuk \u00ebsht\u00eb evolucion, por revolucion, madje shum\u00eb i shpejt\u00eb n\u00eb koh\u00eb. Por n\u00eb raportin me nd\u00ebrgjegjen profesionale ka ndodhur realiteti i l\u00ebvizjes retrograde. Profesionist\u00ebt jan\u00eb pakic\u00eb e m\u00eb pakic\u00eb dhe t\u00eb z\u00ebnit me zellin raportues ose spontanitetin raportues jan\u00eb shumic\u00eb e shumic\u00eb q\u00eb shtohet. Gazetari-qytetar \u00ebsht\u00eb shum\u00ebkund. Gazetari-profesionist po pak\u00ebsohet dhe shfaqet p\u00ebrher\u00eb e m\u00eb pak.<\/p>\n\n\n\n Cili ka qen\u00eb ndryshimi m\u00eb i madh q\u00eb ka sjell\u00eb teknologjia n\u00eb media vitet e fundit?<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n Natyrisht ndryshimi m\u00eb i madh \u00ebsht\u00eb versioni i medieve t\u00eb reja, online. Ato kan\u00eb p\u00ebrmbysur gjith\u00eb trash\u00ebgimin\u00eb e deritanishme dhe me mund\u00ebsin\u00eb multimediale q\u00eb ofrojn\u00eb e kan\u00eb masivizuar mund\u00ebsin\u00eb dhe t\u00eb drejt\u00ebn raportuese dhe p\u00ebrgatit\u00ebse t\u00eb kontentit si kurr\u00eb ndonj\u00ebher\u00eb m\u00eb par\u00eb n\u00eb historin\u00eb e njer\u00ebzimit. Ky ndryshim \u00ebsht\u00eb dhe do t\u00eb jet\u00eb vijues. Teknologjia e komunikimit dhe versionet digjitale t\u00eb saj kan\u00eb p\u00ebr t\u00eb ndryshuar shum\u00eb e m\u00eb shum\u00eb gjera s\u00eb shpejti. Tashm\u00eb \u00ebsht\u00eb thyer plot\u00ebsisht miti i distancave. Do t\u00eb nis\u00eb raportimi kozmik dhe do t\u00eb kemi shum\u00eb her\u00eb m\u00eb tep\u00ebr perimet\u00ebr kozmik raportimi. N\u00eb spektrin multimedial t\u00eb vendit aktualisht ka pasur risi n\u00eb platformat digjitale, p\u00ebrmir\u00ebsime teknologjike n\u00eb kompani dhe ente mediatike t\u00eb vendit si dhe n\u00eb fush\u00ebn e monitorimit t\u00eb medieve. Por kemi mbetur ende pas n\u00eb teknologjin\u00eb e matjes dhe testimit t\u00eb audiencave.<\/p>\n\n\n\n Si po p\u00ebrdoret aktualisht inteligjenca artificiale n\u00eb median shqiptare?<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n Po njeh nj\u00eb p\u00ebrdorim progresiv. N\u00eb redaksi t\u00eb medieve tradicionale ka nisur t\u00eb sigurohet shkrimi dhe p\u00ebrgatitja e kontentit me natyr\u00eb analitike, rezyme, raporte, dokumentar\u00eb dhe zhanre t\u00eb tjera t\u00eb shkrimit dhe t\u00eb medias radiotelevizive. Konstatojm\u00eb se n\u00eb mediet online ka p\u00ebrdorim m\u00eb masiv. Madje edhe n\u00eb mediet e profilit q\u00eb funksionojn\u00eb n\u00eb bilingualitet, kryesisht n\u00eb anglisht dhe n\u00eb shqip. Ka pasur raste t\u00eb p\u00ebrdorimit edhe n\u00eb median audiovizive. Kemi kat\u00ebr raste p\u00ebrdorimi eksperimental t\u00eb imazheve virtuale n\u00eb moderim televiziv si dhe kemi dhjet\u00ebra raste n\u00eb radio dhe programe t\u00eb ndryshme radiofonike. Nj\u00ebkoh\u00ebsisht redaksit\u00eb e p\u00ebrgatitjes s\u00eb lajmeve nga bota apo zhanre t\u00eb tjera raportimi po p\u00ebrdoren gjer\u00ebsisht nga strukturat redaksionale.<\/p>\n\n\n\n A mendoni se IA \u00ebsht\u00eb m\u00eb shum\u00eb nj\u00eb ndihm\u00eb apo nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim p\u00ebr gazetarin\u00eb?<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n I shfaq t\u00eb dyja mund\u00ebsit\u00eb. Pa dyshim q\u00eb \u00ebsht\u00eb ndihm\u00eb. \u00cbsht\u00eb aleate n\u00eb koh\u00eb, me redaksit\u00eb me redaktor\u00ebt, me gazetarin p\u00ebr t\u00eb par\u00eb kontekstet dhe kronologjin\u00eb, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrqendruar referencat apo edhe p\u00ebr t\u00eb verifikuar raportimet e deriat\u00ebhershme, kur i duhet t\u00eb p\u00ebrgatis\u00eb raportimin e radh\u00ebs. Por nuk mund t\u00eb b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr raportim autentik prej IA, pasi ajo bazohet mbi at\u00eb \u00e7ka \u00ebsht\u00eb raportuar n\u00eb versione dhe hap\u00ebsir\u00eb multimediale t\u00eb virtualizuar. IA shum\u00ebfishon mund\u00ebsin\u00eb, por zhb\u00ebn disa cil\u00ebsi dhe vlera t\u00eb autenticitetit individual t\u00eb gazetarit-njeri. Ka edhe shum\u00eb risqe t\u00eb tjera p\u00ebr t\u00eb cilat tashm\u00eb mediologjia nd\u00ebrkomb\u00ebtare po shprehet me tekste dhe analiza specifike dhe specifikisht deontologjike p\u00ebr k\u00ebrc\u00ebnimet dhe sidomos rreziqet. Gjat\u00eb k\u00ebsaj periudhe jan\u00eb shum\u00ebfishuar sh\u00ebnjestrimet ndaj gazetar\u00ebve. \u00cbsht\u00eb dimensionuar propaganda kompjuterike. Kan\u00eb mb\u00ebrritur \u00e7rregullime n\u00eb tregun e reklamave, po reduktohen vendet e pun\u00ebs etj.<\/p>\n\n\n\n A rrezikon IA cil\u00ebsin\u00eb dhe besueshm\u00ebrin\u00eb e lajmit?<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n Natyrisht q\u00eb e rrezikon cil\u00ebsin\u00eb. Humbasin shum\u00eb aspekte dhe vlera t\u00eb individualitetit krijues n\u00eb raportim, n\u00eb tipare dhe cil\u00ebsi t\u00eb zot\u00ebsis\u00eb vetjake raportuese dhe informuese. Zhb\u00ebhet elementi i ndjenj\u00ebs dhe emocionit njer\u00ebzor q\u00eb mbart tipikisht raportuesi-njeri. Vet\u00ebm njeriu mbetet besnik i kontaktimit dhe i shtimit t\u00eb m\u00eb shum\u00eb se dy burimeve, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb IA selekton dhe grupon manualisht versionet e raportimeve t\u00eb publikuara nga njer\u00ebzit ose opsionet digjitale. Besueshm\u00ebria p\u00ebr shkak t\u00eb konkret\u00ebsis\u00eb dhe qenies n\u00eb vendndodhje p\u00ebrher\u00eb do t\u00eb favorizoj\u00eb njeriun m\u00eb shum\u00eb se robotin apo teknologjin\u00eb. Ka mb\u00ebrritur realiteti i pasojave t\u00eb \u201c\u00e7rregullimit informativ\u201d p\u00ebr gazetarin\u00eb n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi dhe industrin\u00eb e lajmeve. Ka ngat\u00ebrrim dhe dob\u00ebsim t\u00eb raportimit cil\u00ebsor me dezinformimin dhe artikujt reklam\u00eb. Ka sjell\u00eb dhe po e shton dob\u00ebsimin e rolit t\u00eb gazetarit si faktor.<\/p>\n\n\n\n Si mund t\u00eb luftohet p\u00ebrhapja e lajmeve t\u00eb rreme n\u00eb epok\u00ebn e IA?<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n Praktikat e deritanishme po krijojn\u00eb disa metodologji dhe specifika t\u00eb luft\u00ebs kund\u00ebr lajmeve t\u00eb rreme. N\u00eb aspektin informatizues po krijohen motor\u00eb k\u00ebrkimi dhe procesime selektuese t\u00eb cilat komandohen dhe operojn\u00eb me \u00e7el\u00ebsat e verifikimit, k\u00ebrkimit dhe refuzimit. Kjo varet edhe prej profilizimeve t\u00eb redaksive dhe strukturave mediatike. N\u00eb praktikat e redaksive t\u00eb verifikimeve t\u00eb fakteve jan\u00eb krijuar metoda efektive dhe praktika t\u00eb l\u00ebvdueshme. Sot ne kemi redaksi profili q\u00eb spikasin p\u00ebr praktikat e verifikimit te fakteve. Redaksit\u00eb dhe gazetar\u00ebt profesionist\u00eb mbeten besnik\u00eb t\u00eb respektimit t\u00eb standardeve dhe etik\u00ebs profesionale. Shmangin botimin e informacioneve t\u00eb paverifikuara. Rrisin p\u00ebrpjekjet verifikuese dhe priren drejt raportimeve t\u00eb thelluara dhe investiguese.<\/p>\n\n\n\n A mendoni se IA do t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsoj\u00eb disa role n\u00eb gazetari?<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n N\u00eb planin rutinor disa aspekte po z\u00ebvend\u00ebsohen, por n\u00eb raport me cil\u00ebsin\u00eb, standardin dhe besueshm\u00ebrin\u00eb ndaj kontentit, ndaj raportimit gazetari mbetet rol themelor. Gazetari \u00ebsht\u00eb themelues i rolit, \u00e7ka vjen m\u00eb pas \u00ebsht\u00eb imitim ose praktik\u00eb stereotipike. N\u00eb praktikat meditatizuese, IA do t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsoj\u00eb mjaft akte, veprime dhe procedura, por krijimin autorial dhe zot\u00ebsin\u00eb raportuese njer\u00ebzore t\u00eb gazetarit nuk e z\u00ebvend\u00ebson.<\/p>\n\n\n\n Si e shihni t\u00eb ardhmen e gazetaris\u00eb n\u00eb 10 vitet e ardhshme?<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n Gati 12 vite m\u00eb par\u00eb dy emra eminent\u00eb t\u00eb gazetaris\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare Bill Kovac dhe Tom Rosentiel n\u00eb librin e tyre \u201cElementet e Gazetaris\u00eb\u201d konstatonin: \u201cVet\u00ebm gazetaria i kushton v\u00ebmendje par\u00ebsore informimit t\u00eb sakt\u00eb mbi ngjarjet e ndodhura\u201d. N\u00eb fakt ky \u00ebsht\u00eb adresim i avantazhit q\u00eb ka gazetaria profesionale mbi alternativat e tjera t\u00eb informimit dhe raportimit. Gazetar\u00ebt do t\u00eb shtojn\u00eb kapacitetin e tyre p\u00ebr p\u00ebrpunimin e nj\u00eb sasie m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb informacionit p\u00ebr t\u00eb arritur tek burimet, informacionet dhe imazhet e r\u00ebnd\u00ebsishme. Do t\u00eb sofistikohen strukturat teknologjike dhe logjistike mbi baz\u00ebn e t\u00eb cilave do t\u00eb funksionojn\u00eb dhe ristrukturohen modelet e reja redaksionale dhe mediatike. Ne do t\u00eb shkojm\u00eb tek raportimi nga planete t\u00eb tjera. Do t\u00eb krijojm\u00eb module dhe modele t\u00eb reja n\u00eb partneritetin me robot\u00ebt mediatik\u00eb, do t\u00eb ndiejm\u00eb ndihmes\u00ebn e tyre p\u00ebr p\u00ebrzgjedhjet faktologjike n\u00eb shqyrtesat dhe analizat tekstore apo n\u00eb p\u00ebrgatitjen e kontenteve multimediale etj. Do t\u00eb jemi n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb q\u00eb s\u2019\u00ebsht\u00eb dhe do t\u00eb mbartim asete nga koha q\u00eb ka shkuar n\u00eb rrethana, kushte dhe n\u00eb mend\u00ebsi q\u00eb ende nuk ka mb\u00ebrritur. Do t\u00eb jemi m\u00eb ndryshe, nga sa e kemi menduar t\u00eb ndryshmen n\u00eb gazetari dhe n\u00eb misionin publik t\u00eb gazetaris\u00eb.<\/p>\n\n\n\n A ka rrezik q\u00eb teknologjia t\u00eb zbeh\u00eb rolin kritik t\u00eb gazetarit n\u00eb shoq\u00ebri?<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n Natyrisht q\u00eb teknologjia zbeh shum\u00eb\u00e7ka t\u00eb roleve q\u00eb kryen shoq\u00ebrisht njeriu, aq m\u00eb tep\u00ebr nj\u00eb profesionist n\u00eb gazetari. Kur gazetari ia delegon totalisht funksionin teknologjis\u00eb dhe kur bie n\u00eb letargjin\u00eb ose dembelizmin mendor, ai ka deleguar funksionin e vet unik. Por, aty ku e ka deleguar, nuk \u00ebsht\u00eb transferuar substancialia e tij prej njeriu.<\/p>\n\n\n\n Si mund t\u00eb ruhet balanca mes teknologjis\u00eb dhe vlerave tradicionale t\u00eb gazetaris\u00eb?<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n N\u00eb studimet dhe sidomos lektorimet e sotme mediologjike jan\u00eb krijuar receta t\u00eb shk\u00eblqyera sugjeruese dhe t\u00eb sh\u00ebndetshme p\u00ebr ruajtjen dhe trash\u00ebgimin\u00eb e vlerave tradicionale t\u00eb gazetaris\u00eb p\u00ebrball\u00eb revolucionit teknologjik. Balancat ruhen vet\u00ebm kur entiteti profesional i gazetar\u00ebve e b\u00ebn diferenc\u00ebn me rrjetet sociale dhe mund\u00ebsit\u00eb q\u00eb ofrojn\u00eb ato p\u00ebr mediatizim p\u00ebr \u00e7do individ p\u00ebrdorues. Nd\u00ebrgjegjja raportuese e pajisur me respektim t\u00eb kritereve dhe standardeve t\u00eb raportimit, me nd\u00ebrgjegjen e pasuris\u00eb s\u00eb burimeve dhe sidomos t\u00eb k\u00ebrkimit dhe thellimit raportues jan\u00eb kriter p\u00ebr ruajtjen dhe trash\u00ebgimin\u00eb profesionale t\u00eb balancave n\u00eb raport me vrullet dhe revolucionet teknologjike q\u00eb ndodhin edhe n\u00eb fush\u00ebn e medieve dhe t\u00eb informimit.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" N\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur informacioni qarkullon me shpejt\u00ebsi dhe teknologjia po riform\u00ebson \u00e7do aspekt t\u00eb komunikimit publik, gazetaria po p\u00ebrballet me nj\u00eb nga periudhat m\u00eb sfiduese. Mes zhvillimeve t\u00eb vrullshme digjitale dhe rritjes s\u00eb ndikimit t\u00eb inteligjenc\u00ebs artificiale (IA), qasja p\u00ebr t\u00eb reflektuar mbi rolin, standardet dhe t\u00eb ardhmen e gazetaris\u00eb mbetet aktuale. P\u00ebr t\u00eb […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":9445,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31,30],"tags":[],"class_list":["post-9444","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-kosove","category-lajme"],"yoast_head":"\n