Volodymyr Zelenskyy iu drejtua ukrainasve në përvjetorin e katërt të shpërthimit të Luftës së Madhe. Presidenti ukrainas rrëfeu udhëtimin e madh që vendi dhe populli i tij kanë përshkuar që nga 24 shkurti 2022, dhe tregoi zyrën e tij në bunkerin në Rrugën Bankova në Kiev, ku punoi në muajt e parë pas sulmit të Rusisë. Meduza po publikon fragmente nga fjalimi dhe versionin e tij të plotë në video.
Sot janë bërë saktësisht katër vjet që kur Putini pushtoi Kievin brenda tre ditësh. Dhe kjo flet shumë për rezistencën tonë, për mënyrën se si Ukraina ka luftuar gjatë gjithë kësaj kohe. Pas këtyre fjalëve qëndrojnë miliona njerëz nga populli ynë. Pas këtyre fjalëve qëndron guxim i madh, punë e palodhur, qëndresë dhe udhëtimi i gjatë që Ukraina ka ndërmarrë që nga 24 shkurti.
Kjo zyrë, kjo dhomë e vogël në bunkerin në Rrugën Bankova—ishte këtu që pata bisedat e mia të para me udhëheqësit botërorë në fillim të luftës. Fola me Presidentin [e Shteteve të Bashkuara] Joe Biden këtu, dhe ishte këtu që dëgjova: “Vladimir, ka një kërcënim, duhet të largohesh menjëherë nga Ukraina. Ne jemi gati të ndihmojmë.” Dhe unë u përgjigja se më duheshin armë, jo një taksi.
Ne të gjithë jemi njerëz të gjallë, dhe atë ditë, të gjithë ne, të gjithë ukrainasit, ishim të frikësuar dhe të lënduar, shumë ishin në shok, dhe shumë të tjerë nuk dinin çfarë të thoshin, por në njëfarë mënyre… në një nivel të padukshëm, të gjithë e dinim se nuk kishte Ukrainë tjetër. Kjo është shtëpia jonë, dhe të gjithë e kuptuam se çfarë duhej bërë.
Ishte një zgjedhje. Një zgjedhje e bërë nga miliona ukrainas në atë kohë. Populli ynë nuk e ngriti flamurin e bardhë, por mbrojti atë blu dhe të verdhë. Dhe pushtuesit, të cilët menduan se do të priteshin me radhë lulesh, panë radhë në zyrat e rekrutimit ushtarak. Populli ynë zgjodhi rezistencën.
Punova këtu [në bunker], pastaj u ngjita lart, ju drejtova juve, popullit. Ekipi ynë ishte këtu, qeveria, takime të përditshme me ushtrinë, telefonata, kërkim zgjidhjesh – gjithçka e nevojshme që Ukraina të mbijetojë. Sinqerisht, ndryshonte, dhe këtu dëgjohej si gjuha zyrtare ashtu edhe ajo jozyrtare, sepse çdo paketë ndihme, çdo sanksion kundër Rusisë, çdo dërgesë armësh – e gjithë kjo duhej të… nxirrej vërtet. Të nxirrej besimi në Ukrainë. Na duhej ta bënim botën të bashkohej.
Thirrjet funksionuan sepse ukrainasit luftuan me një vendosmëri marramendëse. Dhe kjo rezistencë ishte e dukshme nga hapësira. Ishte absolutisht frymëzuese, kështu që shpejt të gjithë e panë atë det blu dhe të verdhë – mijëra njerëz me flamujt tanë në sheshe anembanë Evropës dhe botës.
Dhe kështu, gradualisht, me vështirësi, hap pas hapi, tullë pas tulle, Ukraina ndërtoi themelet që na lejuan të duronim: kur mbijetuam ditën e parë të luftës, më të gjatën e jetës sonë. Dhe pastaj një tjetër. Dhe një tjetër. Dhe pastaj një javë. Dy. Dhe pastaj… dhe pastaj një muaj. Dhe pamë pranverën, <…> kur dukej se shkurti nuk do të mbaronte kurrë. Patëm pranverën tonë të parë gjatë Luftës së Madhe. Ishte një pikë kthese, dhe për herë të parë, ky mendim u shkrep në mendje të gjithëve: ne mund ta bëjmë. Ukraina mund ta bëjë.
Faza tjetër e rëndësishme e luftës sonë, kur Ukraina jo vetëm qëndroi e fortë dhe jo vetëm mbajti pozicionin e saj, por kur Ukraina luftoi përsëri. Kur historia u krijua nga qytete të tëra. Qytete heronj. Qytete heronjsh. Të cilat marshuan përpara. Pati ofensivat e para, sukseset e para dhe atë që është e pamundur të harrohet: sytë e parë – sytë e ukrainasve që prisnin të vetët.
Fjala “duartrokitje” mori një kuptim të ri, dhe sa të lumtur ishim kur dëgjuam “duartrokitjen” e parë në Rusi. Nuk ishte keqdashje; ishte thjesht fjala ukrainase për drejtësi. Jehonte me tingujt e Stugna-s, Olkha-s, Neptun-it dhe gjëmimin me të cilin u fundos kryqëzori Moskva. Në atë kohë, ishte një ngjarje; më vonë, u bë traditë.
Pak gjëra i ngrohin zemrat e ukrainasve më shumë sesa imazhet e instalimeve ushtarake armike dhe rafinerive të naftës që digjen. Kur ndodhi për herë të parë, ishte një lajm i madh. Tani, është pothuajse çdo ditë.
Ajo që dikur dukej si fantastiko-shkencore, tani është bërë normë.
Por kjo nuk mjafton – ne do të bëjmë më shumë, sepse Rusia nuk ndalet, për fat të keq, dhe lufton me të gjitha metodat kundër botës, kundër nesh, kundër njerëzve.
Putini e kupton se nuk është në gjendje ta mposhtë Ukrainën në fushën e betejës dhe se “ushtria e dytë e botës” po lufton kundër ndërtesave shumëkatëshe dhe termocentraleve. Dhe tani ukrainasit po përballojnë dimrin më të vështirë në histori.
Çfarë njerëz të tjerë mund ta bëjnë këtë? Pavarësisht luftës, të gjitha këtyre sulmeve, të gjitha këtyre sprovave, ata mund ta kapërcejnë të keqen, të kapërcejnë dëshpërimin, dëshpërimin. Dhe të durojnë. Dhe të qëndrojnë të bashkuar.
Dhe me të gjitha këto, ne duhet të arrijmë rezultate kudo. Të rikuperohemi pas çdo sulmi. Të rimbushim mbrojtjen tonë ajrore me raketa çdo herë. Të shkojmë në punë çdo mëngjes. Të ruajmë pozicionet tona vazhdimisht. Të flasim me botën si të barabartë.
Nga çdo veprim i tillë, nga të gjitha hapat, arritjet dhe fitoret e vogla të tilla, formohet një Ukrainë e madhe. E madhe sepse përmban ju, njerëzit që frymëzoni planetin.
Dua vërtet të vij këtu një ditë me Presidentin e SHBA-së. E di me siguri: vetëm duke vizituar Ukrainën dhe duke parë jetën dhe mundimet tona me sytë e mi, duke ndjerë njerëzit tanë dhe këtë det dhimbjesh – vetëm atëherë mund ta kuptoj se për çfarë bëhet fjalë në të vërtetë në këtë luftë. Dhe për kë. Kush është agresori këtu? Kush duhet të jetë nën presion. Të kuptoj që Ukraina po mbron jetën, po lufton pikërisht për këtë. Dhe kjo nuk është një luftë në rrugë. Ky është një sulm nga një shtet i sëmurë ndaj një shteti sovran. Të kuptoj që Putini është kjo luftë. Ai është arsyeja pse filloi dhe pengesa për përfundimin e saj. Dhe është Rusia që duhet të vihet në vendin e vet që të ketë paqe të vërtetë.
Thonë se koha shëron. Nuk jam i sigurt. Të paktën, nuk e di sa kohë duhet për të shëruar të gjitha plagët tona. Të gjitha ato pyetje dhimbshme “sa?” që djegin përbrenda. Sa lot janë derdhur? Sa sulme, goditje të pabesë? Sa plagë në zemër? Sa flamuj në varrezat tona? Sa emra?
Sigurisht, të gjithë duam që lufta të mbarojë. Por askush nuk do ta lejojë Ukrainën të mbarojë. Ne duam paqe. Të fortë, dinjitoze dhe të qëndrueshme. Dhe para çdo raundi negociatash, i jap ekipit tonë direktiva shumë të qarta. Këto bëhen gjithmonë përmes dekreteve të klasifikuara, por sigurisht që nuk do të zbuloja një sekret shtetëror nëse do të thoja mesazhin tim kryesor: mos e rivendosni gjithë këtë vit, mos e zhvlerësoni të gjithë luftën, guximin, dinjitetin, gjithçka që ka kaluar Ukraina. Ne nuk mundemi, nuk mund ta heqim dorë prej saj, ta harrojmë, ta tradhtojmë. Kjo është arsyeja pse ka kaq shumë raunde negociatash dhe një betejë për çdo fjalë, çdo klauzolë, për garanci të vërteta sigurie, në mënyrë që marrëveshja të jetë e fortë. Historia po na vëzhgon nga afër. Marrëveshja nuk duhet thjesht të nënshkruhet; ajo duhet të pranohet – të pranohet nga ukrainasit.
Duke kujtuar fillimin e pushtimit dhe duke parë të sotmen, kemi të drejtë të themi: ne mbrojtëm pavarësinë tonë, nuk e humbëm shtetësinë tonë, Ukraina ekziston, dhe jo vetëm në hartë.
Pranvera është më pak se një javë larg. Po kapërcejmë dimrin më të vështirë në histori. Ky është një fakt. Dhe nuk është e lehtë. Nuk është e lehtë për të gjithë ju. Por ashtu si në ditën e parë të luftës, ne vazhdojmë të ndërtojmë të nesërmen tonë – hap pas hapi, detyrë pas detyre, arritje pas arritjeje. Dhe çdo rezultat, çdo sukses, çdo “Ukraina ia doli” – është falë të gjithëve juve. Për popullin ukrainas.
