Siç raporton POLITICO , Bashkimi Evropian arriti një marrëveshje të mërkurën herët në mëngjes për të zbatuar një marrëveshje tregtare me Shtetet e Bashkuara, e cila duket se ka shmangur kërcënimin e Presidentit Donald Trump për të ndëshkuar vonesat e mëtejshme me tarifa brutale.
Negociatorët nga Parlamenti Evropian, Këshilli i BE-së dhe Komisioni Evropian arritën një kompromis pas më shumë se pesë orësh negociatash mbi një kuadër legjislativ që do të zbatonte marrëveshjen e arritur verën e kaluar në resortin e golfit të Trump në Turnberry të Skocisë.
Sipas marrëveshjes, BE-ja ra dakord të eliminonte tarifat mbi mallrat industriale amerikane dhe disa produkte bujqësore, ndërsa Uashingtoni supozohej të kufizonte tarifat mbi shumicën e eksporteve evropiane në 15 përqind. Por Brukseli e ngadalësoi procesin pasi Trump kërcënoi të merrte Groenlandën, një territor danez, në janar, dhe pastaj përsëri pasi Gjykata e Lartë e SHBA-së rrëzoi pjesën më të madhe të politikës së tij tarifore.
“Bashkimi Evropian ka treguar edhe një herë se është një partner tregtar i besueshëm që respekton detyrimet e tij”, tha Komisioneri Evropian për Tregtinë Maroš Šefčovič pasi doli nga dhoma e negociatave.Pas muajsh konfliktesh dhe debatesh të brendshme brenda BE-së, një kompromis u arrit vetëm pasi Trump, i frustruar nga vonesat, kërcënoi të vendoste një tarifë prej 25 përqind për makinat evropiane nga 4 korriku.
Një përshkallëzim i tillë kërcënoi t’i shtynte marrëdhëniet tregtare midis Evropës dhe SHBA-së, me vlerë rreth 1.7 trilion euro në vit, përsëri në një krizë serioze — pikërisht në një kohë kur shoku energjetik i shkaktuar nga konflikti në Lindjen e Mesme po e ngadalëson më tej rritjen ekonomike evropiane.
Sipas tekstit përfundimtar të kompromisit, të cilin POLITICO e ka parë, Komisioni Evropian do të jetë në gjendje, me kërkesë të Parlamentit Evropian ose të një shteti anëtar, të pezullojë marrëveshjen tregtare nëse Uashingtoni nuk i ul tarifat për çelikun dhe aluminin evropian deri në fund të vitit 2026.
Tarifat amerikane mbi çelikun dhe aluminin arrijnë deri në 50 përqind sipas një urdhri të Trump të nënshkruar në prill, dhe shumë ligjvënës evropianë argumentojnë se kjo shkel kufijtë e rënë dakord në Turnberry.
‘Klauzola e perëndimit të diellit’
Sipas marrëveshjes së arritur të mërkurën në mëngjes, Komisioni Evropian do t’i raportojë Parlamentit dhe Këshillit deri në fund të këtij viti mbi statusin e tarifave të çelikut të SHBA-së, dhe nëse vlerësohet se SHBA-të nuk po i përmbahen marrëveshjes, Komisioni do të shqyrtojë mundësinë e pezullimit të saj.
Negociatorët futën gjithashtu në marrëveshje një të ashtuquajtur “klauzolë perëndimi të diellit”, sipas së cilës marrëveshja do të skadonte automatikisht në dhjetor 2029 – pothuajse një vit pasi Trump është planifikuar të largohet nga Shtëpia e Bardhë.
Marrëveshja përfshin gjithashtu mekanizma mbrojtës sipas të cilëve Komisioni duhet të nisë një hetim — qoftë në mënyrë të pavarur ose me kërkesë të tre shteteve anëtare — për të përcaktuar nëse importet kërcënojnë seriozisht industri të caktuara evropiane, gjë që mund të çojë në pezullim të pjesshëm ose të plotë të marrëveshjes.
Megjithatë, teksti nuk përfshin një dispozitë që do ta përfundonte automatikisht marrëveshjen nëse SHBA-të kërcënojnë përsëri sovranitetin territorial të BE-së — diçka që Parlamenti Evropian e kishte kërkuar pas kërcënimeve të Trump për të aneksuar Groenlandën. Kjo u kundërshtua nga shtetet anëtare.
Një zyrtar evropian i njohur me negociatat, duke folur në kushte anonimiteti, tha se shtetet anëtare këmbëngulën që të gjitha elementët që nuk lidhen drejtpërdrejt me tregtinë të hiqen nga marrëveshja.
Teksti tani do të votohet gjatë seancës plenare të Parlamentit Europian në Strasburg, e cila do të zhvillohet nga 15 deri më 18 qershor dhe të cilën Brukseli po e ndjek me shumë vëmendje.
Matematikë parlamentare
Një pjesë e eurodeputetëve liberalë dhe të krahut të majtë në Parlamentin Europian mbetet jashtëzakonisht armiqësor ndaj marrëveshjes dhe paralajmëron se mund të votojnë kundër kompromisit të Turnberry-t.
Një pikë kyçe e marrëveshjes është fakti që Komisionit Evropian i është dhënë autoriteti për të vlerësuar nëse SHBA-të po e shkelin marrëveshjen, si dhe për të vendosur nëse do ta pezullojnë atë.
Versioni i preferuar nga Parlamenti parashikonte pezullimin automatik të marrëveshjes në rast të shkeljes së saj nga SHBA-ja.
Partia Popullore Evropiane (PPE), grupi më i madh politik në Parlament, dëshiron fuqimisht ta çojë përpara marrëveshjen dhe negociatorët besojnë se do të sigurojnë shumicën.
Željana Zovko , një eurodeputete e PPE-së dhe përfaqësuese e popullit në negociata, i tha POLITICO-s se marrëveshja “do të shpëtojë kompanitë evropiane dhe do t’u japë atyre hapësirë për të vazhduar tregtinë me partnerin tonë më të rëndësishëm tregtar”.
Mosratifikimi do të ishte një goditje e rëndë politike për Bernd Lange , kryetar i Komitetit të Tregtisë të Parlamentit dhe kryenegociator i Parlamentit.
Pavarësisht lëshimeve të shumta, Lange shprehu kënaqësi me rezultatin e arritur.
“Ne po u ofrojmë stabilitet dhe siguri prodhuesve evropianë, plotësisht të vetëdijshëm se, sigurisht, nuk mund të garantojmë gjithmonë që SHBA-të do t’i përmbahen marrëveshjes”, tha ai.
Socialdemokrati gjerman ka mbledhur një koalicion të gjerë ligjvënësish që kanë kërkuar masa mbrojtëse shtesë për të mbrojtur BE-në nga përpjekjet e herëpashershme të Trump për të ushtruar presion mbi aleatët e Amerikës.
Megjithatë, mbetet pyetja nëse një tekst i tillë, pas kompromiseve dhe lëshimeve të shumta, mund të sigurojë vërtet shumicën në Parlament.
Sabine Weyand , drejtuesja në largim e departamentit të tregtisë së Komisionit Evropian, thuhet se u tha kolegëve të saj gjatë negociatave se priste që marrëveshja të kalonte pa probleme në një takim të ambasadorëve të shteteve anëtare të BE-së më vonë gjatë ditës, duke e përshkruar të gjithë marrëveshjen si “një shëtitje në park”.
