Ushtria amerikane nisi sulme kundër Iranit pasi ky i fundit goditi një anije kontejnerësh të dielën, ndërsa Teherani tha se e kishte mbyllur përsëri Ngushticën e Hormuzit dhe se disa shtete të Gjirit ishin nën sulm.
Një seri sulmesh midis SHBA-së dhe Iranit në ditët e fundit ka bërë që Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, të deklarojë fundin e një armëpushimi që synonte të ndalonte luftimet, të cilin SHBA-ja dhe Izraeli e filluan më 28 shkurt, megjithëse Trump la derën hapur që negociatat të rifillonin.
Irani tha se e kishte mbyllur ngushticën pasi qëlloi një të shtënë paralajmëruese që goditi një anije që lundronte në një rrugë të paautorizuar. Ai paralajmëroi se çdo hakmarrje për incidentin do të përballej me një “përgjigje të ashpër”.
Komanda Qendrore e SHBA-së e identifikoi anijen si M/V GFS Galaxy, një anije kontejnerësh me flamur qipriot, duke deklaruar se kishte pësuar dëme të konsiderueshme në dhomën e motorit dhe se një anëtar civil i ekuipazhit mungonte.
Qendra e Operacioneve Tregtare Detare e Mbretërisë së Bashkuar tha se ekuipazhi i një anijeje kontejnerësh të dëmtuar në lindje të Omanit e kishte braktisur anijen dhe ndodhej në një varkë shpëtimi.
Mediat shtetërore iraniane raportuan shpërthime në një numër qytetesh portuale.
Menjëherë pas kësaj, Garda Revolucionare e Iranit tha se kishte shkatërruar një qendër komande dhe kontrolli dhe hangarë dronësh në një bazë në Jordaninë, aleatin e SHBA-së. Emiratet e Bashkuara Arabe thanë se sistemet e tyre të mbrojtjes ajrore kishin kapur raketa dhe dronë nga Irani, Katari tha se kishte kapur një sulm me raketa, ndërsa sirenat paralajmëruese u dëgjuan në Bahrein dhe shpërthime u dëgjuan në Doha.
Lufta ka destabilizuar Gjirin, ndërsa bllokada efektive e Ngushticës së Hormuzit nga Irani ka shkaktuar rritjen e çmimeve të energjisë, duke nxitur inflacionin global dhe duke rritur frikën e një ngadalësimi ekonomik.
Çmimet më të larta, veçanërisht për benzinën, janë një çështje politikisht e ndjeshme për Trumpin përpara zgjedhjeve të Kongresit në nëntor.
Irani tha se disa anije u përpoqën të kalonin nëpër rrugën ujore nga një “rrugë e paautorizuar” dhe injoruan paralajmërimet për të korrigjuar kursin e tyre.
Ngushtica – e cila para luftës ishte një kanal për një të pestën e furnizimeve botërore me naftë dhe LNG – do të mbetet e mbyllur deri në “fundin e ndërhyrjes amerikane në këtë rajon”, tha Garda Revolucionare.
Komanda Qendrore tha se i nisi sulmet në orën 19:15 (23:15 GMT) të shtunën, rreth një orë pasi iranianët publikuan deklaratën e tyre, e cila përfshinte një paralajmërim se “bazat e reja armike” në Lindjen e Mesme do të ishin në shënjestër nëse Shtetet e Bashkuara do të hakmerreshin për incidentin e anijes kontejner.
Trump urdhëroi sulmet, tha Komanda Qendrore. Shtëpia e Bardhë nuk iu përgjigj menjëherë një kërkese për koment.
Uashingtoni po kërkon që Teherani të deklarojë publikisht se do të ndalojë sulmet ndaj anijeve në ngushticë dhe se të gjitha rrugët do të jenë të hapura pa pagesë, thanë zyrtarë të lartë amerikanë.
Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araqchi, akuzoi Shtetet e Bashkuara për shkelje të marrëveshjes së armëpushimit. “Mund të ketë vetëm respekt të ndërsjellë”, shkroi ai në Xu të premten.
SHBA-të të martën revokuan një leje për të shitur naftë bruto iraniane pasi tre tankerë komercialë të Katarit dhe Arabisë Saudite u sulmuan në fillim të javës, duke bërë që SHBA-të të sulmonin bazat iraniane. Irani më pas sulmoi bazat ushtarake amerikane në shtetet e Gjirit.
Edhe pse Irani nuk e ka marrë përgjegjësinë për sulmet ndaj anijeve, analistët thonë se Teherani përdor veprime të tilla për të fituar një avantazh në negociata.
Një burim i lartë iranian i tha Reuters se Irani, Shtetet e Bashkuara, Katari dhe Pakistani kishin rënë dakord për bisedimet në një telefonatë që ndërmjetësit ishin përpjekur ta organizonin për të shtunën, ndërsa Araqchi ishte në Oman, një shtet i Gjirit që po përpiqet të ndërmjetësojë përfundimin e luftës.
Nuk ishte menjëherë e qartë nëse këto përpjekje ishin të suksesshme.
Araqchi dhe Ministri i Jashtëm i Omanit, Badr Albusaidi, u takuan në Oman për të shkëmbyer “mendime mbi mekanizmat e duhur për kalimin e sigurt të anijeve nëpër Ngushticën e Hormuzit”, sipas një deklarate nga ministri i jashtëm iranian. Agjencia shtetërore e lajmeve e Omanit tha se negociatorët e Omanit dhe Iranit do të vazhdojnë bisedimet “në nivele teknike dhe politike”.
CNN raportoi të shtunën se Omani kishte hartuar një propozim për ngushticën, duke përfshirë lundrimin e lirë përmes korridorit të saj jugor në ujërat territoriale të Omanit. Plani kërkonte që anijet që kalonin përmes korridorit verior përmes ujërave territoriale iraniane të merrnin miratimin paraprak nga Irani, megjithëse nuk do të ngarkoheshin tarifa tranziti, tha CNN.
Shtëpia e Bardhë dhe Departamenti i Shtetit nuk iu përgjigjën menjëherë kërkesave për koment mbi raportin e CNN-së.
