Sekretari i Shtetit i Shteteve të Bashkuara, Marco Rubio, ka nisur një fushatë për të shpërbërë Gjykatën Ndërkombëtare Penale (GJNP), duke argumentuar se gjykata ndërkombëtare ndërhyn në operacionet ushtarake dhe policore të SHBA-së dhe kërcënon sovranitetin e SHBA-së.
Në një artikull të gjatë të botuar të hënën në Wall Street Journal, Rubio përmendi imazhet e rojeve kufitare amerikane dhe zyrtarëve të zgjedhur që po nxirreshin para një gjykate ndërkombëtare dhe gjykoheshin nga gjyqtarë nga e gjithë bota.
“Nëse qëndrojmë duarkryq, të gjithë do të jenë në mëshirën e gjyqtarëve të huaj, mijëra kilometra larg, me rrezikun e vazhdueshëm të ndjekjes penale dhe madje edhe burgosjes për të ashtuquajturin ‘krim’ të mbrojtjes së vendit të tyre”, paralajmëroi Rubio në një video shoqëruese të postuar në platformën X.
Sipas CNN, plani i Departamentit të Shtetit për të shpërbërë GJPN-në do të përfshijë presionin ndaj shteteve të tjera që të largohen nga Gjykata.
“Shtetet që refuzojnë të hedhin poshtë autoritetin e rremë të GJPN-së, ndërsa mbështeten në ndihmën e SHBA-së, ka të ngjarë t’i nënshtrohen një shqyrtimi më të madh”, tha një zyrtar për CNN, duke shtuar se masat e mundshme mund të përfshijnë sanksione, ndalime udhëtimi dhe pezullime vizash.
Megjithatë, tre ekspertë të së drejtës ndërkombëtare vlerësuan se deklaratat e Rubios e keqinterpretojnë autoritetin e Gjykatës.
“Gjykata Penale Ndërkombëtare (GJPN) nuk pretendon juridiksion mbi aktet e kryera në SHBA. Rubio po e paraqet ndjekjen e tij të pandëshkueshmërisë për krimet e luftës në SHBA si çështje të sovranitetit kombëtar, duke injoruar të drejtën sovrane të shteteve të tjera për t’iu drejtuar GJPN-së për krimet e kryera në territorin e tyre”, tha Kenneth Roth, ish-drejtor ekzekutiv i Human Rights Watch.
Gjykata Ndërkombëtare me seli në Hagë mund të hetojë vetëm krimet e kryera në shtetet që janë anëtare të Statutit të Romës, traktatit ndërkombëtar të vitit 2002 që themeloi GJPN-në. SHBA-të nuk e ratifikuan atë traktat, dhe as Gjykata nuk hapi hetime për krimet e kryera në territorin amerikan.
“Trump dëshiron të ketë aftësinë për të kryer krime lufte në territorin e shteteve që kanë pranuar juridiksionin e Gjykatës, për këtë bëhet fjalë në të vërtetë”, tha Roth.
Administrata Trump në disa raste ka mbështetur juridiksionin e GJPN-së, duke mirëpritur hetimin mbi krimet e luftës ruse të kryera në Ukrainë, i cili pranoi juridiksionin e Gjykatës sipas Statutit të Romës.
Zyra e Kryeprokurorit të GJPN-së, e kryesuar nga Karim Khan, hapi një hetim mbi veprimet e Izraelit në territoret palestineze, pasi Palestina pranoi juridiksionin e Gjykatës.
Gjykata Penale Ndërkombëtare (GJNP) ka lëshuar urdhër-arreste për kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu dhe ministrin e Mbrojtjes Yoav Gallant, si pjesë e një hetimi mbi krime të mundshme lufte.
Gjashtë javë në mandatin e tij të dytë, Donald Trump nënshkroi një urdhër ekzekutiv duke shpallur gjendjen e jashtëzakonshme për shkak të asaj që ai i quajti veprime të paligjshme dhe të pabaza nga Gjykata Ndërkombëtare Penale kundër Amerikës dhe aleatit të saj të ngushtë, Izraelit.
Në të njëjtën kohë, ai prezantoi një sërë sanksionesh kundër zyrtarëve të Gjykatës, përfshirë Kryeprokurorin Karim Khan, dy zëvendësit e tij dhe gjashtë gjyqtarë, për hetime mbi veprimet e Izraelit në Palestinë dhe aktivitetet e trupave amerikane në Afganistan.
Gjatë vitit 2025, administrata e Donald Trump zgjeroi regjimin e sanksioneve duke futur masa kundër Francesca Albanese, raportueses speciale të Kombeve të Bashkuara për të drejtat e njeriut në territoret e pushtuara palestineze, si dhe kundër tre organizatave palestineze për të drejtat e njeriut që morën pjesë në mbledhjen e provave për krime të mundshme lufte izraelite.
Nuk është ende e qartë se si njoftimi i fundit i Rubios se do ta shpërbëjë GJPN-në mund të ndikojë në punën e ardhshme të Gjykatës.
“Ndoshta së shpejti do të dëgjojmë se partnerët e huaj janë nën presion për të ndërmarrë veprime kundër GJPN-së. Kur sanksionet japin rezultate, ju u konfirmoni atyre atë që keni arritur tashmë përmes diplomacisë”, tha një ish-zyrtar i lartë amerikan përgjegjës për sanksionet.
Sipas tij, qarkullojnë zëra se administrata Trump mund të vendosë sanksione ndaj të gjithë Gjykatës.
“Kjo jep përshtypjen se është një fushatë parandaluese kundër çdo veprimi të ardhshëm nga GJPN-ja, qoftë në lidhje me Venezuelën apo ndonjë rast tjetër në botë”, shtoi ai.
Nëse do të futej një masë e tillë, qytetarëve amerikanë do t’u ndalohej të bashkëpunonin me GJPN-në, dhe punonjësit, kompanitë ose bankat amerikane mund të përballeshin me penalitete financiare ose edhe me burgim për kryerjen e biznesit me Gjykatën.
“Sulmi i Rubios jo vetëm që tregon hipokrizinë e SHBA-së, por minon aksesin në drejtësi në të gjithë botën, nga Ukraina në Sudan, dhe mund të përbëjë pengim të drejtësisë, gjë që në vetvete është një krim sipas Statutit të Romës. Rubio nuk po e çmonton GJND-në tullë pas tulle, por rendin ndërkombëtar të bazuar në rregulla që lindi nga hiri i Luftës së Dytë Botërore”, tha në një deklaratë Raed Jarrar, drejtor i avokimit në Dawn.
