ROMANI, një 44-vjeçar nga Kievi, del nga apartamenti i tij vetëm natën. Për më shumë se tre vjet, ai ka jetuar në izolim pothuajse të plotë: porosit ushqim përmes shërbimit të shpërndarjes, komunikon me prindërit e tij vetëm me telefon dhe del fshehurazi vetëm gjatë orës policore, duke u siguruar që askush të mos e shohë.
Ai e përshkruan jetën e tij si “ferr në tokë”, por ka një fat më të keq për të – të kapet nga një nga patrullat e mobilizimit, kërkimet e të cilave për burra në moshë ushtarake çojnë gjithnjë e më shumë në përleshje të dhunshme në rrugë, shkruan The Telegraph.
Një trazirë e madhe shpërtheu në Lviv në fillim të këtij muaji kur një përpjekje për të ndaluar tre burra për shmangie të shërbimit ushtarak shkaktoi një trazirë ku morën pjesë rreth 200 pjesëmarrës. Pamjet filmike tregonin kalimtarë, kryesisht të rinj, duke u ngjitur në makinën e një oficeri mobilizimi, duke e goditur me shqelma dhe në fund duke e përmbysur. Gjatë përleshjeve, uniformat e oficerëve u grisën dhe ata bërtitën “Turp!”.
Veprimet e protestuesve u dënuan nga Presidenti Volodymyr Zelensky dhe Gjenerali Kirill Budanov, shefi i shtabit të tij dhe një nga udhëheqësit ushtarakë më të respektuar. Gjenerali Budanov tha: “Nëse sot grisni rrobat dhe rrahni ushtarët e ushtrisë suaj, mendoni se kush do t’ju mbrojë nga armiku nesër.”
Konflikte të tilla po bëhen më të shpeshta ndërsa lufta me Rusinë, e cila tashmë është në vitin e saj të katërt, vazhdon. Videot e burrave që luftojnë me zyrtarët e qendrave të rekrutimit kanë përmbytur mediat sociale, dhe metodat e tyre për largimin me forcë të rekrutëve janë quajtur “biznesifikim”, sipas furgonëve që përdorin.
Thjesht nuk dua të vdes.
Për Romanin dhe burrat e tjerë që fshihen, furgonët janë bërë një simbol frike. “Mendo si është jeta ime. Nuk kam punë. Nuk mund të shkoj jashtë shtetit. Nuk mund t’i shoh miqtë e mi”, thotë Roman. Por ai këmbëngul se jeta e tij e kufizuar nuk është asgjë në krahasim me tmerret e fushës së betejës. “Thjesht nuk dua të vdes. Është instinkti më themelor njerëzor.”
Pikëpamjet e tij ndahen nga rreth dy milionë burra në të gjithë Ukrainën që po shmangin rekrutimin ushtarak, si dhe qindra mijëra ushtarë që kanë dezertuar vullnetarisht. Metodat agresive janë bërë të zakonshme në përpjekjet e Ukrainës për të ruajtur madhësinë e ushtrisë së saj, dhe oficerët e rekrutimit ushtarak janë bërë shënjestër e zemërimit publik.
Tre persona janë vrarë dhe policia kombëtare raportoi në prill se që nga fillimi i luftës janë regjistruar 611 sulme ndaj tyre. Numri i incidenteve të dhunshme është rritur vit pas viti: nga pesë në vitin 2022 në pothuajse 120 në katër muajt e parë të këtij viti.
Zyra e Komisionerit Ukrainas për të Drejtat e Njeriut ka mbledhur më shumë se 6,000 ankesa nga qytetarët në lidhje me dhunën nga rekrutuesit në vitin 2025. Ky përshkallëzim vjen në një kohë mungesash kritike të fuqisë punëtore në fushën e betejës, për shkak të rrallimit të personelit, një rënieje të numrit të vullnetarëve, perceptimeve për korrupsion të përhapur dhe rezistencës në rritje ndaj mënyrës se si kryhet mobilizimi.
Rreth 150,000 ushtarë ukrainas janë vrarë dhe më shumë se gjysmë milioni janë plagosur që nga fillimi i pushtimit rus në vitin 2022. Situata mund të përkeqësohet më tej nëse Rusia, siç është raportuar së fundmi, kryen një mobilizim të ri prej qindra mijëra trupash pas zgjedhjeve të Dumës Shtetërore në shtator.
Demoralizimi në ushtri dhe midis civilëve
Dr. Jaroslava Barbieri, një bashkëpunëtore në programin e Ukrainës në Chatham House, shpjegon: “Pas viteve të luftës totale, nuk është për t’u habitur që shohim demoralizim si tek ushtria ashtu edhe tek civilët. Pati një rritje të vullnetarëve në fillim të pushtimit, por është mjaft e kuptueshme që ky numër ka qenë në rënie me çdo vit të luftës.”
Mihajlo Fedorov, Ministri i Mbrojtjes i shkarkuar së fundmi, u emërua në këtë pozicion për të zgjidhur problemin e mungesës së ushtarëve. Eksperti 35-vjeçar i teknologjisë mbështeti taktikat “asimetrike” – zëvendësimin e luftës me viktima të shumta me teknologji dhe automatizim, të cilat do të shpëtonin jetë dhe do të rivendosnin besimin tek ushtria.
Gjatë mandatit të tij në gjysmën e parë të këtij viti, raporti i viktimave ruse me ato ukrainase u rrit në gati tetë me një, sipas të dhënave nga Qendra për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare. Kjo i atribuohet kryesisht përdorimit efektiv të dronëve, duke përfshirë modelet me inteligjencë artificiale.
Kur Zelensky e shkarkoi atë këtë muaj, protestuesit dolën në rrugë me pankarta të punuara me dorë, dhe lëvizja u quajt ironikisht “Maidani prej kartoni”. Protestat çuan gjithashtu në shkarkimin e komandantit të përgjithshëm të forcave të armatosura, gjeneralit Oleksandr Syrsky, të cilin Fedorov e akuzoi për bllokimin e reformave ushtarake, duke përfshirë reformat në sistemin e mobilizimit jopopullor. Zelensky tha se ishte ky konflikt që e detyroi të shkarkonte Fedorovin.
Gjenerali Sirski u zëvendësua nga Mihajlo Drapatji, i cili më parë mbështeste Fedorovin dhe kërkesat e tij për një ndryshim të plotë të kulturës ushtarake. Fati i vetë Fedorovit mbetet i pasigurt. Dyshohet se ai ka refuzuar funksione të tjera në qeveri dhe po kërkon vetëm të kthehet në pozicionin e Ministrit të Mbrojtjes.
