Pentagoni po shqyrton një plan për tërheqjen e avionëve, anijeve luftarake, armëve dhe dhjetëra mijëra trupave amerikane nga Evropa, pavarësisht paralajmërimeve nga aleatët e NATO-s për kërcënimin në rritje të agresionit rus, raportoi NBC, duke cituar shtatë zyrtarë aktualë dhe ish-zyrtarë perëndimorë dhe amerikanë.
Tërheqja më radikale nga Evropa që nga fundi i Luftës së Ftohtë
Kjo përfshin tërheqjen e mundshme të rreth një të tretës së kontingjentit amerikan, ose afërsisht 25,000 ushtarëve, ndërsa disa burime pohojnë se shifra mund të arrijë deri në gjysmën e forcës totale – deri në 40,000 njerëz. Nëse ky plan zbatohet, do të jetë zvogëlimi më radikal i pranisë ushtarake amerikane në tokën evropiane që nga fundi i Luftës së Ftohtë, në një kohë kur në kontinent kishte rreth 80,000 ushtarë.
Shkurtimet do të godisnin më shumë Gjermaninë, Italinë dhe Spanjën, vendet ku ndodhen shumica e bazave amerikane. Udhëheqësit e këtyre vendeve hynë në një konflikt të hapur me Presidentin Donald Trump për shkak të refuzimit të tyre për t’u bashkuar me luftën amerikane kundër Iranit. Trump ka thënë prej muajsh se Evropa duhet të marrë drejtimin në mbrojtjen e saj, ndërsa kapacitetet amerikane janë më të nevojshme për t’u përballur me Kinën, Iranin dhe kartelet e drogës.
Pentagoni përgatit rekomandime për Shtëpinë e Bardhë
Gjenerali i Forcave Ajrore Alexus Grynkewich, komandanti i forcave të SHBA-së dhe NATO-s në Evropë, do t’i paraqesë Sekretarit të Mbrojtjes Pete Hegseth një analizë të katër rrjedhave të mundshme të veprimit. Propozimet përfshijnë shkurtime në Forcat Ajrore, Marinën dhe Forcat Tokësore, së bashku me një zhvendosje të mundshme të disa trupave në krahun lindor të aleancës. Hegseth pret një rekomandim përfundimtar në fillim të nëntorit, pas të cilit vendimi do t’i shkojë direkt Trump.
Pentagoni zyrtarisht thotë se rishikimi u iniciua për të përafruar praninë ushtarake me strategjinë e Trump “Amerika e Para”. Gjatë takimeve të fundit me udhëheqësit e NATO-s, Trump nuk e fshehu pakënaqësinë e tij ndaj aleatëve, duke kërkuar hapur besnikëri të padiskutueshme: “Pse po shpenzojmë qindra miliarda dollarë, dhe ata nuk janë aty kur kemi nevojë për to? Nuk kemi nevojë për paratë e tyre. Ne kemi ushtrinë më të fortë në botë, e tëra çfarë kërkoj prej tyre është besnikëria.”
Vendimi i Uashingtonit i ka rrënjët edhe në refuzimet konkrete diplomatike. Qeveria e kryeministres italiane Giorgia Meloni refuzoi të lejonte përdorimin e një baze në Siçili për sulme ajrore ndaj Iranit pa miratimin paraprak parlamentar, ndërsa Madridi bëri një veprim të ngjashëm, duke u ndaluar amerikanëve të hynin në bazat në Spanjën jugore. Nga ana tjetër, Berlini njoftoi reduktimin e trupave në maj, ndaj të cilit Trump iu përgjigj duke kërcënuar të tërhiqte ndjeshëm më shumë trupa.
Kundërshtim i ashpër në Kongres dhe provokime ruse
Njoftimi për tërheqjen masive ka shkaktuar alarm midis demokratëve, por edhe midis republikanëve të lartë. “Një shkurtim prej 25,000 trupash nuk është i pranueshëm në asnjë rrethanë. Nuk mund ta bësh pengimin e Rusisë me kosto të ulët”, paralajmëroi një republikan me ndikim në Kongres. Ligjvënësit theksojnë se Kongresi ka një ligj që ndalon shpenzimet për të ulur nivelet e trupave nën 76,000, megjithëse burimet ushtarake pranojnë se Pentagoni mund ta anashkalojë atë ligj duke kryer tërheqjet si “rotacione të përkohshme”.
Zyrtarët evropianë po e paralajmërojnë Uashingtonin se një veprim i tillë do t’i hapte derën drejtpërdrejt Moskës, e cila tashmë po zhvillon një fushatë masive sabotimi, vrasjesh dhe sulmesh me dronë për të ndërprerë ndihmën për Ukrainën. Vetëm në muajt e fundit, janë raportuar sulme me dronë pranë kufirit polako-ukrainas, dhe avionët e NATO-s kanë kapur dhe rrëzuar dronë mbi hapësirën ajrore të Lituanisë, Letonisë dhe Rumanisë.
Të vetëdijshëm për pasigurinë, disa shtete anëtare tashmë po i rrisin me nxitim buxhetet e tyre ushtarake. Gjermania e ka rritur buxhetin e saj të mbrojtjes me një të katërtën, dhe Ministri i Mbrojtjes Boris Pistorius e pranoi hapur pashmangshmërinë e ndryshimit në një takim në Pentagon: “Ne evropianët duam të heqim një pjesë të barrës nga shpina e SHBA-së dhe përfundimisht të marrim përsipër përgjegjësinë kryesore për parandalimin konvencional në Evropë.”
Përçarja brenda administratës Trump
Ideja e tërheqjes ka shkaktuar konflikte të ashpra brenda vetë administratës në Uashington për muaj të tërë. Pentagoni kishte ndërmend të paraqiste një plan për shkurtime të mëdha për aleatët gjatë verës, por Sekretari i Shtetit Marco Rubio e ndaloi atë në minutën e fundit, pas së cilës Departamenti i Shtetit përpiqet të mbetet i përfshirë në vendimmarrje, ndërsa udhëheqja ushtarake e trajton të gjithë çështjen ekskluzivisht si logjistikë ushtarake.
Gjenerali Grynkewich më parë i paralajmëroi ligjvënësit se bazat amerikane në Kontinentin e Vjetër nuk janë vetëm një mbrojtje për Evropën, por një levë kyçe për operacionet në Afrikë dhe Lindjen e Mesme. “Bazat dhe municionet në Evropë na lejojnë të operojmë në mënyrë më efektive në pjesë të tjera të botës. Distancat janë më të shkurtra, kostot janë më të ulëta dhe është shumë më e lehtë të projektohet forca”, përfundoi komandanti i forcave amerikane.
