ADMINISTRATA e Donald Trump ka vendosur të lërë disa aleatë kryesorë jashtë takimit të NATO-s muajin e ardhshëm. Ky veprim pasoi kërcënimet e mëparshme nga Shtëpia e Bardhë për të prezantuar një listë të shteteve “në përputhje me dhe jo në përputhje” që nuk pajtohen me prioritetet e presidentit amerikan, shkruan Politico.
Takim për të ardhmen e NATO-s
Takimi që do të mbahet në Poloni po organizohet nga shefi i politikave të Pentagonit, Elbridge Colby. Sipas gjashtë diplomatëve të njohur me planifikimin, është një grup pune i fokusuar në të ardhmen e NATO-s. Por fakti që vende të tilla si Britania e Madhe, Franca dhe shtetet baltike – përkatësisht anëtarë që ndajnë shuma të mëdha parash për mbrojtjen dhe luajnë role kyçe në aleancë – nuk morën një ftesë i la diplomatët e tyre të habitur, pasi ata nuk e kuptojnë pse u lanë mënjanë.
Prandaj, diplomatët po pyesin veten nëse administrata Trump po krijon një rreth të preferuarish në një mënyrë që mund ta përçajë më tej aleancën, në një kohë kur NATO po përballet me një Rusi gjithnjë e më agresive dhe depo armësh të varfëra.
“Ne bëjmë gjithçka që na kërkohet”
“Po bëjmë absolutisht gjithçka që na kërkohet”, tha një zyrtar nga një prej vendeve që nuk u ftuan. “Po përpiqemi të kuptojmë se cilat janë kriteret dhe cili është qëllimi i këtyre takimeve. Deri më tani, askush nuk na ka shpjeguar asgjë.”
Shtëpia e Bardhë nuk iu përgjigj një kërkese për koment, ndërsa Pentagoni refuzoi të bënte ndonjë deklaratë.
Trump nuk ndalet së sulmuari aleatët
Që kur u rikthye në pushtet, Presidenti Donald Trump dhe ndihmësit e tij më të ngushtë kanë qenë të pamëshirshëm në kritikat ndaj NATO-s. Ata kanë shënjestruar gjithçka, nga refuzimi i anëtarëve për të mbështetur luftën në Iran, deri te fakti që disa vende ende nuk ndajnë pesë përqind të PBB-së së tyre për mbrojtje.
“Gjithmonë kam besuar se NATO, ku ne shpenzojmë qindra miliarda dollarë në vit për të mbrojtur këto vende, është në fakt një rrugë me një kah. Ne do t’i mbrojmë ata, dhe ata nuk do të bëjnë asgjë për ne, veçanërisht kur të mbushet me njerëz”, shkroi Trump këtë vit në rrjetin e tij social Truth Social.
Muajin e kaluar, ai poshtëroi një aleat tjetër – Korenë e Jugut – duke ndërprerë papritur një stërvitje të përbashkët ushtarake të planifikuar, duke u ankuar se Seuli refuzoi të merrte pjesë në një luftë kundër Iranit.
Lista e aleatëve të përshtatshëm dhe të pakualifikuar
Në prill, siç raportoi fillimisht Politico, Shtëpia e Bardhë përpiloi një lloj liste me aleatë të përshtatshëm dhe të pakualifikuar, ndërsa kërkonte mënyra për të ndëshkuar ata që nuk iu bindën kërkesave të Trump.
Sekretari i Mbrojtjes Pete Hegseth ka mbajtur një qëndrim të ngjashëm. Ai ka inkurajuar publikisht krijimin e një grupi “aleatësh model” dhe ka paralajmëruar hapur se ata që nuk mbështesin interesat e SHBA-së do të përballen me pasoja. Ndërsa detajet rreth task forcës së re të NATO-s janë ende të dyshimta, është e qartë se kërcënimi i shpërblimit të disave në kurriz të të tjerëve po realizohet.
Formati Bergen: Si u krijua një klub ekskluziv
Colby ka mbajtur dy takime të ngjashme deri më tani me vendet e ftuara: Norvegjinë, Suedinë, Finlandën, Poloninë, Gjermaninë dhe Holandën. Vendet e përfshira në këto bisedime – në një format të njohur si Grupi i Bergenit – thonë se qëllimi nuk është shpërbërja e aleancës, sipas një diplomati nga një prej vendeve të ftuara i cili, ashtu si të tjerët, dëshiroi të mbetej anonim për shkak të ndjeshmërisë së temës. Në vend të kësaj, thotë ai, grupi dëshiron të dalë me propozime që më pas do t’i paraqesë të gjithë aleancës për diskutim dhe testim.
“Kjo mund të jetë një forcë transformuese për të gjithë NATO-n”, tha diplomati. Por ai pranoi se aleatët e lënë jashtë ishin të frustruar, veçanërisht pasi shumë prej tyre tashmë i kishin përmbushur ose madje i kishin tejkaluar objektivat e shpenzimeve për të cilat Trump po këmbëngulte.
Shtetet e Bashkuara mund ta përfshijnë së shpejti Danimarkën në këtë rreth të zgjedhur, duke pasur parasysh se të dy vendet kanë arritur një marrëveshje për zgjerimin e pranisë ushtarake amerikane në Grenlandë, sipas një burimi tjetër të njohur me bisedimet.
Colby, i cili është forca lëvizëse pas iniciativës, organizoi takimin e parë të tillë në qershor në Bergen të Norvegjisë, ku ftoi gjashtë aleatë të zgjedhur. “Këta janë aleatë të NATO-s që po i përmbushin me shpejtësi angazhimet e tyre për shpenzimet e dakorduara në Hagë, kanë kapacitetin për të kontribuar dhe janë të gatshëm të kalojnë në punë konkrete”, shkroi Colby në mediat sociale pas takimit.
Këtë muaj, ai tha në një konferencë në Uashington se “ideja është që e gjithë aleanca të çohet përpara”, duke shtuar se kjo do të krijojë një “NATO më të mirë, më të fortë dhe më të qëndrueshme” dhe do t’i ofrojë Evropës aftësi më të mëdha ushtarake.
Edhe aleatët e ftuar kanë frikë nga përçarjet e rrezikshme
Colby ka kohë që mbështet bisedimet në formate më të ngushta midis anëtarëve individualë të NATO-s. Në vitet e mëparshme, ai u përqendrua në rivendosjen e Gjermanisë si një fuqi ushtarake që do të pengonte Rusinë, ndërkohë që njëkohësisht do të çlironte forcat amerikane për t’u përballur me ngritjen e Kinës.
Por edhe aleatët që morën ftesa po fillojnë të pyesin veten pse Colby dhe zyrtarë të tjerë të Pentagonit po zgjedhin se kë të ftojnë, duke lënë mënjanë disa nga fuqitë më të mëdha ushtarake të Evropës, siç është Britania e Madhe.
«Nëse ata përpiqen ta ndajnë NATO-n në të mirë dhe të këqij, kjo është e rrezikshme për SHBA-në», paralajmëron një tjetër nga gjashtë diplomatët. «Por për Evropën, është çështje mbijetese».
