Negociatorët rusë në bisedimet e paqes në Abu Dhabi pretenduan se Vladimir Putin nisi pushtimin e Ukrainës sepse presidenti i atëhershëm i SHBA-së, Joe Biden, nuk iu përgjigj një letre të dhjetorit 2021 që përshkruante kërkesat ruse për siguri, raportoi portali amerikan Axios, duke cituar dy burime të njohura me përmbajtjen e bisedimeve.
Ky është një pretendim që nuk korrespondon me faktet – Shtetet e Bashkuara dhe NATO i dorëzuan Moskës përgjigje zyrtare me shkrim ndaj draft-marrëveshjeve të sigurisë të Rusisë më 26 janar 2022, një muaj para se të fillonte pushtimi. Uashingtoni më pas ofroi negociata për kontrollin e armëve, por hodhi poshtë kërkesën kryesore të Rusisë që Ukraina të përjashtohej përgjithmonë nga NATO dhe që forcat aleate të tërhiqeshin në kufijtë e tyre të vitit 1997.
Në përgjigje të këtij pretendimi nga delegacioni rus në Abu Dhabi, të dërguarit e Presidentit Donald Trump, Jared Kushner dhe Steve Witkoff, thanë se bota ka ndryshuar shumë që nga viti 2021. Ata i kërkuan Rusisë të hartonte një propozim të ri për një marrëveshje të ardhshme sigurie me Evropën, e cila këtë herë do të përfshinte hapa konkretë rusë për të ulur tensionet në kontinent.
Amerikanët kërkojnë “hapa simetrikë” nga Moska
Rusia ka kërkuar prej vitesh një marrëveshje sigurie në Evropë që do të kufizonte zgjerimin e NATO-s dhe do të zvogëlonte praninë e saj ushtarake në Evropën Lindore. Ndërsa Uashingtoni i ka refuzuar kërkesa të tilla në të kaluarën, administrata Trump tani me sa duket është gati t’i adresojë këto çështje në një farë mënyre si pjesë e një marrëveshjeje më të gjerë për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë, duke ngritur dyshime të thella midis shumë qeverive evropiane.
Sipas njërit prej burimeve të Axios, Kushner dhe Witkoff u sugjeruan rusëve që të hartonin një plan të ri që do të përfshinte shqetësimet dhe kërkesat e tyre për sigurinë, por gjithashtu do të deklaronte qartë se çfarë “hapash simetrikë” ishte e gatshme të ndërmerrte Moska për të ulur tensionet dhe për të siguruar Evropën se nuk do ta sulmonte atë në të ardhmen. Ata gjithashtu u thanë rusëve se duhet të bien dakord për pjesëmarrjen e përfaqësuesve evropianë në bisedimet e ardhshme të paqes nëse donin të flisnin seriozisht për sigurinë evropiane.
“Ne u thamë rusëve se ata kanë dëshirat dhe frikërat e tyre, por se ata gjithashtu duhet të ofrojnë masa të ndryshme për uljen e tensioneve dhe propozime të ndryshme nëse duan që Evropa t’i pranojë këto propozime në një mënyrë të mirë”, tha Kushner në një konferencë për shtyp pas përfundimit të bisedimeve të mërkurën.
Sot me Putinin në Moskë, sonte me Zelenskyn në Dublin
Kushner dhe Witkoff do të takohen sot në Moskë me Presidentin rus Vladimir Putin për të përsëritur këtë kërkesë. Sipas zyrtarit amerikan, ata po i kërkojnë gjithashtu Putinit që të lejojë përfaqësuesit evropianë të marrin pjesë në raundin e ardhshëm të bisedimeve të paqes midis Rusisë dhe Ukrainës. Nga Moska, Kushner dhe Witkoff pritet të udhëtojnë për në Dublin sonte në mbrëmje për një takim me Presidentin ukrainas Volodymyr Zelensky.
Bisedimet në Abu Dhabi dje dhe një ditë më parë ishin takimi i parë i drejtpërdrejtë midis zyrtarëve ukrainas dhe rusë, të ndërmjetësuar nga SHBA-të, që nga shkurti i këtij viti, kur bisedimet u pezulluan për shkak të shpërthimit të luftës në Iran. Në javët e fundit, Witkoff dhe Kushner janë takuar veçmas me Putinin dhe Zelenskyn, duke ringjallur procesin.
Në të njëjtën kohë, Putini ra dakord për vazhdimin e negociatave të paqes dhe lirimin e shtetasit amerikan Stephen Hubbard, i cili u ndalua nga Rusia në vitin 2022, ndërsa Kushner dhe Witkoff, së bashku me Zonjën e Parë Melania Trump dhe ekipin e saj, ndërmjetësuan gjithashtu një marrëveshje për një armëpushim humanitar në qytetin e pushtuar ukrainas të Oleshkës.
Bisedime të tensionuara dhe shkëmbimi i mundshëm më i madh i të burgosurve
Në Abu Dhabi, së bashku me Witkoff dhe Kushner, komandanti i Komandës Evropiane të SHBA-së (EUCOM), Gjenerali Alexus Grynkewich, ndërmjetësoi midis rusëve dhe ukrainasve. Të dyja palët ranë dakord për një shkëmbim të burgosurish që Kushner dhe kryenegociatori ukrainas, David Arahamiya, thanë se mund të jetë më i madhi që nga fillimi i luftës.
Zyrtarët amerikanë dhe ukrainas thanë se numri i saktë i të burgosurve që do të lirohen do të konfirmohet gjatë takimeve të sotme me Putinin dhe Zelenskyn. Para dhe pas bisedimeve, ekipet amerikane dhe ukrainase informuan një delegacion diplomatësh të lartë nga Gjermania, Mbretëria e Bashkuar, Franca, Italia, Bashkimi Evropian dhe NATO.
Sipas një burimi në sallë, takimet e së martës midis rusëve dhe ukrainasve ishin të tensionuara dhe nganjëherë emocionale, pasi të dyja palët bënë akuza kundër njëra-tjetrës pas nëntë muajsh pa kontakt të drejtpërdrejtë. Kushner dhe Witkoff u përpoqën ta qetësonin situatën, duke u thënë të dyja delegacioneve se qëllimi i këtij raundi bisedimesh është të dalin me propozime konkrete që më pas do të shqyrtohen nga udhëheqësit e të dy vendeve. Pasi secila palë paraqiti pikëpamjen e saj, diskutimi u bë më konstruktiv.
“Patëm disa biseda mjaft të vështira”, tha Kushner pas bisedimeve. Negociatori ukrainas Arahami tha në mënyrë të ngjashme: “Rusët erdhën me direktiva të rrepta. Ishte shumë e vështirë të zbuteshin qëndrimet e tyre, por në fund gjithçka përfundoi duke qenë produktive.”
Rusët fyejnë udhëheqësit evropianë, rezistencë të fortë në Bruksel
Rusia deri më tani e ka kundërshtuar fuqimisht përfshirjen e evropianëve në bisedimet e paqes me Ukrainën. Vladimir Medinsky, një këshilltar i presidentit rus i cili udhëhoqi delegacionin rus, sulmoi ashpër qeveritë evropiane në një konferencë për shtyp pas takimit. “Sa i përket udhëheqjes së një numri vendesh evropiane, ato në thelb po marrin pjesë në mashtrimin kolektiv të popullit ukrainas dhe po kontribuojnë në vdekjen masive të civilëve. Prandaj, nuk e kuptoj se çfarë mund të diskutohet me ta fare”, tha Medinsky.
Megjithatë, Medinsky konfirmoi se Rusia dëshiron të arrijë një marrëveshje më të gjerë sigurie me Evropën, si pjesë e një marrëveshjeje për t’i dhënë fund luftës. “Një çiban thjesht ka shpërthyer në Ukrainë. I gjithë trupi duhet të trajtohet, një flaster i thjeshtë nuk do të ndihmojë këtu”, tha ai.
Sipas një burimi të njohur me qëndrimin e Shtëpisë së Bardhë, administrata Trump dëshiron të negociojë një arkitekturë të re sigurie midis Evropës dhe Rusisë dhe një marrëveshje paqeje për Ukrainën në të njëjtën kohë, por marrëveshja e re e sigurisë do të hyjë në fuqi vetëm pasi të arrihet një marrëveshje për t’i dhënë fund luftës. Uashingtoni shpreson që dhënia e një vendi në tryezën e negociatave për përfaqësuesit evropianë do t’i inkurajojë qeveritë e tyre të bien dakord për bisedime mbi një marrëveshje më të gjerë sigurie edhe para përfundimit zyrtar të luftës.
“Zelensky nuk do të bjerë dakord për një marrëveshje nëse nuk e di se çfarë do të ndodhë më pas”
“Zelensky nuk do të bjerë dakord për një marrëveshje derisa të dijë se çfarë do të ndodhë më pas në aspektin e garancive të sigurisë, dhe Putini dëshiron ta dijë edhe këtë. Kjo është arsyeja pse çështja e sigurisë është kaq e rëndësishme”, shpjegoi burimi për Axios, duke shtuar se SHBA-të ua kanë bërë të qartë vendeve evropiane se nuk do të lidhin asnjë marrëveshje sigurie me Rusinë pa pëlqimin e Evropës dhe Ukrainës, dhe se nuk do t’i japin Rusisë të drejtën e vetos mbi çështjet e sigurisë evropiane.
Siguria do të jetë një temë kryesore në një samit të liderëve evropianë në Dublin më vonë këtë javë, ku diplomatët kundërshtojnë fuqimisht idenë e një marrëveshjeje të re sigurie me Rusinë. Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, ka thënë tashmë se Evropa do të diskutojë një arkitekturë të re sigurie vetëm pasi të mbarojë lufta në Ukrainë.
