SpaceX i Elon Musk planifikon të lançojë raketën e saj më të madhe, Starship, në fluturimin e saj më ambicioz provë deri më sot. Gjatë misionit, i cili pritet të zgjasë rreth 22 orë, do të përpiqet të bëjë diçka që askush nuk e ka bërë më parë: të kthejë të dy komponentët e raketës orbitale në platformën e lëshimit dhe t’i kapë ato me krahë gjigantë mekanikë.
Nëse do të ketë sukses, do të jetë hera e parë që një sistem i tërë raketash orbitale është kthyer me sukses për ripërdorim. SpaceX beson se një teknologji e tillë është thelbësore për misionet e ardhshme në Hënë dhe Mars, raporton Associated Press.
Krahët gjigantë mekanikë do të përpiqen ta kapin raketën
Starship është planifikuar të niset nga Starbase e SpaceX në Teksas, pranë kufirit me Meksikën. Administrata Federale e Aviacionit të SHBA-së (FAA) dha miratimin përfundimtar për nisjen vetëm disa orë para nisjes së planifikuar.
Plani është që anija shtytëse masive Super e Rëndë të kthehet në platformën e lëshimit rreth gjashtë minuta pas ngritjes, ku do të kapet nga dy krahë mekanikë të montuar në kullën e lëshimit.
Komponenti i dytë, anija kozmike Starship, do të vazhdojë udhëtimin e saj në orbitë. Pas rreth 22 orësh, ajo duhet të kthehet në të njëjtin vend, ku SpaceX do të përpiqet së pari ta kapë atë në të njëjtën mënyrë.
Anija yjore është 124 metra e lartë
Starship është raketa më e madhe dhe më e fuqishme në botë. Duke përfshirë edhe fazën përforcuese, ajo është 124 metra e lartë, që është afërsisht lartësia e një ndërtese 40-katëshe.
Faza e shtytjes Super e Rëndë e përmirësuar është 72 metra e lartë, ndërsa anija kozmike e sipërme është 52 metra e gjatë.
SpaceX ka arritur të kapë versionet e mëparshme të shtytësit gjatë kthimit të tij në platformën e lëshimit tri herë deri më tani. Megjithatë, kjo do të jetë përpjekja e parë për të kapur versionin e tij të përmirësuar.
Një sfidë edhe më e madhe është kthimi i vetë anijes kozmike. SpaceX ende nuk është përpjekur ta kapë atë dhe gjatë testeve të mëparshme ajo ka përfunduar në oqean, qoftë siç ishte planifikuar ose pas fluturimeve të dështuara.
Ata do të dërgojnë 26 satelitë në orbitë.
Gjatë fluturimit të sotëm, Starship duhet të vendosë në orbitë 26 nga satelitët më të përparuar Starlink, të destinuar për të ofruar shërbime interneti.
Anija kozmike duhet të bëjë afërsisht 15 orbita rreth Tokës në një lartësi prej rreth 275 kilometrash.
Kjo do të pasohet nga një kthim në atmosferë dhe një përpjekje për të ulur, ose kapur anijen kozmike me krahë mekanikë, të shtunën.
Testet deri më tani nuk kanë kaluar pa probleme.
SpaceX ka kryer 14 fluturime të mëdha testimi të anijes kozmike Starship deri më tani. Gjatë fluturimit të parë në vitin 2023, disa motorë dështuan të ndizeshin, raketa humbi kontrollin dhe sistemi i saj i vetëshkatërrimit u aktivizua.
Disa teste të mëvonshme përfunduan gjithashtu me shpërthime ose humbje të anijes kozmike, ndërsa të tjera lejuan testimin e teknologjive të reja dhe procedurave të rihyrjes në atmosferë.
Testi i fundit, i mbajtur në shtator, ishte hera e parë që Starship arriti në orbitë. SpaceX nuk u përpoq të rikuperonte as fazën përforcuese dhe as vetë anijen kozmike.
“Është e vështirë të përshkruaj se si do të ndihem nëse ia dalim mbanë”
Kiko Dontchev, nënkryetari i SpaceX për lëshimet, foli për rëndësinë e testit të sotëm javën e kaluar në Samitin e Teknologjisë të NASA-s në Qendrën Hapësinore Kennedy në Florida.
“Është e vështirë të përshkruaj se si do të ndihem kur ta bëjmë”, tha Dontchev. “Është tepër emocionuese. Është një arritje e jashtëzakonshme inxhinierike”, shtoi ai.
Ai shpjegoi se raketat plotësisht të ripërdorshme do të mundësonin lëshime dukshëm më të shpeshta dhe do të ulnin kostot e tyre.
“Është një mënyrë për të kaluar nga zero lançime në 10, pastaj 100, 1,000, 10,000 dhe 100,000”, tha Dontchev, duke folur për mundësitë afatgjata të një teknologjie të tillë.
Musk dëshiron të dërgojë njerëz në Hënë dhe Mars
Elon Musk beson se një raketë plotësisht e ripërdorshme është e nevojshme për të ndërtuar baza në Hënë dhe për të dërguar njerëz në Mars.
SpaceX planifikon të fillojë lëshimin e Starship nga Florida në muajt e ardhshëm dhe nga Luiziana pas disa vitesh.
Ndërkohë, kompania do të vazhdojë të përdorë raketa më të vogla Falcon, të cilat i përdor për të transportuar astronautët në Stacionin Ndërkombëtar Hapësinor dhe për të lëshuar satelitë.
Musk dëshiron që Starship të zëvendësojë raketat Falcon në planin afatgjatë, të cilat nuk janë plotësisht të ripërdorshme sepse faza e tyre e dytë hidhet pas çdo fluturimi.
NASA po mbështetet te Starship për të kthyer njerëzit në Hënë
NASA po i paguan SpaceX miliarda dollarë për të zhvilluar një version të Starship që supozohet të transportojë astronautët në sipërfaqen hënore si pjesë e programit Artemis.
Në këtë, SpaceX konkurron me kompaninë Blue Origin të Jeff Bezos, e cila po zhvillon anijen e vet kozmike hënore Blue Moon.
NASA planifikon të testojë lidhjen e një kapsule astronautësh me anijen kozmike Blue Moon dhe Starship në orbitën e Tokës gjatë misionit Artemis III verën e ardhshme.
Këto teste duhet të përgatiten për kthimin e njerëzve në Hënë, i cili sipas planeve aktuale mund të ndodhë që në vitin 2028.
NASA pret të vendosë rreth një vit para misionit Artemis IV nëse anijen kozmike Starship të SpaceX apo atë Blue Moon të Bezos do t’i çojë astronautët në sipërfaqen hënore.
Testi i sotëm duhet të tregojë nëse Starship mund të kthehet në mënyrë të sigurt në platformën e lëshimit dhe të ripërdoret pas një fluturimi orbital.
