Vendimi në Senta zbuloi organizatorët, paratë nga Moska dhe nxitjen e synuar të urrejtjes në disa vende.Tre shtetas serbë u shpallën fajtorë për vendosjen e kokave të derrave përpara nëntë xhamive në rajonin e Parisit në shtator 2025 dhe u dënuan në fund të dhjetorit në gjykatën e lartë në Senta, një qytet rreth 50 kilometra në lindje të Beogradit, për spiunazh dhe diskriminim racor.
Autoritetet serbe i dënuan gjithashtu këta individë për përfshirjen e tyre në hedhjen e bojës jeshile mbi Memorialin e Holokaustit dhe tre sinagoga të Parisit në maj 2025. Të dy aktet provokuan dënim të fortë dhe një valë zemërimi në Francë, përpara se shërbimet franceze të inteligjencës t’i lidhnin këto veprime me Rusinë.
Vendimi u dha në heshtje, pa shumë bujë, si pjesë e një marrëveshjeje për pranimin e fajësisë, dhe u zbulua të premten, më 6 mars, nga dega ballkanike e Radios Evropa e Lirë (RFE), siç raportoi Le Monde . Vendimi, i cili u shqyrtua edhe nga Le Monde, konfirmoi se grupi “mori urdhra dhe fonde nga strukturat brenda shërbimeve të inteligjencës së Federatës Ruse”, shkroi media e respektuar franceze.
Të gjithë të pandehurit janë nga i njëjti qytet i vogël i Velika Plana, me një popullsi prej rreth 15,000 banorësh, dhe ata e deklaruan veten punëtorë të papunë, teknikë laboratori dhe kamerierë me profesion. Ata u rekrutuan dhe u dërguan në Francë për një shumë prej disa mijëra eurosh nga një person i referuar në vendim si “Gjahtari”, dhe sipas një hulumtimi nga media dixhitale franceze e pavarur Mediapart, bëhet fjalë për një serb me emrin Aleksandar Savić . Informacioni rreth tij është aktualisht shumë i pakët, dhe “rekrutuesit” e tij janë dënuar me arrest shtëpiak për gjashtë deri në 18 muaj me monitorim elektronik. Përveç kësaj, tetë persona të tjerë janë ende nën hetim.
Serbia është qendra kryesore e përpjekjeve ruse për destabilizim.
Sipas vendimit, grupi kreu edhe veprime të tjera që kaluan pa u vënë re, të tilla si vendosja e “600 deri në 700 ngjitësve” pranë Harkut të Triumfit dhe në arondismentin e 18-të të Parisit në prill 2025, duke bërë thirrje për përkujtimin e gjenocidit armen, dhe ata gjithashtu vendosën skelete plastike përpara Portës së Brandenburgut në Berlin në korrik të vitit të kaluar. “Unë ende po pres pensionin tim. Faleminderit, Merz”, shkruhej në mesazhet gjermane, duke iu referuar Kancelarit Friedrich Merz .Sipas sistemit gjyqësor serb, “qëllimi i këtij grupi ishte të kryente destabilizim politik dhe të nxiste urrejtje fetare dhe etnike në Francë dhe Gjermani”, siç shkruan Le Monde.
Ndërsa përdorimi i individëve të papërgatitur, shpesh të pavetëdijshëm për kuptimin dhe seriozitetin e veprimeve të tyre, për të kryer operacione destabilizuese në Evropë është dokumentuar mirë që nga fillimi i luftës në Ukrainë, viti 2025 shënon ngritjen e Serbisë si një qendër e madhe për përpjekjet destabilizuese ruse. Në shtator, autoritetet moldave arrestuan më shumë se 70 shtetas moldavë dhe rumunë të dyshuar se kishin marrë trajnim në territorin serb për t’u përgatitur për trazira përpara zgjedhjeve të 28 shtatorit, të cilat në fund u fituan nga partitë pro-evropiane.
Sipas policisë serbe, grupi përfshinte më shumë se 150 persona të cilët u trajnuan për disa javë në një kamp pranë një restoranti në lumin që formon kufirin midis Serbisë dhe Bosnjës dhe Hercegovinës. Në këtë rast, u arrestuan edhe dy shtetas serbë. Fati i organizatorit të dyshuar të kampit, për të cilin Radio Evropa e Lirë pretendon se është shtetas rus, është ende i panjohur.
Zgjedhja e Serbisë si bazë e këtyre operacioneve, shkruan e përditshmja franceze, nuk është e rastësishme. Udhëheqësi rus Vladimir Putin dhe shërbimet e tij preferojnë qytetarët e vendeve të njohura për standarde të ulëta jetese dhe ndjenja të forta pro-ruse për vende të tilla pune. Për shembull, në rastin e “duarve të kuqe” që shënjestruan Memorialin e Holokaustit në vitin 2024, Kremlini u mbështet te bullgarët, të cilët u dënuan nga divizioni penal i gjykatës së Parisit në tetor 2025.
Vuçiç është i afërt me Putinin, por edhe Macron është shumë i rëndësishëm për të.
Serbia, një vend kandidat për anëtarësim në Bashkimin Evropian, i cili megjithatë refuzon të përshtasë politikën e tij me sanksionet kundër Rusisë, ofron një dimension “praktik” – nuk ka viza për qytetarët rusë dhe qytetarët serbë nuk kanë nevojë për viza për të udhëtuar brenda BE-së. “Ajo ofron kushtet më të mira për operacione hibride sepse popullsia është kryesisht pro-ruse dhe regjimet ruse dhe serbe ndihmojnë njëri-tjetrin”, shpjegon Predrag Petrović , një studiues në Qendrën e Beogradit për Politikat e Sigurisë, duke theksuar marrëdhënien e ngushtë midis Presidentit serb Aleksandar Vuçiç dhe Putinit.
Rrjeti i gazetarisë investigative BIRN ka zbuluar se dy shtetasit serbë të arrestuar në lidhje me trajnimin në Moldavi janë ish-ndihmës dhe ish-anëtarë të partisë së Nenad Popoviç, ministrit serb i cili mori një dekoratë nga Putini në vitin 2010. Edhe pse gazetarët e financuar nga SHBA-ja, si RFE, ose gazetarët e financuar nga BE-ja, si BIRN, kanë raportuar gjerësisht mbi këto operacione ruse, ato janë injoruar pothuajse plotësisht nga shumë media serbe të kontrolluara nga qeveria, të cilat janë të përmbytura me mesazhe dhe propagandë pro-ruse.
Sipas Petroviqit, sistemi gjyqësor serb veproi kaq shpejt në rastin e kokat e derrave “vetëm sepse u përballën me prova të pakundërshtueshme” të ofruara nga autoritetet franceze, dhe gjithashtu sepse “Franca është shumë e rëndësishme për z. Vuçiq”. Presidenti francez Emmanuel Macron nuk e ka kritikuar qeverinë serbe që kur ajo i shiti 12 avionë luftarakë Rafale ushtrisë serbe në vitin 2024.
“Por në thelb, Serbia nuk po bën asgjë për të ndaluar vërtet këto operacione ndikimi, siç tregohet nga fakti se asnjë rus nuk është arrestuar”, tha Petroviç. Edhe qendra e tij kërkimore, e njohur për qëndrimin e saj kritik ndaj Rusisë, ishte viktimë e një sulmi të madh kibernetik në vjeshtën e vitit të kaluar. Nuk është çudi që Microsoft ia atribuoi sulmin grupeve të hakerëve të lidhur me shërbimin e inteligjencës ruse, përfundon Le Monde .
