NË DITËT E FUNDIT, LUFTA ËSHTË AFRUAR KUFIRIT TË FINLANDËS DHE ESTONISË. Sulmet me dronë ukrainasë, disa prej të cilëve përfunduan në territorin finlandez, e bënë praktikisht të pamundur ankorimin në portet ruse në Gjirin e Finlandës, Ust-Luga dhe Primorsk, në perëndim dhe në veri të Shën Petersburgut. Dhe tani është shfaqur një kërcënim i ri për sigurinë dhe mjedisin.
«Kur era fryn nga lindja, natën mund të dëgjosh avionë luftarakë, dhe gjatë ditës mund të shohësh tym të zi nga pala ruse», tha Harri Olli për televizionin publik finlandez nga vendbanimi finlandez Virolahtija, pikërisht në kufirin me Rusinë, mezi 50 kilometra nga porti i naftës Primorsk.
Dëmtime të rënda në porte dhe rënie në eksportet e naftës
Ai port, si dhe Ust-Luga aty pranë , në anën jugore të Gjirit të Finlandës, jo shumë larg kufirit estonez, ishte cak i sulmeve nga të paktën 2,500 dronë ukrainas në ditët e fundit. Të dy portet pësuan dëme të rënda, siç konfirmohet nga imazhet satelitore dhe fotot në rrjetet sociale, kështu që trafiku u ndalua ose të paktën u zvogëlua ndjeshëm.
Reuters vlerëson se si rezultat, eksportet ruse të naftës kanë rënë me të paktën 40 përqind, dhe janë prekur edhe dërgesat e qymyrit, drithërave dhe plehrave. Primorsk, Ust-Luga dhe Novorossiysk në Detin e Zi janë portet kryesore të naftës në pjesën evropiane të Rusisë. Mediat finlandeze shkruajnë se Ukraina sulmoi gjithashtu infrastrukturën energjetike ruse rreth Shën Petersburgut me dronë.
“Mbrojtja ajrore ruse është në gatishmëri të lartë dhe hapësira ajrore e Shën Petersburgut është mbyllur për trafikun civil disa herë”, njoftuan forcat e armatosura finlandeze, duke shtuar se tre dronë ukrainas u gjetën në territorin finlandez që nga e diela dhe kërkimi për të katërtin ka vazhduar që nga mëngjesi i hershëm.
Në sulmet e fundit, një dron që fluturonte nga hapësira ajrore ruse goditi një termocentral në Estoni, ndërsa një tjetër u rrëzua në Letoni. Autoritetet atje besojnë gjithashtu se ishte një dron ukrainas i humbur.
Ukraina kërkon falje, ekspertët skeptikë
Ukraina u ka kërkuar zyrtarisht falje shteteve baltike dhe Finlandës për dronët që përfunduan në territoret e tyre, dhe Ministri i Jashtëm ukrainas Andriy Sibiha ka pohuar se Rusia në fakt po i drejton qëllimisht këto dronë. Ekspertët finlandezë të intervistuar nga kanali televiziv MTV News janë skeptikë për këtë.
Mikko Hyppönen, drejtor i kërkimit në Sensofusion, një kompani që zhvillon teknologji kundërmasash për dronët, tha se dronët që ranë në tokën finlandeze ishin të vështirë për t’u kontrolluar dhe ridrejtuar. Hyppönen thotë se teorikisht është e mundur të ridrejtohet qëllimisht një dron në hapësirën ajrore të një vendi tjetër, por ai nuk beson se Rusia ka qenë në gjendje ta realizojë këtë në praktikë.
Kryeministri finlandez Petteri Orpo u përpoq ta qetësonte publikun, por pranoi gjithashtu se nuk ka një mbrojtje plotësisht efektive kundër dronëve: “Lufta është afruar shumë pranë kufijve tanë. Ne jemi gati dhe askush nuk duhet të ketë frikë ose shqetësim. Por duhet ta them sinqerisht se asnjë vend nuk mund t’i ndalë të gjitha dronët. Teknologjia e dronëve po zhvillohet me një shpejtësi të pabesueshme.”
Qytetarët nuk marrin paralajmërime për dronët
Mediat finlandeze theksojnë se sipas informacionit aktual, shkalla e suksesit të Finlandës është rreth 33 përqind. Nga tre dronë të konfirmuar, vetëm njëri u zbulua nga Forcat Ajrore Finlandeze. Dy të tjerët u gjetën pas raportimeve nga qytetarët ose shërbimet kufitare. Me një dozë ironie, MTV News shkruan se qytetarët marrin njoftime në celularët e tyre për kafshë të egra në rrugë, por jo për dronë që bien në Finlandë.
Televizioni publik finlandez , megjithatë, raportoi se Gjiri i Finlandës ishte plot me anije nga flota ruse në hije. Të paktën pesëdhjetë cisterna dhe anije të tjera mallrash ishin në ankorime jozyrtare përpara Primorsk dhe Ust-Luga, duke pritur të ngarkoheshin. Në rrethana normale, nuk ka kurrë më shumë se dhjetë prej tyre, por sulmet ndaj porteve të përmendura dhe dëmtimi i terminaleve kanë shkaktuar një ngecje.
Anije në hije dhe rreziku i katastrofës ekologjike
Shumica e këtyre cisternave janë në listën e sanksioneve. Me fjalë të tjera, ato janë të ashtuquajturat anije hije. Ato janë në pronësi të kompanive me struktura pronësie të paqarta, nuk janë të siguruara në mënyrë adekuate dhe anashkalojnë sanksionet ndërkombëtare mbi transportin e naftës ruse. Kjo do të thotë se ato mund të marrin ngarkesa vetëm në portet ruse të naftës.
“Situata të tilla nuk janë të dëshirueshme, sepse rritet rreziku i aksidenteve të ndryshme. Sa më shumë anije të tilla të ketë në një zonë, aq më i madh është rreziku. Dhe mund të ndodhë që të mblidhen edhe më shumë prej tyre”, tha Magnus Winberg nga Shkolla Detare në qytetin finlandez të Turkut, duke shtuar se këto janë anije cisternë 300 metra të gjata, të cilat nuk janë të lehta për t’u menaxhuar në një hapësirë të ngushtë.
Në Finlandë dhe Estoni, frika më e madhe janë derdhjet e naftës dhe ndotja e mjedisit. Megjithatë, Ilya Ilyin, zëvendëskomandant i Rojës Bregdetare Finlandeze në Gjirin e Finlandës, thotë se është fat që tankerët rusë janë bosh, që do të thotë se ata thjesht po presin të marrin ngarkesën e tyre me naftë bruto: “E vetmja gjë që kanë në tanket e tyre tani është vaji lubrifikues dhe karburanti.”
“Ankorimi i tyre nuk është problem për sa kohë që nuk ndërpresin trafikun tjetër ose nuk dëmtojnë infrastrukturën përgjatë shtratit të detit”, thotë Ilyin për televizionin publik finlandez dhe shpjegon se është e pamundur të parashikohet se sa do të zgjasë situata aktuale në portet strategjikisht të rëndësishme ruse:
Rusia po nxiton të kompensojë humbjet në treg
“Është e vështirë të thuhet se sa kohë do të duhet për të riparuar dëmin. Ngarkimi i naftës në këto porte, ku 40 përqind e naftës ruse ngarkohet për eksport, është shumë i kufizuar ose edhe i ndaluar plotësisht. Dhe probabiliteti i sulmeve të reja me dronë nuk duhet nënvlerësuar gjithashtu.”
Për shkak të luftës në Lindjen e Mesme, çmimi i naftës në tregun botëror është aktualisht shumë i lartë, prandaj Rusia dëshiron të rivendosë trafikun sa më shpejt të jetë e mundur. Autoritetet ruse duan të kompensojnë ditët e humbura dhe në një situatë të tillë ekziston rreziku që të përdoren pajisje të dëmtuara të portit, të cilat mund të çojnë në një derdhje nafte.
