Një oficer i forcave speciale britanike frymëzoi zhvillimin dhe krijimin e njërit prej mjeteve ajrore pa pilot më të përparuara të Ukrainës, ndërsa fusha e betejës ukrainase bëhet gjithnjë e më shumë ‘skena’ e një lufte vdekjeprurëse me dronë.
Në fakt, Ukraina po përgatitet të vërë në përdorim operacional dronin pothuajse të heshtur SHADOX, që peshon pak më shumë se gjysmë kilogrami, i cili do të përdoret nga njësitë sekrete të zbulimit në vijën e frontit.
Komando i lindur në Britani, me emrin e koduar “Price”, tani anëtar i forcave speciale ukrainase, ndihmoi një startup-i mbrojtës ukrainas-estonez të zhvillonte SHADOX për fushën e betejës.
Droni kushton vetëm disa qindra euro, lëviz me një shpejtësi prej rreth 9 metrash në sekondë dhe përdoret për misione zbulimi me rreze të shkurtër veprimi ose sulme kamikaze që synojnë vrasjen e forcave pushtuese ruse.
“Fatkeqësisht, ne u detyruam të zhvillonim këtë teknologji… Kjo është arma bërthamore e sotme – ajo vret njerëz të këqij, shkatërron ndërtesa, por nuk ndot asgjë. Absolutisht mund të na sjellë fitoren në luftë dhe ne duhet ta bëjmë këtë – ne e bëjmë për të mbrojtur vetë ekzistencën tonë dhe ju duhet ta kuptoni këtë”, tha për British Mirror Oleksandr Davidenko , CEO i startup-it ukrainas-estonian të mbrojtjes Black Forest Systems në Kiev, i cili mbështetet nga kompania e investimeve Front Ventures nga Stokholmi .
“Në fakt, na ndihmoi një britanik që u bë miku ynë. Ai ka luftuar në Ukrainë për katër vjet. Nuk mund t’ju them emrin e tij, por emri i tij i koduar është ‘Price’ dhe ideja erdhi prej tij, dhe pastaj e zhvilluam atë së bashku me forcat tona speciale… Mendoj se ai ka shërbyer në ushtrinë britanike më parë, dhe për këtë arsye erdhi këtu. Ai ka njohuritë dhe kuptimin e asaj që duhet bërë. Ai erdhi këtu dhe është ende ushtar”, tha Davidenko.”Ai ishte i pari që përshkroi problemin e saktë që duhej të zgjidhnim. Pastaj, në fund të vitit 2025, filluam të punonim me forcat e operacioneve speciale dhe morëm një pasqyrë shumë më të mirë se si duhet të duket dhe të funksionojë sistemi”, shtoi ai.Në një nivel bazë, dronët duhet të jenë më të lehtë, më të lëvizshëm dhe më të qetë, me aftësinë për të mbajtur ngarkesa, dhe ajo që është e re në lidhje me SHADOX është se një ushtari i duhet vetëm gjysmë ore stërvitje për të mësuar se si ta përdorë atë, duke u lidhur nëpërmjet teknologjisë së telefonit inteligjent. Shumica e komponentëve janë sekretë, por prapëseprapë nuk kërkojnë muaj stërvitjeje. Është gjithashtu plotësisht i sigurt, sipas Mirror, dhe mund të mbetet në ajër nëse sulmohet.
Është gjithashtu një nga pajisjet me zbulim më të ulët me teknologji pa zhurmë dhe do të përdoret nga forcat speciale dhe njësitë e zbulimit për misione me rreze të shkurtër veprimi.
Vitin e kaluar, 80 përqind e viktimave ruse janë shkaktuar nga dronët ukrainas, një rritje e madhe nga vetëm pesë përqind në vitin e parë të pushtimit të plotë rus. Në krahasim, në vitin e parë të luftës, 90 përqind e viktimave të pësuara nga forcat ruse u shkaktuan nga zjarri i artilerisë.Çdo vdekje është e dhënë për zhvillim të mëtejshëm
Burime i thanë gazetës Mirror se deri në 35,000 ushtarë rusë janë vrarë nga dronët ukrainas, me çdo sulm të regjistruar dhe çdo vdekje që trajtohet si të dhëna për zhvillimin e një brezi të ardhshëm të armëve të bazuara në inteligjencën artificiale. “Çdo vdekje ka historinë e vet, është pjesë e të dhënave që po mblidhen”, thotë Oleksandr, një nga ekspertët kryesorë të teknologjisë në Kiev.
Të dhënat e mbledhura mbi sulmet me dronë përfundimisht do të futen në një sistem që do të mundësojë që lufta me dronë të kryhet pothuajse në mënyrë të pavarur nga ushtarët.
Kur u pyet nëse lufta mund të automatizohet ndonjëherë plotësisht dhe nëse kjo do të shpëtonte jetë, Oleksandr thotë se nuk mendon kështu. “Ndoshta në të ardhmen, por ende nuk jemi atje – po jetojmë në realitet dhe ke nevojë për një njeri për të vepruar. Ende ke nevojë për dikë sepse dronët janë mjaft të kufizuar në atë që mund të bëjnë, dhe ende ke nevojë për një njeri për të vlerësuar situatën dhe për të marrë vendime në biznesin tonë”, thotë ai.
“Por është e rëndësishme t’i largojmë njerëzit sa më larg vijave të frontit. Kjo shpëton jetë. Dhe për ata që duhet të hyjnë në ato situata kontakti, ne duhet t’i pajisim ata me teknologjinë më të mirë të mundshme për të zvogëluar rrezikun”, përfundoi ai.
