Kryeministri i sapozgjedhur hungarez Peter Magyar dëshiron që Ukraina të zgjerojë më tej të drejtat e pakicës hungareze përpara se të mbështesë hapjen zyrtare të negociatave për anëtarësimin e vendit në Bashkimin Evropian, sipas burimeve të njohura me situatën.
Kjo çështje u ngrit të mërkurën në Bruksel në një takim midis hungarezëve dhe Presidentit të Këshillit Evropian, Antonio Costa , shkruan Bloomberg . Konkretisht, BE po përpiqet të bindë kryeministrin e ardhshëm hungarez që të heqë dorë nga politika e qeverisë në largim, e cila bllokoi fillimin formal të negociatave me Ukrainën. Bisedimet u zhvilluan me dyer të mbyllura, kështu që burimet folën në kushte anonimiteti.
Magjari paraqiti kushte që përsërisin kryesisht 11 kërkesat që ish-kryeministri Viktor Orban i paraqiti Kievit në vitin 2024. Këto kërkesa lidhen kryesisht me mbrojtjen e të drejtave të pakicës hungareze në Ukrainë, duke përfshirë aksesin më të gjerë në arsim në gjuhën hungareze dhe forcimin e të drejtave kulturore dhe administrative.
Edhe pse ai e përshkroi takimin me Costën si “të dobishëm dhe konstruktiv”, burimet thanë se atmosfera ishte disi më e rezervuar sesa më herët gjatë ditës, kur hungarezët u takuan me Presidenten e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen . Gjatë bisedimeve me Costën u trajtuan edhe çështje të tjera të rëndësishme, të tilla si buxheti evropian, konkurrueshmëria dhe takimi joformal i udhëheqësve të BE-së i mbajtur javën e kaluar në Qipro.Zhgënjim për Kievin dhe Brukselin
Partia Tisza e Hungarisë nuk komentoi menjëherë mbi akuzat, ndërsa zëdhënësi i Costin refuzoi të komentojë.
Qëndrimi më i ashpër i Hungarisë mund të zhgënjejë si Kievin ashtu edhe Brukselin. Shumë prisnin që largimi i Orbanit të hiqte një pengesë kyçe dhe të përshpejtonte rrugën e Ukrainës drejt anëtarësimit në BE, veçanërisht në fazën e hapjes zyrtare të negociatave në fushat ku Ukraina tashmë i ka përmbushur kriteret e nevojshme. Orbani e ka bllokuar këtë proces për vite me radhë, duke argumentuar se të drejtat e diasporës hungareze në Ukrainë nuk mbrohen mjaftueshëm. Autoritetet ukrainase, nga ana tjetër, pretendojnë se këto të drejta janë të garantuara dhe se janë të gatshme t’i përmirësojnë më tej ato.Magjari njoftoi më parë këtë javë se planifikon të takohet me Presidentin ukrainas
Volodymyr Zelensky në qershor për të diskutuar drejtpërdrejt çështjen. Ai përmendi përmirësimin e situatës së pakicës hungareze në rajonin Zakarpattia të Ukrainës perëndimore dhe “mbështetjen e aftësisë së tyre për të qëndruar në atdheun e tyre” si një qëllim kryesor.
“Është koha që Ukraina të heqë kufizimet që kanë qenë në fuqi për më shumë se një dekadë”, shkroi Magyar në platformën X. Ai shtoi se hungarezët etnikë duhet “të rivendosin të gjitha të drejtat e tyre kulturore, gjuhësore, administrative dhe të arsimit të lartë në mënyrë që të bëhen përsëri qytetarë të barabartë dhe të respektuar të Ukrainës”.
‘Këta janë qytetarët tanë’
Nga ana tjetër, Zelensky u përpoq të qetësonte tonin, duke thënë se ishte gati të takohej me hungarezët, qoftë në mënyrë bilaterale ose në ndonjë format tjetër. “Po punojmë për të gjitha çështjet që kanë të bëjnë me pakicën tonë hungareze. Ata janë qytetarët tanë si të gjithë të tjerët”, tha ai në një intervistë telefonike. “Ndoshta jo gjithçka është zgjidhur, por, sinqerisht, nuk ka ndonjë problem të vërtetë këtu.”
Edhe pse hungarezët janë zotuar të forcojnë sundimin e ligjit dhe ta sjellin Hungarinë përsëri më pranë institucioneve evropiane, ai ndan pikëpamjen e Orbanit se Budapesti ka një përgjegjësi të veçantë ndaj hungarezëve etnikë në vendet fqinje. Kjo qasje ka shkaktuar tashmë disa tensione, për shembull me Sllovakinë.Gjatë qëndrimit të tij në Bruksel, Magyar u përpoq gjithashtu të ngrinte çështjen e zhbllokimit të rreth 10 miliardë eurove në fondet evropiane të rimëkëmbjes, të cilat janë ngrirë në Hungari për shkak të shqetësimeve të hershme në lidhje me sundimin e ligjit dhe korrupsionin gjatë 16 viteve të Orbanit në pushtet. Budapesti tani është nën presion pasi fondet nga programi pas pandemisë skadojnë në fund të gushtit nëse nuk përdoren.
Ndërkohë, Costa dhe shumica e shteteve anëtare të BE-së duan të përshpejtojnë procesin e zgjerimit dhe të nisin hapa konkretë drejt anëtarësimit të Ukrainës në BE në javët e ardhshme. Në një takim të kohëve të fundit në Qipro, udhëheqësit evropianë sinjalizuan se kushtet fillestare për hapjen e fazës së parë të negociatave të pranimit janë përmbushur tashmë, por çështja e mbështetjes politike nga të gjitha shtetet anëtare mbetet e hapur.
