Të paktën pesë vende të NATO-s në krahun lindor të Evropës po konkurrojnë për të pritur trupat amerikane pasi Presidenti i SHBA-së Donald Trump njoftoi tërheqjen e 5,000 ose më shumë trupave nga Gjermania . Polonia, Estonia, Lituania, Letonia dhe Rumania kanë shprehur interes për të pritur më shumë forca amerikane, duke përmendur mbështetjen e tyre për luftën e SHBA-së në Iran, raporton Politico.
Rritja e lobimit vjen pasi Trump më parë këtë muaj njoftoi reduktimin e trupave në Gjermani mes fërkimeve në rritje me Berlinin, të nxitura nga komentet e Kancelarit Friedrich Merz se Teherani e kishte “poshtëruar” Uashingtonin me taktikat e tij negociuese në luftën e Iranit.
Thirrjet publike dhe lobimi prapa skenave
Zëvendësministri rumun i Mbrojtjes, Sorin Moldovan, i tha POLITICO-s: “Unë besoj fuqimisht se një prani më e fortë amerikane në krahun lindor është e nevojshme… ne do të mirëprisnim një prani të përhershme amerikane në territorin tonë. Rumania ka demonstruar vazhdimisht angazhimin e saj ndaj Partneritetit Strategjik me Shtetet e Bashkuara dhe ka provuar veten të jetë një partner i besueshëm.” Shefi i tij, Ministri i Mbrojtjes Radu Miruță, ishte edhe më i drejtpërdrejtë, duke u thënë gazetarëve në një takim të ministrave të mbrojtjes të martën: “Ne kemi nevojë për më shumë ushtarë.”
Ata nuk janë vetëm. Javën e kaluar, presidenti polak Karol Nawrocki dhe homologu i tij lituanez Gitanas Nausëda thanë të dy se ishin gati të prisnin më shumë trupa amerikane. Ministri i Jashtëm letonez Baiba Braže e përsëriti këtë qëndrim të hënën. Një zëdhënës i Ministrisë së Mbrojtjes së Estonisë i tha POLITICO se vendi i tij “e vlerëson shumë kontributin e SHBA-së dhe mbështet një prani të shtuar të SHBA-së për të siguruar frenim dhe mbrojtje të fortë në të gjithë Baltikun”.
Aleatët në krahun lindor, shumë prej të cilëve kufizohen me Rusinë, i shohin Shtetet e Bashkuara – dhe trupat amerikane në tokën e tyre – si garantuesin kryesor të sigurisë dhe një pengesë kundër një Moske revizioniste, veçanërisht që kur filloi pushtimi i plotë i Ukrainës. Kjo është një arsye pse ata janë përmbajtur nga kritikat ndaj Trump dhe kanë mbështetur luftën në Iran. Të pesë vendet kanë pasur një prani modeste të trupave amerikane që nga marsi, sipas shifrave zyrtare të qeverisë.
Thirrjet publike të udhëheqësve janë shoqëruar me lëvizje prapa skenave. Sipas një diplomati të lartë të NATO-s, një delegacion nga të paktën një vend aleat i është drejtuar ambasadorit të SHBA-së në NATO, Matthew Whitaker, për të paraqitur drejtpërdrejt çështjen e tyre. Ata shohin një “dritare mundësie”.
Përgjigja e Trump dhe skena politike polake
Strategjia, të paktën në letër, duket se po jep rezultate. Trump u tha gazetarëve të shtunën se ai “mund” të zhvendosë trupat amerikane në Poloni. “Kam një marrëdhënie të shkëlqyer me presidentin”, tha ai, “kështu që është e mundur”.
Por realitetet politike në terren mund të pengojnë. Kryeministri polak Donald Tusk, një rival politik i Presidentit Nawrocki, paralajmëroi javën e kaluar se Polonia nuk duhet të “rrëmbejë” trupa nga aleatët. Ai shtoi se Varshava do të shfrytëzonte “çdo mundësi” për të rritur praninë amerikane në tokën e saj, por nuk do të lejonte që vendi të përdoret për të minuar unitetin evropian. Tusk dhe Nawrocki kanë mosmarrëveshje për disa çështje dhe shpesh kundërshtojnë publikisht qëndrimet politike të njëri-tjetrit.
Pengesa praktike dhe strategjia amerikane
Pentagoni ende nuk ka marrë një vendim përfundimtar se cilët trupa do të preken nga reduktimet në Gjermani, sipas një zyrtari amerikan që foli në kushte anonimiteti. Është gjithashtu e paqartë nëse këta ushtarë do të transferohen në një vend tjetër evropian apo do të kthehen në shtëpi.
Edhe pse autoritetet lokale në qytetet gjermane ku janë të stacionuara trupat amerikane do të preferonin që ato të qëndronin për arsye ekonomike, qeveria nuk ka gjasa të kundërshtojë një prani më të madhe amerikane në kufirin rus si një mjet parandalues, tha një zyrtar gjerman. Një zëdhënës i Ministrisë gjermane të Mbrojtjes nuk pranoi të komentonte.
Megjithatë, transferimi mund të jetë i vështirë në praktikë. “Jo të gjitha vendet në vijën e frontit janë praktikisht të afta të presin 5,000 trupa shtesë”, tha Jennifer Kavanagh, drejtoreshë e analizave ushtarake në grupin e ekspertëve Defense Priorities. Sipas saj, Polonia dhe Rumania kanë kapacitetin e nevojshëm rezervë për të akomoduar më shumë trupa, me përmirësime të vogla në infrastrukturë, por “hapësira është e kufizuar në vendet baltike dhe ka të ngjarë të kërkohet planifikim dhe ndërtim shtesë”.
Megjithatë, fjalët e Trump ende nuk janë përkthyer në veprime konkrete. “Deri më tani, amerikanët nuk na janë drejtuar për ndonjë ndryshim në vendosjen e forcave”, tha një zyrtar i lartë i mbrojtjes nga vendi në krahun lindor.
Lëvizja e trupave mund të përplaset edhe me realitetet politike brenda qeverisë amerikane, shtoi Kavanagh. “Zhvendosja e forcave drejt lindjes bie ndesh me vizionin e administratës Trump… dhe pritjet e saj që Evropa të marrë përgjegjësinë për mbrojtjen e saj konvencionale”, përfundoi ajo.
