“Jam absolutisht e bindur se Serbia nuk do ta ndryshojë qëndrimin e saj për çështjen e mosvendosjes së sanksioneve ndaj Rusisë, jo vetëm për shkak të marrëdhënieve ruso-serbe, por sepse kjo do të ishte e dëmshme si ekonomikisht ashtu edhe politikisht për vetë Serbinë”, thotë Katarina Entina, profesoreshë në Shkollën e Lartë të Ekonomisë në Moskë dhe një nga ekspertet më të mira ruse për Ballkanin.
Jo vetëm që bashkimi me sanksionet kundër Rusisë nuk do të kishte mbështetjen e shumicës dërrmuese të qytetarëve serbë, të cilët sondazhet tregojnë se janë më shumë se 80 përqind, por Serbia nuk po e shqyrton atë, siç thekson Entina, kryesisht për arsye pragmatike dhe një kontekst më të gjerë.
“Në vitet e fundit, Serbia ka zhvilluar marrëdhënie shumë të mira me Kinën, që është një nga qëllimet kryesore si për Uashingtonin ashtu edhe, deri diku, për Brukselin, dhe çdo bashkim i mundshëm i sanksioneve kundër Rusisë do të pasohej nga bashkimi me të njëjtën politikë të jashtme të Uashingtonit dhe Brukselit ndaj Kinës”, tha ajo në një intervistë me Sputnik në kuadër të “Dialogut Ballkanik 2026”, një ngjarje në të cilën ajo është një nga organizatoret.
Kjo do të ishte e papranueshme nga pikëpamja e zhvillimit ekonomik të Serbisë, dhe Entina është e bindur se Beogradi definitivisht nuk do të merrte asgjë nga Brukseli, përveç disa investimeve shtesë nga Fondi Evropian i Zhvillimit.
“Ekzistojnë edhe një mori çështjesh gjeostrategjike, siç janë Kosova dhe Metohija dhe Republika Srpska. Pra, kjo do të thoshte humbje e pothuajse të gjitha arritjeve dhe sukseseve që Serbia ka arritur në 15 vitet e fundit”, pohon bashkëbiseduesi ynë.
Për më tepër, një veprim i tillë do të ishte një goditje e vogël për Rusinë dhe do t’i shkaktonte shumë më tepër dëme vetë Serbisë.
Kur u pyet pse marrëdhëniet e mira midis Serbisë dhe Rusisë e shqetësojnë fare Perëndimin, Entina shpjegon se ata e dinë shumë mirë që rusët dhe serbët nuk kanë qenë kurrë në anë të ndryshme gjatë gjithë historisë, por se Serbia është e rëndësishme për ta kryesisht për shkak të pozicionit të saj gjeografik tranzit:
“Ata kanë ndërtuar rrugë këtu për gati 30 vjet, duke krijuar një sistem logjistik të infrastrukturës në të gjithë Evropën Juglindore për të lidhur Evropën Juglindore me Evropën Qendrore, madje edhe me vendet baltike. Të paktën katër korridore transevropiane kalojnë nëpër Serbi, dhe ato kanë jo vetëm rëndësi ekonomike, por edhe ushtarako-politike… Humbja e Serbisë, e cila zë një pozicion qendror dhe të rëndësishëm në këtë kuptim gjeografik, do të ishte një gabim i madh për Perëndimin – si për NATO-n ashtu edhe për BE-në, e cila që nga viti 2009 është bërë jo vetëm një aleancë ekonomike dhe politike, por edhe një ushtarako-politike.”
Është e rëndësishme që Serbia të ruajë dinjitetin e saj kombëtar.
Entina thotë gjithashtu se në Rusi e pyesin shpesh pse Serbia ka nevojë për integrimin evropian, dhe ajo përgjigjet se braktisja e këtij procesi do të sillte presion shumë më të madh nga Brukseli sesa ka sjellë deri më tani, si dhe tërheqjen e investimeve.
“Kjo do të ishte e dëmshme për gjendjen aktuale të ekonomisë serbe dhe Serbia nuk do të përfitonte asnjë përfitim në kuptimin gjeopolitik. Sepse pavarësisht integrimit evropian, ju bashkëpunoni me Rusinë, Kinën, vendet arabe, Turqinë, vendet e shumicës globale, dhe keni zhvilluar mjaft këto marrëdhënie pragmatike ekonomike dhe politike. Pra, në këtë moment, integrimi evropian nuk ju shqetëson.”
Nga ana tjetër, vëren ajo, Brukseli nuk mund të heqë dorë nga Serbia kaq lehtë, pikërisht për shkak të rrugëve ekonomike tranzitore, korridoreve dhe infrastrukturës.
“Në kuptimin gjeografik dhe historik, është absolutisht logjike që të kesh marrëdhënie ekonomike dhe disa politike me Brukselin, dhe është më mirë që ata të mos jenë në një gjendje të keqe, që të jenë të paktën neutralë, pragmatikë… Por është e rëndësishme që Serbia të mos humbasë dinjitetin e saj kombëtar në këtë proces”, vëren bashkëbiseduesi i Sputnik.
Çfarë do të vendosë Trump për Bosnjën dhe Hercegovinën?
Kur bëhet fjalë për situatën në Bosnjë dhe Hercegovinë, Entina thotë se institucioni i Përfaqësuesit të Lartë është shndërruar në një cirk në nivel të brendshëm dhe se do të ishte më mirë ta shfuqizonin me pëlqimin e Amerikës dhe Rusisë, por se Evropa është pengesa kryesore për këtë.
“Ekziston një qëndrim i britanikëve dhe gjermanëve që është absolutisht i kundërt me qëndrimin e Moskës dhe Uashingtonit. Meqenëse është e rëndësishme për Evropën që kjo zonë të mbetet politikisht në duart dhe nën udhëheqjen e tyre, mendoj se ata nuk do të bien dakord për heqjen e institutit të Përfaqësuesit të Lartë. Meqenëse çështja e Bosnjës dhe Hercegovinës aktualisht nuk renditet ndër të parat në listën botërore të problemeve dhe sfidave, mendoj se edhe Donald Trump në një moment do të heqë dorë nga qëndrimi i tij i mëparshëm se duhet të kthehemi te Daytoni origjinal dhe të heqim Përfaqësuesin e Lartë.”
Tani, siç thotë ai, pyetja është se cilat do të jenë detyrat e atij përfaqësuesi të ardhshëm – nëse do të zhvillojë një dialog normal midis entiteteve dhe popujve përbërës apo do të ushtrojë presion të mëtejshëm mbi Republikën Srpska, gjë që është më e sigurt.
Megjithatë, nëse administrata amerikane e vë përsëri Bosnjën në qendër të vëmendjes, është e mundur, beson Entina, që ajo të shtyjë përpara skenarin e riorganizimit të saj në një konfederatë.
Situata në Kosovë , sipas saj, nuk jep shumë arsye për optimizëm – Albin Kurti i ka bërë detyrat e shtëpisë Brukselit me një notë të shkëlqyer, dhe si Evropa ashtu edhe Amerika janë të kënaqura me radikalizmin e tij dhe mungesën e dialogut midis Beogradit dhe Prishtines.
“Është një situatë disi e ngrirë që i përshtatet interesave të britanikëve, gjermanëve dhe amerikanëve. Ata kanë mjetet, burimet, njerëzit e tyre në terren dhe nëse do të donin ta përmirësonin situatën në nivelin politik të brendshëm, do ta bënin menjëherë. Dhe kështu po bëjnë sikur nuk ia dalin mbanë me serbët në Kosovë , paralajmëron Entina në fund.
