“NATO duhet të kthehet në një aleancë ushtarake të vërtetë dhe të fortë.” Me këtë frazë, Sekretari i Mbrojtjes i SHBA-së, Pete Hegseth, i dha tonin takimit të sotëm të ministrave të mbrojtjes së Aleancës në Bruksel, disa ditë para samitit në Ankara më 7-8 korrik dhe ndërsa NATO prej kohësh po përballet ndoshta me ripërshtatjen e saj më të madhe që nga fundi i Luftës së Ftohtë.
Debati brenda Aleancës, për më tepër, nuk ka më të bëjë vetëm me shpenzimet e mbrojtjes apo mbështetjen për Ukrainën. Ai ka të bëjë (kryesisht) me faktin nëse Evropa mund të marrë përsipër një pjesë më të madhe të mbrojtjes së saj, ndërsa SHBA-të gjithnjë e më shumë e kthejnë vëmendjen drejt “sfidave” dhe rajoneve të tjera gjeopolitike në botë, siç është Indo-Paqësori.
“NATO 3.0 do të thotë njohja se Aleanca duhet të kthehet në aftësitë e saj të vërteta ushtarake dhe se Evropa duhet të marrë drejtimin në mbrojtjen konvencionale të kontinentit”, theksoi Hegseth, duke mbërritur në takimin e sotëm dhe duke miratuar plotësisht qasjen e re strategjike të Uashingtonit, të cilën Zëvendës Sekretari i Mbrojtjes Elbridge Colby e kishte prezantuar tashmë në shkurt.
Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, nga ana e tij, u shfaq përsëri qetësues në lidhje me aftësinë e evropianëve për të mbushur “boshllëkun” që do të lërë ulja e kontributeve amerikane në planifikimin ushtarak të Aleancës. “Evropianët tashmë po mbulojnë një pjesë të madhe të këtyre nevojave. Në fusha të tjera ne jemi pothuajse atje dhe në disa ende kemi nevojë për punë, por jemi në një pozicion të mirë”, theksoi Rutte.
Ai madje u shfaq optimist për aftësinë e evropianëve për të plotësuar shumë nga boshllëqet. “Shoh shumë nga këto të paraqitura në media. Detyra ime është të shpjegoj se si qëndrojnë gjërat. Evropianët tashmë po plotësojnë shumë nga këto boshllëqe”, u tha ai gazetarëve.
Megjithatë, lidhur me vendimin e SHBA-së për të kufizuar një pjesë të kontributit të saj në Modelin e Forcës së NATO-s, mekanizmi i planifikimit ushtarak të NATO-s, Mark Rutte, megjithëse pranoi se pjesëmarrja amerikane do të jetë më e vogël se në të kaluarën, theksoi se ky është një “mjet” planifikimi dhe jo një parapërgatitje e qëndrimit amerikan në rast të një krize ose aktivizimit të Nenit 5.
Në këtë kontekst, shpenzimet për mbrojtjen po fitojnë një rëndësi të veçantë dhe vendimi përkatës u mor vitin e kaluar në samitin e NATO-s në Hagë. “Ne shohim shuma tronditëse që po investohen në mbrojtje nga Evropa dhe Kanadaja”, theksoi Rutte, duke iu referuar më shumë se 90 miliardë dollarëve shpenzime shtesë në vitin 2025 krahasuar me vitin e kaluar, një rritje prej gati 20%. Siç tha ai, kjo është baza mbi të cilën do të bazohet zbatimi i vendimeve të Hagës dhe rruga drejt objektivit të ri prej 5% të PBB-së.
Hegseth, nga ana e tij, u përpoq të shpërndante dyshimet rreth angazhimit amerikan. “Nuk është diçka që thjesht e themi. Është diçka që e bëjmë”, theksoi ai, duke përmendur investimet e mëdha që administrata Trump po promovon në mbrojtjen dhe prodhimin industrial amerikan.
Ndërkohë, Ukraina mbetet në qendër të diskutimeve. Rutte njoftoi pjesëmarrjen e Volodymyr Zelensky në takimin e Grupit të Kontaktit për Mbrojtjen e Ukrainës, i cili do të zhvillohet më vonë sot, dhe përsëriti se Aleanca po punon për të siguruar ndihmë të vazhdueshme ushtarake për Kievin.
Ai iu referua në mënyrë të veçantë sistemeve të interceptorëve të raketave Patriot, të cilat ende po dërgohen nga Shtetet e Bashkuara, duke i përshkruar ato si “kritike” për mbrojtjen e qyteteve dhe infrastrukturës ukrainase.
