Gjykata Supreme e SHBA-së ka vendosur që i lejon administratës Trump të ndërpresë menjëherë mbrojtjen humanitare për rreth 350,000 haitianë dhe 6,000 sirianë që jetojnë ligjërisht në vend, duke i hapur rrugën deportimit të tyre. Vendimi, i miratuar me një votim 6-3, përmbys vendimet e gjykatave të shkallës së parë dhe përfaqëson një fitore të madhe për politikën e imigracionit të Donald Trump, shkruan Euronews .
Në çështjen Mullin kundër Doe, shumica konservatore e gjykatës u dha autoriteteve të imigracionit fuqi praktikisht të pakufizuar për të përfunduar programin e Statusit të Përkohshëm të Mbrojtur (TPS), duke konstatuar se gjykatat nuk kishin bazë për ndërhyrje. Kjo është e fundit në një seri fitoresh për administratën Trump në Gjykatën Supreme mbi imigracionin dhe vjen në të njëjtën ditë që gjykata nxori një vendim të veçantë që hap rrugën për rivendosjen e një politike kufizimi të azilkërkuesve.
Çfarë është TPS dhe kush e humbet atë?
Statusi i Mbrojtur i Përkohshëm (TPS) është një program i krijuar nga Kongresi në vitin 1990 për të mbrojtur emigrantët nga deportimi kur vendet e tyre të origjinës preken nga lufta ose fatkeqësitë natyrore. Aktualisht mbulon rreth 1.3 milion njerëz nga 17 vende.
Haitianëve iu dha statusi për herë të parë në vitin 2010 pas një tërmeti shkatërrues, dhe mbrojtja është zgjatur disa herë për shkak të dhunës së bandave që zhvendosi më shumë se një milion njerëz brenda vendit. Sirianëve iu dha ky status në vitin 2012, pasi vendi i tyre u zhyt në luftë civile.
Që prej kthimit në Shtëpinë e Bardhë në janar 2025, administrata Trump është përpjekur t’i japë fund TPS-së për 13 nga këto 17 vende. Vendimi i së enjtes u jep një rrugë të qartë ligjore këtyre përpjekjeve, të cilat më parë ishin bllokuar nga gjykatat më të ulëta.
Vendimi prek gjithashtu katër vendet e mbetura me status aktiv të TPS: El Salvador, Liban, Sudan dhe Ukrainë, mbrojtja e të cilave pritet të rinovohet më vonë këtë vit. Departamenti i Shtetit i SHBA-së aktualisht këshillon kundër udhëtimit në Haiti dhe Siri për shkak të dhunës, krimit, terrorizmit dhe rrëmbimeve të përhapura.
Gjykata e ndarë sipas vijave ideologjike
Duke folur në emër të një shumice konservatore prej gjashtë gjyqtarësh, gjyqtari Samuel Alito argumentoi se autoritetet e imigracionit kanë autoritet ekskluziv dhe të pambikëqyrur për të revokuar statusin TPS. Kjo do të thotë që gjyqtarët nuk mund të bllokojnë revokimet edhe kur gjykatat e shkallës së parë i kanë gjetur ato të paligjshme.
Alito gjithashtu hodhi poshtë argumentet se deklaratat përçmuese që Trump ka bërë për migrantët haitianë, duke përfshirë pretendimet nga fushata e vitit 2024 se haitianët rrëmbejnë dhe hanë kafshë shtëpiake, tregojnë paragjykime racore. Ai i përshkroi këto komente si “të pamjaftueshme për të treguar se ndërprerja e statusit për haitianët bazohet në përkatësinë racore të popullit haitian”.
Gjyqtarja Elena Kagan ishte e ashpër në mendimin e saj mospajtues. “Provat e paraqitura përfshijnë deklarata të presidentit që janë aq të neveritshme dhe me përmbajtje raciste sa shumica e gjyqtarëve refuzojnë t’i citojnë ato me shkrim”, shkroi ajo, duke shtuar se vendimi do të thotë që qindra mijëra jetë “do të çrrënjosen, shumica e tyre përgjithmonë”.
“Familjet janë në pasiguri”
Avokatët e përfituesve të TPS-së në Haiti thanë se vendimi “do të çojë drejtpërdrejt në vdekjen e mijëra njerëzve të pafajshëm nga vdekje të dhunshme dhe të panevojshme”. Ata i kërkuan Senatit të miratonte një projektligj dypartiak të miratuar nga Dhoma e Përfaqësuesve në prill, i cili do të zgjeronte mbrojtjen nga deportimi për haitianët. Projektligji ka ngecur në Senat.
“Familjet janë këtu, fëmijët po shkojnë në shkollë, prindërit po punojnë, njerëzit po udhëtojnë për në punë dhe tani Gjykata Supreme duket se sapo ka ndaluar të gjithë atë aktivitet dhe i ka lënë njerëzit në harresë”, tha Viles Dorsainvil, kreu i Qendrës së Mbështetjes Haitiane në Springfield, Ohio.
Derrick Johnson, president dhe drejtor ekzekutiv i NAACP-së, e quajti vendimin “një tradhti shkatërruese ndaj familjeve haitiane që kanë jetuar, punuar dhe kontribuar në këtë vend për vite me radhë”.
Organizata FWD.us paralajmëroi se përveç kostos njerëzore, vendimi do të ketë pasoja ekonomike, duke vënë në dukje se rreth 200,000 përfitues haitianë të TPS janë pjesë e fuqisë punëtore amerikane, përfshirë 15,000 punëtorë bujqësorë dhe 13,000 infermierë, të cilët së bashku kontribuojnë rreth 5.9 miliardë dollarë në ekonominë amerikane.
Administrata përshëndet “fitoren e sundimit të ligjit”
James Percival, këshilltari kryesor i Departamentit të Sigurisë Kombëtare (DHS), e përshëndeti vendimin. “Shkronja ‘P’ në TPS qëndron për status të përkohshëm, por shumë nga këto mbrojtje janë bërë amnisti de facto. Kjo është një fitore për sundimin e ligjit dhe logjikën e shëndoshë”, tha ai.
Administrata ka argumentuar vazhdimisht se as Haiti dhe as Siria nuk kërkojnë mbrojtje të vazhdueshme. Dosjet gjyqësore në këtë rast përmendin shembullin e katër grave haitiane që u deportuan në shkurt dhe më vonë u gjetën të dekapituara, duke ilustruar, siç e përshkruan avokatët, rrezikun vdekjeprurës me të cilin përballen klientët e tyre pas kthimit.
Vendimi i së enjtes është fitorja më e rëndësishme ligjore në fushatën e administratës për t’i dhënë fund TPS-së. Gjykata Supreme më parë kishte lejuar revokimin e mbrojtjeve për venezuelianët. Haiti dhe Siria përfshihen gjithashtu në ndalimin e zgjeruar të udhëtimit që administrata vendosi qershorin e kaluar dhe më vonë e zgjeroi në 20 vende të tjera në dhjetor.
Për përfituesit sirianë të TPS-së, shumë prej të cilëve mbërritën gjatë ose pas një lufte civile dhjetëvjeçare, pasiguria tani përcakton të ardhmen. “Sot, shumë anëtarë të komunitetit tonë ndihen të humbur”, tha Farrah AlKhorfan e organizatës Immigrants Act Now. “Ata po përpiqen të kuptojnë se çfarë do të thotë ky vendim për ta dhe sa kohë kanë për t’u përgatitur për atë që do të vijë më pas.”
