Borxhi publik i Shteteve të Bashkuara arriti në një rekord prej 40 trilionë dollarësh të martën, njoftoi Departamenti i Thesarit i SHBA-së. Borxhi është rritur më shpejt vitet e fundit dhe normat më të larta të interesit kanë shkaktuar rritje marramendëse të kostos së shërbimit të tij, raporton CNN.
Michael Peterson, drejtor ekzekutiv i Fondacionit Peter G. Peterson, paralajmëroi se me këtë ritëm, borxhi i SHBA-së mund të rritet në 50 trilionë dollarë vetëm në gjashtë vjet.
“Nëse vazhdojmë me këtë ritëm, vetëm brenda gjashtë vjetësh borxhi do të arrijë në 50 trilionë dollarë. Më pak se një dekadë më parë ishte në 20 trilionë dollarë”, tha Peterson. “Kjo kërcënon seriozisht ekonominë tonë dhe të ardhmen e vendit.”
Borxhi u rrit me një trilion dollarë në pesë muaj
Rritja e borxhit po nxitet nga një popullsi në plakje dhe rritja e shpenzimeve për pensionet dhe sigurimet shëndetësore, si dhe nga dekada të tëra uljesh taksash dhe rritjesh të shpenzimeve qeveritare.
Ndër masat më të rëndësishme ishin reforma tatimore e Trump në vitin 2017, paketat e lehtësimit të pandemisë të miratuara nën Donald Trump dhe Joe Biden, dhe “One Bill Bill Beautiful” i vitit 2025. Vlerësohet se këto vendime do ta rrisin borxhin federal me triliona dollarë me kalimin e kohës.
Kufiri prej 40 trilionë dollarësh u arrit shumë më herët se sa pritej. Zyra e Buxhetit të Kongresit vlerësoi në maj 2023 se SHBA-të nuk do ta kalonin atë prag deri në vitin fiskal 2028.
Sipas Departamentit të Thesarit, borxhi është rritur me 1 trilion dollarë vetëm në pesë muajt e fundit. Në dhjetë muajt e parë të këtij viti fiskal, vendi ka regjistruar tashmë një deficit buxhetor prej 1.8 trilion dollarësh.
Normat e interesit mund të kalojnë 1 trilion dollarë për herë të parë
Interesi i borxhit bëhet gjithashtu një problem i madh. Për vite me radhë, qeveria amerikane mori hua me norma shumë të ulëta, por pas pandemisë, Rezerva Federale i rriti ato ndjeshëm për të frenuar inflacionin.
Pagesat e interesit pritet të kalojnë 1 trilion dollarë për herë të parë këtë vit fiskal. Ato janë trefishuar në pesë vitet e fundit dhe tani përfaqësojnë një nga zërat më të mëdhenj në buxhetin federal.
“Po shpenzojmë shumë më tepër për shërbimin e borxhit të vjetër sesa për të investuar në të ardhmen”, tha Marc Goldwein i Komitetit për një Buxhet Federal të Përgjegjshëm. “Borxhi lind borxh të ri, duke krijuar një spirale negative.”
Vitin e kaluar, republikanët rritën limitin e huamarrjes me pesë trilionë dollarë si pjesë e ligjit “Një Bill i Madh dhe i Bukur”, prandaj pritet që Kongresi të mos duhet të vendosë për një rritje të re të limitit para vitit 2027.
Kostot e huamarrjes së qytetarëve po rriten gjithashtu.
Bumi i borxhit po ndihet edhe në tregun e obligacioneve. Rendimentet e obligacioneve 30-vjeçare të thesarit amerikan arritën nivelin e tyre më të lartë që nga viti 2007 të martën, ndërsa rendimentet e obligacioneve 10-vjeçare janë gjithashtu pranë niveleve më të larta shumëvjeçare.
Rendimentet më të larta rrisin kostot e huamarrjes për qeverinë, por ato ndikojnë edhe në normat e interesit për kreditë për strehim dhe makina, si dhe në kreditë për kompanitë.
“Borxhi prej 40 trilionë dollarësh nuk është thjesht një numër në librat e qeverisë. Pasojat e tij ndihen në të gjithë ekonominë dhe në fund të fundit ndikojnë në portofolet e qytetarëve”, tha Maya MacGuineas, kryetare e Komitetit për një Buxhet Federal të Përgjegjshëm.
Ministria e Financave ka njoftuar se do të rrisë blerjen e obligacioneve afatgjata dhe analistët e shohin këtë si një shenjë shqetësimi për rendimentet e larta. Moody’s uli vlerësimin e kreditit të SHBA-së që në vitin 2025, duke e lënë vendin me rezultatin e tij të fundit perfekt të kreditit.
