Hetuesit gjermanë janë të interesuar për atë që dinë dy shtetasit serbë që ndodhen në paraburgim në Serbi, sepse çështja e tyre lidh aeroplanët ukrainas në Leipzig, dy çanta shpine me eksplozivë të gjetura pranë Kanjižës dhe historinë më të gjerë të Serbisë si një qendër logjistike për operacionet e inteligjencës ruse në Evropë.
Në Gjermani, flitet hapur për një luftë hibride që shtrihet në të gjithë kontinentin, dhe aktorët në terren shpesh janë thjesht gurë shahu në një lojë që as nuk e kuptojnë, shkruan Deutsche Welle .
Agjentë të dikurshëm për ‘luftën në hije’ të Rusisë
Të ashtuquajturit “agjentë të disponueshëm” rusë ishin përsëri në fokus të hetimit. Është një metodë ku shërbimet ruse dyshohet se rekrutojnë kriminelë të vegjël ose qytetarë të padukshëm për të kryer sabotim për para. Në Moskë, ata llogarisin paraprakisht se autorë të tillë do të arrestohen, por është e vështirë të provohet se kush qëndron pas tyre.
Raste të ngjashme janë raportuar në të gjithë Evropën. Në Ukrainë, djemtë u paguan 20 euro për të pikturuar grafite antiqeveritare dhe për t’i vënë flakën infrastrukturës hekurudhore. Në Gjermani, qytetarë të Serbisë dhe Bosnjës dhe Hercegovinës dyshohet se morën pjesë në shkatërrimin e të paktën 270 makinave. Ata injektuan shkumë poliuretani në tubat e shkarkimit, e cila shkatërron motorin, dhe lanë afishe që kishin për qëllim të krijonin përshtypjen e rreme se aktivistë radikalë të gjelbër ishin pas sulmeve. Qëllimi dyshohet se ishte të nxiste zemërimin publik kundër Partisë së Gjelbër dhe të ndihmonte të djathtën radikale në zgjedhje.
Revista javore gjermane Spiegel i përshkroi operacione të tilla si “lufta në hije” e Rusisë kundër Gjermanisë. “Sulme hakerimi ndaj furnizuesve të energjisë, fushata dezinformimi përpara zgjedhjeve, fluturime me dronë mbi kazerma dhe fabrika industriale: Moska ka në dispozicion një gamë të gjerë mjetesh për të destabilizuar Gjermaninë dhe për të ngacmuar popullsinë”, tha Spiegel.
Gjurmët e eksplozivëve të çojnë në Serbi
Situata u bë më serioze në fillim të gushtit në Aeroportin e Leipzigut. Atje, pranë një aeroplani transporti ukrainas Antonov, u gjet një dron me një kanaçe me eksploziv plastik. Kjo pjesë e aeroportit përdoret edhe nga ushtria ukrainase për logjistikë. Një hetim tregoi se droni duhej të përplasej në rezervuarin e karburantit të aeroplanit dhe të shkaktonte një shpërthim vajguri, por plani dështoi sepse detonatori nuk ishte i lidhur siç duhet me eksplozivët.
Dhjetë ditë më vonë, një dron i ngjashëm u gjet pesë kilometra larg aeroportit. Të dy ishin të pajisur me një router dhe mund të kontrolloheshin nëpërmjet rrjetit celular nga kudo në botë. Gjurmë ADN-je u gjetën në vendngjarje dhe hetuesit kanë të paktën dy të dyshuar. Njëri dyshohet se është i lidhur me shërbimet sekrete ruse dhe shpërthimin në Łódź të Polonisë në vitin 2024, ndërsa tjetri, sipas informacioneve, udhëtoi nga Stambolli në Gjermani para sulmit në Leipzig, dhe më pas shkoi në Serbi.
Sipas informacioneve nga shërbimet e inteligjencës perëndimore të raportuara nga Spiegel, Serbia është bërë një pikë kyçe për sabotimin rus në Evropë, ku shërbimet sekrete ruse dyshohet se rekrutojnë dhe trajnojnë njerëzit e tyre.
Arrestime dhe hetime në Serbi
Hetuesit gjermanë tani janë jashtëzakonisht të interesuar për çdo informacion që mund të kenë Danilo B. dhe Slobodan Đ., të cilët ndodhen në paraburgim në Serbi që nga 11 qershori. Besohet se ata dinë më shumë rreth një bashkëpunëtori të tretë, një “agjent të dikurshëm” të përfshirë në rastin e Leipzigut. B., i cili ka shtetësi ruse dhe serbe, dhe Đ., një shtetas serb, u arrestuan në dy makina të ndara ndërsa përpiqeshin të kalonin kufirin me Hungarinë. Njëra mbante pjesë të dronit, tjetra kanaçe me eksplozivë.
Në Serbi, kundër tyre po zhvillohet një hetim zyrtar për posedim të paligjshëm të armëve dhe eksplozivëve, dhe kundër B. për falsifikim dokumentesh. Deri më tani, nuk ka akuza zyrtare për terrorizëm apo planifikim sulmi. Ndërsa mediat gjermane shkruan gjerësisht për agjentët rusë, dhe Ministri i Brendshëm, Alexander Dobrindt, konfirmoi se një informacion për kolegët serbë parandaloi sulmin në Gjermani, institucionet serbe heshtin kryesisht.
Përjashtim bëri një deklaratë nga Zyra e Prokurorit të Lartë Publik në Suboticë më 2 shtator, e cila deklaroi se hetimi ishte zgjeruar për të përfshirë katër persona të tjerë. Zyra e prokurorit nuk donte të komentonte mbi akuzat nga Gjermania dhe iu referua sekretit të hetimit. U konfirmua vetëm se zgjerimi i hetimit lidhej me zbulimin e dy çantave me eksplozivë pranë Kanjižës në prill, pranë tubacionit të gazit. Incidenti u përdor nga kryeministri i atëhershëm hungarez Viktor Orban për të akuzuar Ukrainën për sabotim, ndërsa presidenti serb Aleksandar Vuçiç deklaroi se “është e qartë se lojërat gjeopolitike nuk do të na lënë rehat”.
Serbia si një vend stërvitjeje për inteligjencën
Që nga fillimi i pushtimit rus të Ukrainës, autoritetet në Beograd kanë theksuar se nuk kanë vendosur sanksione ndaj Rusisë. Në të njëjtën kohë, është bërë sekret publik se Serbia, nëpërmjet ndërmjetësve nga Republika Çeke dhe Polonia dhe me fonde amerikane, po furnizon ushtrinë ukrainase me granata. Ky bashkëpunim u konfirmua edhe nga vizita e fundit e Presidentit ukrainas Volodymyr Zelensky në Beograd, megjithëse bashkëpunimi ushtarak nuk u përmend në konferencën për shtyp.
Në të njëjtën kohë, kanë ndodhur një numër incidentesh që sugjerojnë se Serbia është bërë një terren i rëndësishëm për shërbimet ruse. Shtatorin e kaluar, dy persona u arrestuan me dyshimin për trajnimin e rreth 150 qytetarëve moldavë dhe rumunë në një kamp pranë Loznicës për të shkaktuar trazira pas zgjedhjeve në Moldavi. Disa ditë më vonë, u arrestuan njëmbëdhjetë persona të tjerë të dyshuar për spiunazh. Ata akuzohen se kanë hedhur bojë jeshile mbi ndërtesat hebraike në Paris vitin e kaluar, kanë lënë koka derri para xhamive dhe kanë shkruar mesazhe diskriminuese në Berlin, me qëllim shkaktimin e kaosit, me urdhër të Rusisë dhe për para.
“Është e vështirë të besohet se shërbimet serbe të sigurisë nuk e dinin se kjo po ndodhte, sepse ky nuk është një rast i vetëm, por një seri e tërë rastesh të njëjta ose të ngjashme”, tha për RSE-në në atë kohë Predrag Petrović nga Qendra e Beogradit për Politikat e Sigurisë.
Masat diplomatike dhe të sigurisë
Ndërsa qeveria e Aleksandar Vuçiçit ka shmangur dhënien e deklaratave publike në lidhje me këto raste, shumë analistë besojnë se Serbia po ruan bashkëpunimin me vendet perëndimore përmes veprimeve të qeta, të cilat përfshijnë arrestime të agjentëve të dyshuar rusë dhe dërgesa armësh në Ukrainë. Në Gjermani, pas sulmit të tentuar në Leipzig, u njoftua mbyllja e Shtëpisë Ruse në Berlin dhe konsullatës ruse në Bon, si dhe kontrolle më të rrepta kufitare për qytetarët rusë.
Rusia i hedh poshtë të gjitha akuzat. Kreu i diplomacisë, Sergei Lavrov, i quajti akuzat për përfshirjen e Moskës në rastin e Leipzigut “provokime plotësisht të sajuara”. Në përgjigje, Rusia njoftoi mbylljen e Institutit Goethe në disa vende në vend.
