Administrata Trump propozoi një investim prej pesë miliardë dollarësh në një fond të ri që synonte rindërtimin e infrastrukturës energjetike në Lindjen e Mesme, e cila u dëmtua rëndë gjatë konfliktit shtatëmujor me Iranin.Qëllimi i iniciativës është të zvogëlojë varësinë e rajonit nga Ngushtica e Hormuzit për transportin e naftës dhe gazit, raportoi Wall Street Journal, duke cituar zyrtarë amerikanë dhe të Lindjes së Mesme dhe një inspektim të dokumenteve.
Sipas propozimit amerikan, Uashingtoni po u kërkon tetë partnerëve rajonalë, Arabisë Saudite, Emirateve të Bashkuara Arabe, Katarit, Bahreinit, Kuvajtit, Omanit, Irakut dhe Jordanisë, të sigurojnë pesë miliardë dollarët e mbetur. Kjo do të krijonte një fond investimi prej gjithsej 10 miliardë dollarësh të quajtur “Pakt” (Partneritet për Besimin dhe Ndërtimin Aleat).
Fondi do të administrohet nga Korporata Amerikane e Financave për Zhvillim (DFC), një agjenci federale që punon me sektorin privat për të mbështetur sigurinë kombëtare të SHBA-së.
Propozimi është një pranim i heshtur nga Uashingtoni se konflikti i gjatë ka tronditur tregjet globale të energjisë dhe ka shkatërruar tubacione dhe rafineri jetësore që do të jenë jashtëzakonisht të kushtueshme për t’u rindërtuar. Sulmet iraniane me dronë dhe raketa kanë goditur dhjetëra fusha nafte, rafineri dhe terminale eksporti të gazit natyror në të gjithë rajonin.
Presion shtesë krijohet nga sulmet e Houthi-ve në Detin e Kuq, të cilët kohët e fundit morën përgjegjësinë për një sulm ndaj një depoje karburanti për aviacionin pranë aeroportit në Riad. Dëmtimi i tubacioneve anashkaluese i detyroi vendet e Gjirit të devijonin naftën përmes Ngushticës së Hormuzit, duke çuar në ndërprerje të trafikut detar dhe një rritje rekord të çmimeve të cisternave të naftës. Ekspertët vlerësojnë se kostoja totale e rindërtimit do të arrijë në dhjetëra miliarda dollarë.
Megjithatë, iniciativa përballet me skepticizëm serioz në vetë rajonin. Disa zyrtarë të Lindjes së Mesme paralajmërojnë se rivendosja e objekteve energjetike pa një marrëveshje paqeje të arritur më parë me Teheranin është e parakohshme, sepse infrastruktura e re mund të bëhet shpejt shënjestër e sulmeve të reja.
“Kjo strategji mbart me vete një rrezik të madh”, thekson Bilal Saab, drejtor i lartë i konsulencës TRENDS US, duke shtuar se vendet e Gjirit kanë shkallë të ndryshme varësie nga rruga ujore e kontestuar. Ndërsa Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe mund të zhvillojnë rrugë alternative, vendet më të vogla si Kuvajti dhe Katari mbeten tërësisht të varura nga kalimi i Hormuzit.
Nga ana tjetër, analistët tregojnë se situata e krizës e ka detyruar rajonin të bëjë ndryshime afatgjata.
“Midis shteteve arabe të Gjirit, përfshirë Irakun, ekziston një kuptim i qartë se statusi i Ngushticës së Hormuzit nuk do të kthehet në statusin e saj para konfliktit në një afat të shkurtër dhe të mesëm. Kjo është arsyeja pse ata duhet të punojnë për të krijuar rrugë të qëndrueshme, të sigurta dhe të besueshme që mund ta anashkalojnë këtë ngushticë”, thotë Umer Karim, një studiues i sigurisë së Gjirit në Universitetin e Birminghamit.
Negociatat mbi detajet dhe kushtet e funksionimit të fondit janë duke vazhduar, dhe ende nuk dihet se kur dhe cilat nga vendet e ftuara mund të aderojnë zyrtarisht në këtë marrëveshje.
