Gjatë Luftës së Ftohtë, shumë vende filluan të ndërtonin bunkerë sekretë dhe komplekse nëntokësore që do t’i lejonin qeverisë të funksiononte edhe pas një lufte bërthamore. Sot, dihet se disa objekte të tilla ende ekzistojnë, dhe vitet e fundit është folur gjithnjë e më shumë për bunkerë privatë të ndërtuar nga njerëzit më të pasur në botë. Ideja është e thjeshtë – në rast të një krize globale, lufte ose katastrofe mjedisore, një numër i vogël njerëzish do të kishin një vend për të mbijetuar për muaj ose edhe vite.Një nga projektet private më të famshme të këtij lloji është
Survival Condo në shtetin amerikan të Kansasit. Është një ish-silos për raketa bërthamore ndërkontinentale nga epoka e Luftës së Ftohtë që është shndërruar në një kompleks luksoz mbijetese nëntokësor. Ndodhet më shumë se 50 metra nën tokë dhe është projektuar për t’i bërë ballë një sulmi bërthamor.
Brenda, ka apartamente private për pronarët, sisteme filtrimi ajri, furnizime me ushqim dhe ujë, burime të veta energjie, një klinikë mjekësore, madje edhe një pishinë, kinema, palestër dhe hapësirë për rritjen e perimeve me ndihmën e hidroponikës. Ideja e këtij projekti ishte të siguronte jetë në kushte relativisht normale, por thellë nën tokë, në rast të një katastrofe globale. Apartamentet në këtë kompleks u shitën për disa milionë dollarë, dhe blerësit janë kryesisht investitorë të pasur dhe sipërmarrës teknologjikë.
Përveç strehimoreve private, në të gjithë botën ka bunkerë të mëdhenj qeveritarë që janë ndërtuar për udhëheqje politike dhe ushtarake në rast lufte. Disa prej tyre ishin sekrete të ruajtura me kujdes për dekada të tëra.
Pesë bunkerët më të famshëm në botë
Kompleksi i Maleve Raven Rock (SHBA)
Ky kompleks në malet e Pensilvanisë shpesh quhet “Pentagoni nëntokësor”. U ndërtua gjatë Luftës së Ftohtë dhe kishte për qëllim të merrte komandën e ushtrisë amerikane në rast të një sulmi bërthamor. Ai përbëhet nga salla të mëdha nëntokësore, tunele dhe qendra komande.
Mount Weather (SHBA)
I vendosur në shtetin e Virxhinias, Mount Weather është një nga objektet më të rëndësishme për vazhdimësinë e punës së qeverisë amerikane. Në rast të një fatkeqësie të madhe ose lufte, një pjesë e elitës politike mund të zhvendoset në këtë kompleks nëntokësor që ka sistemet e veta të energjisë elektrike, ujit dhe komunikimit.
Kompleksi Malor Cheyenne (SHBA)
Ky bunker u ndërtua brenda një mali në Kolorado dhe shërbeu si qendër komande për gjurmimin e raketave bërthamore për dekada të tëra. Kompleksi ndodhet qindra metra brenda një mali graniti dhe mbrohet nga dyer të mëdha çeliku që peshojnë dhjetëra ton.
Bunkeri i Malit Kosvinsky (Rusi)
Rusia ka ndërtuar një nga bunkerët e saj më të rëndësishëm ushtarakë në malin Kosvinsky Kamen në Urale. Besohet se objekti është pjesë e një sistemi që lejon që forcat bërthamore ruse të komandohen edhe pas një sulmi shkatërrues.
Bunkeri i Burlingtonit (Britania e Madhe)
Ky kompleks nëntokësor në Angli u ndërtua në vitet 1960 për të strehuar udhëheqjen britanike në rast të një lufte bërthamore. Qyteti nëntokësor kishte zyra, qendra komunikimi dhe hapësirë për disa mijëra njerëz.
Edhe pse shumë nga këto struktura u krijuan gjatë Luftës së Ftohtë, interesi për bunkerët është rritur përsëri vitet e fundit. Arsyeja janë tensionet gjeopolitike, ndryshimet klimatike dhe frika nga krizat globale. Për shkak të kësaj, disa ekspertë besojnë se komplekset nëntokësore, dikur simbol i konfliktit bërthamor, po bëhen përsëri pjesë e planeve për mbijetesë në një të ardhme të pasigurt.
