Nga Vladimir Muçaj ( Athinë, 23 tetor 2026)
URDHËRESA E RAMËS PËR DORËHEQJE MASIVE DREJTORËSH, NJË QASJE JO PRODUKTIVE!
Urdhri i Edi Ramës drejtuar ministrave për të kërkuar dorëheqjen e të gjithë drejtorëve në shkallë vendi është një vendim që, sipas perceptimit tim, mbart më shumë nxitim sesa reflektim. Në vend të një reforme të menduar mbi performancën dhe përgjegjësinë, kjo nismë krijon përshtypjen e një ndërhyrjeje të menjëhershme, ku autoriteti politik kërkon të zgjidhë me një të rënë të sopatës atë që kërkon një proces të kujdesshëm vlerësimi.
Populli e ka një shprehje të mençur: **”Lisi nuk pritet me një të rënë të sopatës!”** Kjo urtësi popullore vlen edhe për administratën publike. Nuk mund të vendoset një shenjë barazimi mes të gjithë drejtuesve, sikur secili prej tyre të ketë të njëjtat përgjegjësi, të njëjtat rezultate dhe të njëjtën shkallë profesionalizmi. Se administrata ka nevojë për një tundje të sitës, kjo është e padiskutueshme. Por reforma me fshesë nuk është domosdoshmërisht reformë e mirë.
Një administratë publike që funksionon mbi bazën e meritës nuk mund të trajtohet si një strukturë ku të gjithë janë të përkohshëm dhe ku e vetmja garanci për të qëndruar në detyrë është besnikëria ndaj eprorit politik. Drejtuesit duhet të vlerësohen për rezultatet, integritetin, aftësinë menaxhuese dhe përmbushjen e objektivave. Ata që kanë dështuar duhet të mbajnë përgjegjësi. Ata që kanë punuar me profesionalizëm nuk duhet të bëhen pjesë e një fushate largimesh pa dallim.
Në këtë pikë, shqetësimi im është se një qasje e tillë mund të prodhojë më shumë pasiguri sesa përmirësim. Një drejtor që largohet pa një vlerësim real të punës së tij nuk zëvendësohet domosdoshmërisht nga një drejtues më i aftë. Përkundrazi, kur kriteret e emërimit mbeten të paqarta, ndryshimi i emrave mund të jetë thjesht një rrotullim brenda të njëjtit sistem politik.
Reformat janë të domosdoshme, por ato nuk duhet të zbatohen nën frymën e inatit apo të presionit të krijuar nga rrethanat politike dhe protestat e ditëve të fundit. Administrata publike nuk është një mekanizëm që mund të çmontohet dhe të rindërtohet sa herë që pushteti ndodhet përballë një situate të vështirë politike. Ajo është institucioni që duhet të garantojë vazhdimësinë e shtetit, pavarësisht zhvillimeve politike.
Në këtë kontekst, më vjen ndër mend një shprehje e vjetër që qarkullonte dikur: **”Ushtrinë e hanë kapterët e magazinave, jo oficerët e lartë.”** Një shprehje e ashpër, por që përcjell një realitet të njohur edhe në administratën shqiptare. Në shumë dikastere, në nivelet e para, të dyta e të treta të drejtimit, ka drejtues mediokër që kanë arritur të mbajnë pozicionet e tyre jo përmes rezultateve, por përmes lidhjeve personale, miqësive dhe kartës së anëtarësisë partiake.
Kjo dukuri është veçanërisht e dukshme në shumë prej bashkive të vendit, ku pozicionet drejtuese shpeshherë janë kthyer në shpërblime politike. Drejtorë që nuk kanë dëshmuar aftësi menaxhuese, por që kanë ditur të ruajnë marrëdhëniet me strukturat partiake, vazhdojnë të mbajnë poste që kërkojnë profesionalizëm dhe përgjegjësi publike.
Pikërisht këtu duhet të përqendrohet reforma. Jo te largimi masiv i drejtuesve si një akt simbolik, por te evidentimi i atyre që nuk e meritojnë të jenë në detyrë. Një administratë e shëndetshme nuk ndërtohet duke larguar të gjithë, por duke identifikuar ata që nuk e përmbushin standardin dhe duke krijuar mundësi reale për profesionistët që kanë aftësinë dhe integritetin për të drejtuar.
Edhe mënyra se si kërkohen dorëheqjet ngre shqetësime. Dorëheqja është një akt vullnetar, ndërsa largimi nga detyra për shkak të performancës apo shkeljeve duhet të mbështetet në procedura dhe kritere të qarta. Kur një drejtuesi i kërkohet të japë dorëheqjen pa një proces vlerësimi, krijohet një situatë ku përgjegjësia institucionale zëvendësohet nga bindja politike.
Një reformë e vërtetë duhet të nisë me evidentimin e problematikave, analizën e rezultateve dhe përcaktimin e standardeve të matshme. Duhet të identifikohen drejtuesit që kanë dështuar, të vlerësohen ata që kanë punuar dhe të krijohen mekanizma që garantojnë se emërimet e reja do të mbështeten në meritë dhe profesionalizëm.
Përndryshe, kjo nismë rrezikon të mbetet një tjetër lëvizje politike, ku ndryshojnë emrat, por jo mënyra e funksionimit të administratës.
Shqipëria ka nevojë për një administratë që i shërben qytetarit dhe jo për një administratë që jeton nën ankthin e urdhrave të radhës.
Një administratë ku drejtori vlerësohet për punën që bën, jo për miqtë që ka dhe as për besnikërinë ndaj partisë.
Në fund të fundit, reforma nuk matet me numrin e dorëheqjeve që kërkohen, por me cilësinë e njerëzve që mbeten dhe me aftësinë e shtetit për të funksionuar më mirë.
Ndryshimi i emrave mund të krijojë përshtypjen e një lëvizjeje të madhe. Por ndryshimi i mentalitetit, i kritereve dhe i përgjegjësisë është ai që e bën reformën të vlefshme.
