Qeveria hungareze pezulloi financimin e programit për blerjen e subvencionuar të makinerive bujqësore për fermerët nga Republika Srpska, i cili ishte pjesë e një pakete ndihme me vlerë 100 milionë euro të shpallur në vitin 2022 në bashkëpunim me kryeministrin e atëhershëm të Hungarisë, Viktor Orbán, dhe udhëheqësin e SNSD-së, Milorad Dodik, raporton sot Radio Evropa e Lirë.Siç u tha, fondacioni për zhvillim të qëndrueshëm “Progressus”, përmes të cilit u zbatua programi, njoftoi më 16 tetor se po pezullonte zbatimin e thirrjes publike për vitin 2026, pasi qeveria e re hungareze ndaloi financimin.
Thirrja publike, e hapur më 13 mars dhe e mbyllur pesë ditë më vonë për shkak të interesit të madh, mori 1,025 aplikime nga fermerët nga Republika Srpska dhe Distrikti Brčko i Bosnjës dhe Hercegovinës. Fermerët mund të presin subvencione nga 2,500 deri në 25,000 euro.Sipas të dhënave të Fondacionit Progressus, në dy ciklet e mëparshme të programit, në vitet 2022 dhe 2023, u miratuan gjithsej 1,959 projekte dhe u paguan më shumë se 28 milionë euro nga buxheti hungarez. Fermerët investuan edhe 12.9 milionë euro shtesë nga paratë e tyre.
Përdoruesit nuk merrnin para direkt, por mund të blinin vetëm makineri, pajisje dhe vegla të prodhuara në Hungari, me një pjesëmarrje të detyrueshme vetjake prej të paktën 30 përqind të vlerës së investimit dhe pagesë të taksës mbi vlerën e shtuar prej 17 përqind.
Profesori i Fakultetit të Ekonomisë në Tuzla, Admir Čavalić, vlerësoi se është e diskutueshme nëse një model i tillë mund të konsiderohet si një ndihmë klasike e pakthyeshme për zhvillim, pasi që ishte njëkohësisht një instrument për inkurajimin e shitjes së produkteve hungareze.
“Si blerësi ashtu edhe shitësi mund të përfitojnë, por nuk është një model klasik i granteve ose subvencioneve”, tha Cavalić për RSE.
Fermerët nga Republika Srpska janë të zhgënjyer me pezullimin e programit. Slaviša Simojlović nga Bijeljina, i cili planifikonte të ndante rreth 8,000 euro nga paratë e tij për makinerinë e re, tha se priste një kthim të fondeve të investuara, ndërsa presidenti i Shoqatës së Prodhuesve Bujqësorë të RS, Stojan Marinković, vlerësoi se mbështetja ishte e rëndësishme për fermerët.
Radio Evropa e Lirë deklaron se nuk ka marrë përgjigje nga qeveria hungareze, Fondacioni Progressus, partnerët e saj nga Budapesti, as nga Qeveria dhe Ministria e Bujqësisë e Republikës Srpska në lidhje me arsyet e pezullimit të programit, mundësinë e vazhdimit të tij dhe fatin e fondeve të mbetura nga paketa e shpallur prej 100 milionë eurosh.
Bashkëpunimi midis Orban dhe Dodik përfshinte gjithashtu mbështetjen politike të Budapestit për udhëheqjen e Republikës Srpska, si dhe marrëveshjet financiare, duke përfshirë një kredi prej rreth 126 milionë eurosh që RS mori në vitin 2022 përmes Bankës Shtetërore Hungareze të Eksport-Importit.
