Pas gati pesë vitesh konflikti në
Ukrainë ,
Kremlini po e pranon me padurim një propozim të SHBA-së për të diskutuar sigurinë evropiane të pasluftës . Moska po përdor dritaren diplomatike për
të rivendosur kërkesat e ashpra që Vladimir Putin bëri para pushtimit të vitit 2022 , raportoi Associated Press
.
Propozimi për të diskutuar marrëveshje më të gjera sigurie në Evropë erdhi nga të dërguarit e Donald Trump, gjë që shkaktoi shqetësim në Ukrainë dhe aleatët e saj perëndimorë, të cilët kanë frikë se një zhvillim i tillë do të favorizonte Moskën dhe do të dobësonte NATO-n .
Kremlini e mbështeti fuqimisht këtë iniciativë amerikane, duke e përshkruar rishikimin e kuadrit më të gjerë të sigurisë evropiane si thelbësor për zgjidhjen e konfliktit më shkatërrues në Evropë që nga Lufta e Dytë Botërore.
Putin diskutoi çështjen ukrainase me Trump dhe Xi në takimin trepalësh të Shenzhenit. Megjithatë, takimi ngjalli frikë në Ukrainë se një zgjidhje e mundshme mund të diskutohej pa pjesëmarrjen e Kievit .
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky dëshiron një armëpushim që përfshin një kornizë sigurie për të siguruar që Rusia të mos e sulmojë përsëri vendin e tij, ndërsa udhëheqësit evropianë argumentojnë se një arkitekturë e tillë tashmë ekziston, në formën e NATO-s.

Çfarë kërkonte Moska para pushtimit?
Në draft-marrëveshjet që i paraqiti SHBA-së dhe NATO-s në dhjetor 2021 – dy muaj para pushtimit – Rusia kërkoi që Uashingtoni dhe aleatët e saj të angazhoheshin për të përjashtuar zgjerimin e NATO-s në Ukrainë, Gjeorgji ose çdo shtet tjetër që më parë ishte pjesë e Bashkimit Sovjetik .
Moska kishte kërkuar gjithashtu që SHBA-të dhe aleatët e saj të zotoheshin të mos vendosnin armë ose të mos kryenin aktivitete ushtarake në Ukrainë dhe në shtete të tjera ish-sovjetike.
Gjithashtu, ajo i bëri thirrje Aleancës të mos vendoste trupa në zonat ku nuk kishin prani në vitin 1997 – përpara se NATO të ndërmerrte hapa për të integruar vendet e ish-bllokut sovjetik dhe ish-republikat sovjetike.
Rusët propozuan gjithashtu një “ngrirje” të patrullave nga anijet luftarake dhe bombarduesit rusë dhe amerikanë pranë kufijve të palës tjetër.
Ata gjithashtu bënë thirrje për përpjekje për të zvogëluar rrezikun e incidenteve midis anijeve dhe avionëve luftarakë rusë dhe të NATO-s – kryesisht në Detin Baltik dhe të Zi – duke kufizuar shkallën e ushtrimeve ushtarake, si dhe për transparencë më të madhe dhe masa të tjera për ndërtimin e besimit.
Aleatët e NATO-s i kishin hedhur poshtë më pas kërkesat ruse, duke i konsideruar ato si të pabaza për diskutim.
Putini përmendi refuzimin e Perëndimit për të shqyrtuar këto propozime si arsyen kryesore për vendimin e tij për të dërguar trupa në Ukrainë më 24 shkurt 2022 , duke argumentuar se duhej të vepronte për të parandaluar një kërcënim serioz për sigurinë kombëtare të Rusisë.

Rusia sheh një “dritare” rimëkëmbjeje
Duke folur pas takimit me Xi dhe Trump në Shenzhen, Putin përsëriti kritikat e tij ndaj Perëndimit, duke e akuzuar atë se po injoron kundërshtimet e Moskës ndaj zgjerimit të NATO-s . “Ata thjesht pështyunë mbi qëndrimet tona”, tha ai.
Presidenti rus gjithashtu e hodhi poshtë kategorikisht reagimin evropian ndaj planeve të Moskës. Ai e quajti atë “diarre politike” dhe “marrëzi”, duke shtuar se “të gjithë e kuptojnë se ne nuk po kërkojmë luftë me Evropën”.
Ai tha se Rusia është e hapur për diskutime me evropianët mbi marrëveshjet e sigurisë në kontinent — siç propozohet nga SHBA-ja — dhe tallte “histerinë në disa kryeqytete evropiane” mbi propozimin e Uashingtonit.
“Ne e kuptojmë se nuk ka kuptim të diskutojmë çështjet e sigurisë në Evropë pa evropianët”, tha Putin. Ai tha se Moska kishte ftuar një delegacion evropian të vizitonte vendin dhe të paraqiste pozicionin e saj negociues përpara se të merreshin vendime për datën dhe formatin e bisedimeve për Ukrainën.
Rusia është e gatshme të kërkojë kompromis, tha ai, por nuk do të tërhiqet nga kërkesat e saj thelbësore. Ai paralajmëroi gjithashtu me një ton të ashpër se Moska nuk do ta pranonte vendosjen e trupave evropiane në Ukrainë pas përfundimit të armiqësive, duke e bërë të qartë se do t’i konsideronte ato një objektiv legjitim.
Këshilltari i politikës së jashtme i Kremlinit, Yuri Ushakov, tha se gjatë bisedimeve me të dërguarit e Trump, Steve Witkoff dhe Jared Kushner, më 12 nëntor në Kremlin, Putin u kujtoi atyre propozimet e sigurisë të Moskës të paraqitura në vitin 2021 , duke vënë në dukje se ato parashikojnë tërheqjen e forcave të NATO-s nga Evropa Qendrore dhe Lindore.
Ushakov tha se Kremlini tani do t’i informojë ata për “mendimet e reja” mbi këtë çështje.
A ka vend për kompromis nga Putini?
Edhe pse Putini duket i vendosur për përjashtimin e Kievit nga NATO dhe parandalimin e pranisë së trupave perëndimore në tokën ukrainase, disa vëzhgues besojnë se Moska mund të jetë e hapur për lëshime në kërkesat e saj të mbetura, përfshirë tërheqjen e forcave të NATO-s nga Evropa Qendrore dhe Lindore.
Alexei Naumov, një komentator politik miqësor me Kremlinin , argumentoi se kërkesat ruse përbëjnë një pozicion fillestar negociues, i cili mund të bëhet më fleksibël gjatë bisedimeve.
“Midis ruajtjes së status quo-së aktuale dhe përmbushjes së plotë të kërkesave ruse, ekziston një hapësirë e gjerë për kompromis: kufizime të ndërsjella mbi sistemet e armatimit, marrëveshje mbi zhvillimin e infrastrukturës ushtarake, përcaktimin e parametrave të ushtrisë së ardhshme ukrainase, garancitë e sigurisë, si dhe mekanizmat për monitorimin e zbatimit të tyre”, tha ai në një koment. “Rusia aktualisht po negocion nga një pozicion force, por kjo nuk do të thotë në asnjë mënyrë se nuk do të ketë kompromise”, shtoi ai.
Tatyana Stanovaya, një bashkëpunëtore e lartë në Qendrën Carnegie për Rusinë dhe Euroazinë , tha se “për herë të parë që nga viti 2022, Moska sheh një perspektivë konkrete për negociata që mund të adresojnë atë që ajo e quan ‘shkaqet rrënjësore’ të luftës.” “Kremlini e sheh këtë mundësi si të vlefshme për t’u shfrytëzuar, edhe pse pritjet e tij për këtë raund bisedimesh janë të ulëta”, tha ajo. “Nëse bisedimet dështojnë, Rusia është e përgatitur të vazhdojë luftën derisa të paraqitet një mundësi e re.”
Mark Galeotti, një ekspert për Rusinë dhe kreu i firmës konsulente Mayak Intelligence , tha se grupi i kërkesave ruse mund të pasqyrojë “taktikën klasike: duke filluar me një listë tepër ambicioze propozimesh, duke shpresuar se përmes negociatave, këto kërkesa do të zvogëlohen”.
Putini mund të jetë duke kërkuar një mënyrë për t’i dhënë fund luftës, ndërkohë që “shpëton prestigjin e tij”, pa arritur përfitimet territoriale në Ukrainë që kërkonte, vuri në dukje Galeotti në një podcast të kohëve të fundit.
Ukrainasit dhe evropianët janë të shqetësuar
Megjithatë, udhëheqësit evropianë shqetësohen se Putini mund ta bindë Trumpin të mbështesë një marrëveshje paqeje, e cila do të dobësonte jo vetëm Ukrainën, por edhe sigurinë më të gjerë evropiane.
Shefja e diplomacisë evropiane, Kaia Kalas, tha se Evropa duhet të këmbëngulë në arritjen e një armëpushimi përpara se të çojë më tej negociatat — diçka që është në kundërshtim të plotë me kërkesat e Putinit.
“Nëse fillojmë të diskutojmë kërkesat e Rusisë në lidhje me arkitekturën e sigurisë, në thelb biem në kurthet që Rusia na ngre “, tha ai gjatë Samitit informal të BE-së në Dublin në fillim të këtij muaji.

Zelensky ka paralajmëruar gjithashtu se propozimi i SHBA-së për të diskutuar një kornizë të re sigurie për Evropën para përfundimit të luftës mbart rreziqe. Ai argumenton se Moska mund t’i përdorë diskutime të tilla për të dobësuar NATO-n dhe për të rivizatuar kufijtë në kontinentin evropian.
Në të njëjtën kohë, Kushner tha — pas takimit të tij me Zelenskyn dhe udhëheqësit evropianë të enjten në Berlin — se Trump dëshiron të arrijë një marrëveshje me Evropën “në anën e tij” dhe nuk po kërkon të imponojë një marrëveshje të njëanshme. Ai gjithashtu theksoi se Trump është “i hapur” për të ofruar garanci sigurie në stilin e NATO-s për Ukrainën e pasluftës, duke shtuar se, sipas vlerësimit të tij, Rusia nuk do të kundërshtonte nëse aleatët do t’i jepnin siguri të tilla Kievit.Sipas Kushner, Trump foli në telefon me pjesëmarrësit në bisedimet e Berlinit menjëherë pas takimit të tij me Putinin.
Stanovaya theksoi se Putini kërkon të fitojë pranimin nga Evropa që Rusia duhet të marrë pjesë në çdo negociatë në lidhje me sigurinë evropiane, ndërsa parashikoi se bisedimet e mundshme do të përkeqësojnë mosmarrëveshjet midis aleatëve.
“Pres që ky proces të thellojë përçarjet brenda Evropës, me pak shanse për rezultate të prekshme”, shkroi ajo në një postim në platformën X.
Burimi: AP

