Irani është afër arritjes së një marrëveshjeje me Kinën për të blerë raketa lundrimi kundër anijeve, sipas gjashtë personave të njohur me negociatat, ndërsa Shtetet e Bashkuara po vendosin një forcë të madhe detare pranë bregdetit të Iranit përpara sulmeve të mundshme ndaj Republikës Islamike.Marrëveshja për raketat CM-302 të Kinës është drejt përfundimit, megjithëse ende nuk është rënë dakord për një datë dorëzimi.
Raketat supersonike kanë një rreze veprimi prej rreth 290 kilometrash dhe janë të projektuara për të shmangur mbrojtjen e anijeve duke fluturuar ulët dhe me shpejtësi të lartë. Vendosja e tyre do të rriste ndjeshëm aftësitë sulmuese të Iranit dhe do të përbënte një kërcënim për forcat detare amerikane në rajon, thanë dy ekspertë të armëve.
Negociatat me Kinën për të blerë sistemet raketore, të cilat filluan të paktën dy vjet më parë, u përshpejtuan ndjeshëm pas luftës 12-ditore midis Izraelit dhe Iranit në qershor, sipas gjashtë personave të njohur me bisedimet, përfshirë tre zyrtarë të informuar nga qeveria iraniane, si dhe tre zyrtarë të sigurisë.
Ndërsa bisedimet hynë në fazat e tyre përfundimtare verën e kaluar, zyrtarë të lartë ushtarakë dhe qeveritarë iranianë udhëtuan për në Kinë, përfshirë Masoud Oraei, zëvendësministrin e mbrojtjes së Iranit, sipas dy zyrtarëve të sigurisë. Vizita e Oraei nuk ishte njoftuar më parë.
“Nëse Irani fiton një aftësi supersonike për të sulmuar anijet në atë zonë, kjo do të ndryshojë rrënjësisht gjithçka. Këto raketa janë shumë të vështira për t’u kapur”, tha Danny Citrinowicz, një ish-oficer i inteligjencës izraelite dhe tani një studiues i lartë mbi Iranin në Institutin për Studime të Sigurisë Kombëtare të Izraelit.
Reuters nuk mundi të përcaktojë se sa raketa mbuloheshin nga marrëveshja e mundshme, çfarë çmimi pranoi të paguante Irani, apo nëse Kina do ta zbatonte tani marrëveshjen duke pasur parasysh tensionet e larta në rajon.
“Irani ka marrëveshje ushtarake dhe sigurie me aleatët e tij dhe tani është koha e duhur për të përfituar nga këto marrëveshje”, tha një zyrtar i ministrisë së jashtme iraniane për Reuters.
Delegacioni kinez në Kombet e Bashkuara i drejtoi Reuters të kërkonte koment nga Ministria e Punëve të Jashtme në Pekin. Ministritë e Punëve të Jashtme dhe të Mbrojtjes nuk iu përgjigjën kërkesave për koment.
Shtëpia e Bardhë nuk iu referua drejtpërdrejt negociatave Iran-Kinë mbi sistemin raketor kur u pyet nga Reuters. Presidenti i SHBA-së Donald Trump ishte i qartë se “ose do të arrijmë një marrëveshje ose do të na duhet të bëjmë diçka shumë të vështirë si herën e fundit”, tha një zyrtar i Shtëpisë së Bardhë, duke iu referuar ngërçit aktual me Iranin.
Raketat do të ishin ndër pjesët më të përparuara të pajisjeve ushtarake që Kina do t’i transferonte ndonjëherë Iranit dhe do të ishin në shkelje të një embargoje armësh të Kombeve të Bashkuara të vendosur për herë të parë në vitin 2006. Sanksionet u pezulluan në vitin 2015 si pjesë e një marrëveshjeje bërthamore me SHBA-në dhe aleatët e saj, dhe më pas u rivendosën shtatorin e kaluar.
Një shitje e mundshme do të nënvizonte thellimin e lidhjeve ushtarake midis Kinës dhe Iranit në një kohë tensionesh të larta rajonale, duke i komplikuar më tej përpjekjet e SHBA-së për të frenuar programin raketor të Iranit dhe për të kufizuar aktivitetet e tij bërthamore. Kjo gjithashtu do të sinjalizonte gatishmërinë në rritje të Kinës për të pohuar veten në një rajon të dominuar prej kohësh nga fuqia ushtarake amerikane.
Kina, Irani dhe Rusia zhvillojnë stërvitje të përbashkëta detare vjetore, dhe vitin e kaluar Departamenti i Thesarit i SHBA-së vendosi sanksione në disa subjekte kineze për furnizimin e Gardës Revolucionare të Iranit me pararendës kimikë për përdorim në programin e saj të raketave balistike.
Kina i ka mohuar akuzat, duke thënë se nuk ishte në dijeni të rasteve të cituara në sanksione dhe se zbaton në mënyrë strikte kontrollet e eksportit të produkteve me përdorim të dyfishtë. Ndërsa priti Presidentin iranian Masoud Pezeshkian në një paradë ushtarake në Pekin në shtator, Presidenti kinez Xi Jinping i tha udhëheqësit iranian se “Kina mbështet Iranin në ruajtjen e sovranitetit, integritetit territorial dhe dinjitetit kombëtar”.
Kina iu bashkua Rusisë dhe Iranit në një letër të përbashkët të datës 18 tetor, në të cilën ato thanë se besonin që vendimi për të rivendosur sanksionet ishte i gabuar.
“Irani është bërë një fushë beteje midis SHBA-së” nga njëra anë dhe Rusisë dhe Kinës nga ana tjetër, tha një nga zyrtarët e informuar nga qeveria iraniane mbi negociatat për raketat.
Marrëveshja vjen në një kohë kur SHBA-të po grumbullojnë një armatë në distancë goditjeje nga Irani, duke përfshirë aeroplanmbajtësen USS Abraham Lincoln dhe grupin e saj të betejës. Anija luftarake USS Gerald R. Ford dhe njësitë e saj shoqëruese po vendosen gjithashtu në rajon. Së bashku, të dy anijet mund të transportojnë më shumë se 5,000 personel dhe 150 avionë.
“Kina nuk dëshiron të shohë një regjim pro-perëndimor në Iran. Kjo do të ishte një kërcënim për interesat e tyre. Ata shpresojnë që ky regjim të mbetet”, tha Citrinowicz, një ekspert izraelit për Iranin.
Më 19 shkurt, Trump tha se po i jepte Iranit 10 ditë për të arritur një marrëveshje mbi programin e tij bërthamor ose do të përballej me veprime ushtarake. SHBA-të po përgatiten për mundësinë e operacioneve të zgjatura, disa javëshe, kundër Iranit nëse Trump urdhëron një sulm, raportoi Reuters më 13 shkurt.
Blerja e CM-302 do të përfaqësonte një përmirësim të rëndësishëm të arsenalit të Iranit, i cili është varfëruar nga lufta e vitit të kaluar, tha Pieter Wezeman, një studiues i lartë në Institutin Ndërkombëtar të Kërkimeve për Paqen në Stokholm.
Korporata shtetërore kineze e Shkencës dhe Industrisë Hapësinore të Kinës (CASIC) e reklamon CM-302 si raketën më të mirë kundër anijeve në botë, të aftë të fundosë një aeroplanmbajtëse ose shkatërrues.
Ky sistem armësh mund të montohet në anije, aeroplanë ose automjete tokësore të lëvizshme. Ai gjithashtu mund të godasë objektiva në tokë.
CASIC nuk iu përgjigj një kërkese për koment.
Irani është gjithashtu në bisedime për të blerë sisteme kineze të mbrojtjes ajrore, të ashtuquajturat MANPADS, armë antibalistike dhe armë antisatelitore, thanë të njëjtët persona.
Kina ishte një furnizuese kryesore e armëve për Iranin gjatë viteve 1980, por dërgesat e armëve në shkallë të gjerë ranë deri në fund të viteve 1990 për shkak të presionit ndërkombëtar. Në vitet e fundit, zyrtarët amerikanë kanë akuzuar kompanitë kineze për furnizimin e Iranit me materiale të lidhura me raketat, por nuk e kanë akuzuar publikisht Kinën për furnizimin e sistemeve të plota të raketave.
