Një grup qytetarësh serbë shkaktuan trazira në Francë dhe Gjermani me urdhër të shërbimit të inteligjencës ruse, gjë që konfirmohet nga vendimet e gjykatave serbe në të cilat Radio Evropa e Lirë (RSE) kishte qasje.
Edhe pse autoritetet në Beograd deri më tani nuk e kanë emëruar publikisht shërbimin rus si organizatorin e një sërë veprimesh raciste në Paris dhe Berlin, në të cilat morën pjesë qytetarë serbë në pranverën dhe verën e vitit 2025, dokumentet gjyqësore padyshim e tregojnë këtë, shkruan Radio Slobodna Evropa .
RSE mori vendimin e Gjykatës së Lartë në Smederevo kundër tre shtetasve serbë të dënuar për spiunazh dhe diskriminim racor.
Ata, së bashku me tetë të dyshuar të tjerë nga Serbia, u arrestuan në fund të shtatorit 2025. Pothuajse katër muaj më vonë, në fund të dhjetorit 2025, të tre arritën marrëveshje pranimi fajësie dhe morën dënime që varionin nga gjashtë muaj deri në një vit e gjysmë arrest shtëpiak. Tetë të dyshuarit e mbetur nuk janë në paraburgim.
Nxitja e tensioneve në Francë dhe Gjermani
Vendimet thonë se veprimet e këtij grupi ishin të drejtuara ndaj bashkësive fetare hebraike dhe myslimane, me qëllim rritjen e tensioneve në Gjermani dhe Francë.
Urdhrat, udhëzimet dhe paratë për veprimet iu dhanë grupit nga “strukturat e shërbimit të inteligjencës së Federatës Ruse”. Megjithatë, në dokumente nuk ka detaje të mëtejshme se kush janë anëtarët e shërbimit rus që e organizuan këtë grup.
Ministria e Punëve të Brendshme dhe të Jashtme e Serbisë, Agjencia e Sigurisë dhe Informacionit (BIA) dhe Ambasada Ruse në Beograd nuk iu përgjigjën pyetjeve në lidhje me aktivitetet e shërbimit të inteligjencës ruse në Serbi deri në publikimin e tekstit, shkruan RSE.
Përpara arrestimit dhe gjyqit në Serbi, këto raste u hetuan nga autoritetet franceze dhe gjermane. “Vendimet ndoshta erdhën për shkak se u paraqitën prova që autoritetet serbe nuk mund t’i injoronin”, thekson për RSE-në Predrag Petrović nga organizata joqeveritare Qendra e Beogradit për Politikat e Sigurisë.
Ai deklaron se Rusia zgjedh Serbinë për rekrutim për shkak të dashurisë tradicionale dhe qëndrimeve pro-ruse të popullsisë, të cilat qeveria e udhëhequr nga Partia Progresive Serbe “i forcon dhe i krijon më tej”. “Pra, ne kemi një mjedis shumë të përshtatshëm për këtë lloj aktiviteti, dhe nga ana tjetër, ne kemi gjithashtu marrëdhënie shumë të mira midis autoriteteve në Serbi dhe Rusi”, shton Petrović.
Çfarë zbulojnë vendimet?
Vendimet përshkruajnë katër veprime raciste në Francë dhe Gjermani. Grupi është, ndër të tjera, përgjegjës për derdhjen e bojës jeshile në Muzeun e Holokaustit dhe tre sinagoga në Paris, si dhe për lënien e kokave të derrave përpara nëntë xhamive në të njëjtin qytet.
Skelete plastike u vendosën në qendër të Berlinit, pranë kompleksit memorial kushtuar hebrenjve të vrarë. Qëllimi ishte të “nxisnin intolerancën fetare dhe kombëtare”, veçanërisht midis komuniteteve hebraike dhe myslimane, dhe të “destabilizonin kushtet” në Gjermani dhe Francë.
Predrag Petrović thekson për Radion Evropa e Lirë se qëllimi i shërbimeve ruse ishte të shkaktonin paqëndrueshmëri në Evropë me qëllim që “të zvogëlonin presionin dhe mbështetjen për Ukrainën, sepse Rusia është praktikisht e bllokuar në fushën e betejës ukrainase”.
Përveç pagesës së shpenzimeve të udhëtimit – qirasë së automjetit, biletave të autobusit dhe avionit, si dhe akomodimit në hotel – anëtarëve të grupit u premtoheshin para për çdo “punë” që kryenin, pesëqind, një mijë ose një mijë e gjysmë euro.
Nga Velika Plana në metropolet evropiane
Velika Plana, një qytet me rreth 15,000 banorë në Serbinë qendrore, ishte vendi ku inteligjenca ruse rekrutoi qytetarë serbë për të shkaktuar trazira në vitin 2025.
Të tre të dënuarit për spiunazh dhe diskriminim racor jetojnë në atë qytet të vogël, rreth nëntëdhjetë kilometra larg Beogradit. Vendimet thonë se grupi u organizua nga një shtetas serb, emri i të cilit nuk bëhet i ditur, dhe “një person i panjohur me nofkën Hunter”, për të cilin nuk ka detaje. Të dy morën udhëzime nga inteligjenca ruse.
Aksioni i parë u organizua në prill të vitit 2025, kur anëtarët e grupit “ngjitën afishe me përmbajtje gjenocidale” në Paris, të drejtuara kundër armenëve dhe myslimanëve. Midis 600 dhe 700 afishe me një lule dhe mbishkrimin “Mbaj mend dhe kërkoj” në anglisht dhe armenisht u ngjitën në të gjithë Parisin, përfshirë edhe rreth Harkut të Triumfit.
Aksioni u krye më 24 prill, ditën që përkujton martirizimin e popullit armen, “me qëllim provokimin e intolerancës fetare dhe kombëtare dhe destabilizimin e situatës në Paris dhe Francë”. Atyre iu premtuan 500 euro për këtë.
Trazira gjatë finales së Ligës së Kampionëve
Në maj të vitit 2025, në prag të finales së Ligës së Kampionëve midis PSG-së dhe Interit, grupi mbërriti përsëri në Paris. Qëllimi ishte të destabilizonte “marrëdhëniet etnike dhe fetare”, dhe data u zgjodh sepse pritej “një numër i madh njerëzish në rrugë” në qytet.
Të pandehurit u ndanë në dy grupe dhe përdorën bojë jeshile për të dëmtuar tabelat dhe ndërtesat, duke përfshirë sinagogat, restorantet hebraike dhe Muzeun e Holokaustit. Atyre iu premtuan një mijë euro kompensim për punën që bënë.
Skelete plastike në Portën e Brandenburgut
Në korrik 2025, anëtarët e grupit udhëtuan për në Gjermani me urdhër të shërbimeve ruse. Më 31 korrik, ata vendosën pesë skelete plastike, të derdhura në beton, në kova plastike përpara Portës së Brandenburgut në Berlin, pranë kompleksit memorial kushtuar hebrenjve të vrarë të Evropës.
Siç përshkruhet në vendim, çdo skelet kishte një mbishkrim në gjermanisht: “Unë ende po pres daljen në pension. Faleminderit, Merz”, duke iu referuar politikanit gjerman Friedrich Merz.
