Një gazetar i Times of Israel ka qenë shënjestër e kërcënimeve pasi publikoi një raport të shkurtër në dukje të thjeshtë mbi një sulm raketor iranian. Arsyeja? Teksti i tij vendosi drejtpërdrejt për miliona pagesa në një platformë bastesh online.
Emanuel Fabian, një reporter lufte 28-vjeçar, publikoi një blog të shkurtër më 10 mars në të cilin deklaroi se një raketë iraniane kishte goditur një zonë të pabanuar pranë qytetit Beit Shemesh, jo shumë larg Jerusalemit, dhe askush nuk u lëndua. Menjëherë pas kësaj, telefoni i tij u mbush me mesazhe që ia shndërruan jetën në një makth.
“Ke 90 minuta kohë për të korrigjuar gënjeshtrën”, shkruhej në një nga mesazhet në WhatsApp në gjuhën angleze që gazetari mori. “Nëse e bën këtë, brenda një minute do të zgjidhësh problemin më serioz që i ke krijuar vetes në jetën tënde. Dhe brenda një jave nuk do të më kujtosh fare.”
Miliona dollarë në lojë
Në fillim, Fabiani nuk e kuptonte pse dikush do të ishte kaq i fiksuar pas detajeve të një incidenti të vogël pa viktima. Ai shpejt zbuloi se raporti i tij u bë një provë kyçe në Polymarket, një platformë me rritje të shpejtë ku përdoruesit vënë baste për rezultatet e ngjarjeve reale.
Pyetja në platformë ishte: A do ta godasë një raketë iraniane Izraelin më 10 mars? Sipas rregullave të bastit, raketat e kapura (dhe rënia e shrapnelave të tyre) nuk llogariten si “goditje”. Ndërsa Fabiani raportoi se ishte ndikimi i vetë raketës, ata që vunë bast se sulmi nuk do të ndodhte filluan të humbnin para. Bastet në ditët pas sulmit në këtë platformë u rritën në një shifër të pabesueshme prej 7 milionë dollarësh.
Presioni kulmoi kur një përdorues me emrin “Haim” doli hapur. Në mesazhe në hebraisht dhe anglisht, Haim e bëri të qartë se e dinte se ku jetonte Fabiani dhe cilët ishin anëtarët e familjes së tij.
Haim deklaroi se nëse do ta humbiste bastin e tij prej 900,000 dollarësh për shkak të mesazhit të Fabianit, ai do të “investonte të njëjtën sasi parash për ta shkatërruar atë”.
Si alternativë, ai i ofroi atij një pjesë të fitimeve dhe “një kthim në jetën e tij të vjetër” nëse ai pranonte të ndryshonte artikullin e tij dhe të shkruante se ishin mbetjet e një rakete të kapur dhe jo një goditje e drejtpërdrejtë.
Fabiani pranoi për The Washington Post se në një moment ai mendoi të dorëzohej.
“Mendova, ‘A duhet t’i ndryshoj tekstet? Sepse kjo nuk është e rëndësishme për shumicën e njerëzve gjithsesi'”, tha Fabiani. “Por pastaj e kuptova se, nëse e bëj tani, ata do të kthehen dhe do të më kërkojnë të ndryshoj gjëra të tjera. Ata nuk do të ndaleshin kurrë nëse do të dinin se mund të fitonin para në këtë mënyrë.”
Reagimi i autoriteteve dhe ligjet e reja
Në vend që t’i nënshtrohej shantazhit, gazetari i qëndroi besnik historisë së tij. Ai ia raportoi gjithçka policisë dhe më pas botoi një rrëfim të detajuar të kësaj përpjekjeje për zhvatje në gazetën e tij të lindjes, duke shpresuar se kjo do të dekurajonte sulme të ngjashme në të ardhmen.
Zëdhënësi i Polymarket e dënoi ashpër sulmin, duke shtuar se përdoruesit që kërcënuan gazetarin u bllokuan dhe se të dhënat e tyre do t’u përcillen autoriteteve kompetente.
Ky incident shkaktoi reagime edhe në SHBA. Për shkak të numrit në rritje të polemikave që lidhen me platforma të tilla, ligjvënësit amerikanë njoftuan futjen në fuqi të të ashtuquajturit Akti BETS OFF (Akti mbi Ndalimin e Tregtimit në Ngjarje të Operacioneve të Ndjeshme), i cili synon të ndalojë “bastet e korruptuara” për çështje jete a vdekjeje dhe të mbrojë integritetin e gazetarisë së pavarur.
