Çështja e energjisë pritet të dominojë Këshillin Evropian , i cili fillon nesër, të enjten, në Bruksel, me fokusin kryesor në çmimet vazhdimisht të larta të energjisë elektrike në Evropë, për shkak të konfliktit të vazhdueshëm në Lindjen e Mesme dhe, mbi të gjitha, ndikimit të tyre si në konkurrueshmërinë e ekonomisë evropiane ashtu edhe në familje .
Megjithatë, pavarësisht “presionit” nga disa shtete anëtare të Bashkimit Evropian për ndërhyrje të menjëhershme, pritjet për vendime radikale mbeten të kufizuara , me Brukselin që përqendrohet më shumë në një drejtim të përgjithshëm politik dhe një mandat për Komisionin Evropian për të paraqitur propozime specifike në të ardhmen e afërt.
Sipas draftit të fundit të përfundimeve, të parë nga “K”, udhëheqësit evropianë pritet t’i bëjnë thirrje Komisionit që të vazhdojë vlerësimin e ndikimit të zhvillimeve të fundit gjeopolitike – në veçanti konfliktit në Lindjen e Mesme – në çmimet e energjisë , sigurinë e furnizimit dhe zinxhirët e vlerës , dhe të propozojë masa të përshtatshme. Në të njëjtën kohë, nënvizohet nevoja për një përgjigje të koordinuar evropiane , pasi rritja e çmimeve po godet shtetet anëtare me intensitet të ndryshëm.
Megjithatë, diskutimi midis udhëheqësve pritet të jetë politikisht i vështirë . Lidhur me taksimin , tarifat e rrjetit , çmimet e naftës dhe gazit dhe ETS-në , “ka qëndrime të ndryshme”, pranoi dje një zyrtar evropian.
Mosmarrëveshjet përqendrohen si në fushëveprimin ashtu edhe në natyrën e ndërhyrjeve: vende si Italia kërkojnë masa më drastike, madje edhe ndërhyrje në sistemin e tregtimit të emetimeve (ETS), ndërsa të tjera, si Gjermania, duken më të kujdesshme, duke theksuar ruajtjen e stabilitetit të tregut.
Spanja, nga ana e saj, mbron rolin e ETS-së si një gur themeli i politikës evropiane të energjisë dhe klimës. Pavarësisht dallimeve, ekziston një diagnozë e përbashkët e problemit – çmime të larta – por nuk ka marrëveshje për “kurën”.
Në afat të shkurtër , interesi është përqendruar në masat që mund të kufizojnë rritjet, veçanërisht në mes të trazirave të ripërtërira energjetike të lidhura me Lindjen e Mesme. Megjithatë, një zyrtar i BE-së nxitoi të sqaronte dje se “situata aktuale nuk është e krahasueshme me atë të vitit 2022”.
Sidoqoftë, në lidhje me masat afatshkurtra, është interesante që në letrën e saj të fundit drejtuar udhëheqësve evropianë – në prag të Samitit – Presidentja e Komisionit la të hapur mundësinë e zbutjes së rregullave të ndihmës shtetërore , vendosjes së kufizimeve në çmimet e gazit natyror, si dhe rishpërndarjes së fitimeve të tepërta nga njësitë e prodhimit të energjisë.
Megjithatë, ajo thekson në letrën e saj se ndërhyrje të tilla duhet të jenë të synuara dhe të përkohshme , për të shmangur shtrembërimet në tregun e vetëm dhe për të ruajtur sinjalet e investimeve për energjinë e pastër.
Në afat të mesëm, diskutimet do të përqendrohen në problemin strukturor të çmimeve më të larta të energjisë elektrike në Evropë krahasuar me SHBA-në dhe Kinën.
Faktorë të tillë si kostoja e gazit natyror , taksimi , tarifat e rrjetit dhe vetë ETS janë nën vëzhgim, por nuk pritet ndonjë rishikim i menjëhershëm ose radikal i këtij të fundit . Përkundrazi, Komisionit po i kërkohet ta “modernizojë” atë deri në verën e vitit 2026 dhe, në përgjithësi, po merren në konsideratë rregullime më të synuara, të tilla si adresimi i paqëndrueshmërisë së çmimeve të karbonit dhe forcimi i mbështetjes për industritë që përdorin shumë energji.
Në planin afatgjatë , drejtimi duket i qartë: përshpejtimi i tranzicionit të energjisë, zhvillimi i burimeve të rinovueshme dhe forcimi i ndërlidhjeve dhe infrastrukturës, me qëllim uljen e varësisë nga lëndët djegëse fosile dhe stabilizimin e çmimeve.
Siç pritet të theksohet në përfundimet e Këshillit Evropian, ky tranzicion konsiderohet si “mjeti” kryesor për të siguruar energji të përballueshme dhe të sigurt në të ardhmen.
Në thelb, Samiti nuk do të rezultojë në zgjidhje të menjëhershme , por në një “udhërrëfyes” që do t’i ofrojë Komisionit udhëzime politike, ndërhyrje të kufizuara teknike në afat të shkurtër dhe ruajtjen e rrugës strategjike drejt dekarbonizimit si një përgjigje kyçe ndaj krizës energjetike.
