Ndryshe nga shumë vende të tjera, bakshishi është i panevojshëm – dhe madje i pahijshëm – në Japoni. Shërbimi i mirë merret si i mirëqenë dhe mirënjohja shprehet me mirësjellje dhe respekt…
Tempujt e lashtë, qytetet futuriste dhe kuzhina e jashtëzakonshme i tërheqin udhëtarët në Japoni – por ata shpesh habiten nga diçka krejtësisht tjetër: rrugët e pastra, trenat që mbërrijnë brenda sekondash dhe rendi që përshkon jetën e përditshme. Përgjigjet e pyetjeve se si janë rrugët kaq të pastra ose pse trenat janë kaq të qetë qëndrojnë në kulturën japoneze, e cila i kushton shumë rëndësi komunitetit dhe respektit të ndërsjellë. Kjo është arsyeja pse Japonia ka një numër rregullash të pashkruara sjelljeje që ndonjëherë mund të jenë konfuze për të huajt. Mësimi i tyre do ta bëjë më të lehtë orientimin dhe do të tregojë respekt për mikpritësit tuaj. Ja dhjetë gjëra që shumë japonezë do të dëshironin që turistët t’i dinin para se të mbërrinin.
Kini kujdes si i përdorni shkopinjtë.
Shkopinjtë janë enë të domosdoshme për të ngrënë në Japoni, por ato vijnë me disa rregulla të rëndësishme. Mos i vendosni kurrë drejt në një tas me oriz ose mos transferoni ushqim nga një palë shkopinj në tjetrin. Kjo është e rezervuar për ritualet e varrimit dhe mund të shqetësojë klientët e tjerë në restorant.
Kur nuk janë në përdorim, vendosini në një mbajtëse të vogël shkopinjsh ose mbi buzë të tasit. Është gjithashtu e sjellshme të ngrini një tas me oriz ose supë më afër gojës ndërsa hani, në vend që të përkuleni mbi të.
Pirja e gllënjkave është e dëshirueshme
Në kulturat perëndimore, pirja me zë të lartë nuk pëlqehet, por në Japoni është e mirëpritur. Kur hani ramen, soba ose udon, pirja me zë konsiderohet një shenjë se po e shijoni vërtet ushqimin.
Ky adet daton që nga periudha Edo, kur makaronat shpesh haheshin shpejt në tezgat e rrugës. Pirja e tyre nuk është “pa lidhje “, pasi ndihmon që makaronat dhe lëngu i mishit të përzihen më mirë dhe gjithashtu e ftohin ushqimin e nxehtë.
Disa fjalë japoneze mund të bëjnë mrekulli
Turistët nuk kanë nevojë të flasin rrjedhshëm japonisht, por është gjithmonë mirë t’i keni parasysh disa fraza themelore.
Nëse doni të thrrisni një kamerier në një restorant, mund të thoni “sumimasen!”, që do të thotë “më falni”. Për të porositur një birrë, përdoret shpesh shprehja “nama hitotsu” (një birrë fuçi) ndersa shtimi “onegaishimasu” do të thotë “ju lutem”.
Para ngrënies, japonezët shpesh thonë “itadakimasu” dhe pas një vakti, “gochisousama”, duke shprehur mirënjohje për ushqimin dhe përpjekjen e bërë për përgatitjen e tij.
Nuk ka bakshish në Japoni.
Ndryshe nga shumë vende të tjera, bakshishi është i panevojshëm – dhe madje i pahijshëm – në Japoni. Shërbimi i mirë merret si i mirëqenë dhe mirënjohja shprehet me mirësjellje dhe respekt.
Nga ana tjetër, është e sjellshme të hash gjithçka që ke porositur. Lënia e ushqimit në pjatë nuk konsiderohet shenjë kënaqësie, por më tepër shpërdorim.
Nuk ke pse t’u përgjigjesh përshëndetjeve në dyqan.
Kur hyni në një dyqan ose restorant, pothuajse gjithmonë do të dëgjoni një “irasshaimase!” me zë të lartë, që do të thotë “mirë se vini”. Në disa restorante, kamerierët e thonë pothuajse njëzëri.
Kjo është vetëm një mënyrë për t’ju përshëndetur dhe për të treguar mikpritje – nuk pritet asnjë përgjigje nga ju. Një buzëqeshje ose një përkulje e lehtë është e mjaftueshme.
Heshtje në tren
Trenat dhe autobusët japonezë janë të njohur për shpejtësinë, pastërtinë dhe besueshmërinë e tyre. Por heshtja është po aq e rëndësishme. Telefonatat në përgjithësi shmangen dhe bisedat me zë të lartë dekurajohen.
Është zakon që telefonat celularë të mbahen në modalitetin e heshtur, dhe kufjet përdoren për të dëgjuar muzikë.
Ushqimi në rrugë nuk është gjithmonë i dëshirueshëm
Në Japoni, ushqimi zakonisht hahet aty ku është blerë ose në një stol parku. Të ecësh në rrugë ndërsa ha konsiderohet e pahijshme sepse mund të shqetësojë të tjerët.
Megjithatë, ka përjashtime – për shembull në udhëtimet e gjata me tren, veçanërisht në Shinkansen, ku kutitë speciale bento janë pothuajse pjesë e traditës së udhëtimit.
Merr mbeturinat me vete.
Një nga gjërat e para që vënë re udhëtarët në Japoni janë rrugët jashtëzakonisht të pastra – por edhe mungesa e kazanëve të plehrave. Arsyeja është e thjeshtë: njerëzit pritet t’i marrin mbeturinat në shtëpi. Shumica e njerëzve mbajnë me vete një qese të vogël për të ruajtur mbeturinat derisa të kthehen në shtëpi. Për turistët që pyesin veten se si t’i mbajnë mbeturinat me vete gjatë ditës, ekziston një zgjidhje krijuese: furoshiki – një copë pëlhure për mbështjelljen e gjërave, e cila gjendet në çdo dyqan suveniresh në Japoni. Furoshiki mund të shërbejë si një zgjidhje e përkohshme për transportimin e mbeturinave dhe më vonë si një suvenir dekorativ.
Nëse ju nevojitet ende një pako, më shpesh do ta gjeni në dyqane, në stacione treni ose pranë makinave shitëse të pijeve.
Rregullat e notit
Vizita në një onsen , një burim termal japonez, është një nga përvojat unike të vendit. Por ka rregulla të qarta: larja lejohet vetëm pa rroba banje.
Para se të hyni në pishinë, duhet të bëni dush dhe të lidhni flokët e gjatë. Tatuazhet janë ende një çështje e ndjeshme në disa zona noti për shkak të lidhjes së tyre historike me grupet kriminale.
Etiketa e shkallëve lëvizëse
Nëse e gjeni veten në një shkallë lëvizëse në Japoni, mund të vini re një rregull interesant: ana në të cilën qëndroni varet nga qyteti.
Në Tokio dhe në pjesën më të madhe të Japonisë lindore, njerëzit qëndrojnë në të majtë, ndërsa e djathta është e rezervuar për ata që duan të ecin. Në Osaka dhe Japoninë perëndimore, rregulli është e kundërta. Nëse nuk jeni të sigurt, thjesht ndiqni personin përpara jush.
Udhëtarët nuk kanë pse të shqetësohen për ta bërë gjithçka në mënyrë të përsosur – në fund të fundit, ata janë mysafirë. Por të kuptuarit e këtyre zakoneve mund t’i ndihmojë ata të përballojnë jetën e përditshme në Japoni, duke treguar njëkohësisht respekt për vendin që po vizitojnë.
