Zemërimi i Donald Trump ndaj aleatëve të NATO-s për refuzimin e tyre për t’u bashkuar me luftën kundër Iranit deri më tani ka pasur një efekt – i ka bashkuar ata më tej kundër tij, shkruan Politico .
Në biseda joformale, në darka private dhe në periferi të takimeve në Bruksel dhe qytete të tjera, udhëheqësit evropianë po diskutojnë gjithnjë e më shumë se si t’u përgjigjen kërcënimeve të Trump për të tërhequr Shtetet e Bashkuara nga NATO, por edhe çfarë të bëjnë nëse kjo ndodh vërtet.
Ata ndajnë gjithnjë e më shumë pikëpamjen shqetësuese se sulmet e tij ndaj Britanisë së Madhe, Spanjës, Francës dhe aleatëve të tjerë tregojnë një prishje serioze në marrëdhëniet transatlantike. Edhe pse ende nuk ekziston një zgjidhje përfundimtare, disa vende tashmë po shqyrtojnë forcimin e mekanizmave të tyre mbrojtës jashtë kornizës së NATO-s.’NATO është e paralizuar’
“NATO është e paralizuar, takimet as nuk mund të mbahen”, tha një diplomat evropian. Një zyrtar tjetër paralajmëroi se aleanca kishte filluar të shpërbëhej dhe se Evropa kishte nevojë urgjente të forconte mbrojtjen e saj.
Sipas intervistave të Politico-s me dhjetëra ministra dhe diplomatë, ky është një ndryshim i thellë në rendin botëror të pasluftës, në të cilin Trump luan një rol kyç.
Ditët e fundit, administrata amerikane e ka zhytur NATO-n në krizën ndoshta më serioze në historinë e saj 77-vjeçare. Uashingtoni ka njoftuar një rishikim të anëtarësisë së saj pas përfundimit të luftës me Iranin, në përgjigje të refuzimit të aleatëve të saj evropianë për t’u bashkuar me konfliktin.Trump e ashpërson më tej retorikën, duke e quajtur NATO-n një “tigër letre”. Ankesa kryesore e SHBA-së lidhet me refuzimin e vendeve evropiane për të lejuar përdorimin e bazave dhe hapësirës së tyre ajrore për operacione kundër Iranit.
Pyetja kryesore për Evropën është se si të mbrohet nga pasojat e një politike të tillë, duke ruajtur në të njëjtën kohë atë që është më e rëndësishme nga aleanca.
‘Nuk jemi në të njëjtën linjë me SHBA-në’
Në një takim në Helsinki javën e kaluar, dhjetë udhëheqës evropianë diskutuan gjendjen e aleancës pas dyerve të mbyllura. Ata ranë dakord se retorika e Trump ishte gjithnjë e më agresive, por gjithashtu se nuk mund të binin dakord me kërkesën për t’u bashkuar me luftën.”Ne të gjithë duam që lufta të mbarojë, por nuk jemi në të njëjtën linjë me SHBA-në”, tha një zyrtar. Ata theksojnë veçanërisht se Evropa nuk u konsultua para se të fillonte konflikti dhe se Lindja e Mesme nuk është zona e operacioneve të NATO-s.Është interesante se kriza i ka afruar më tej vendet evropiane dhe tani ato duken më të bashkuara se më parë. Ky unitet është gjithashtu i dukshëm më gjerësisht, me shumicën e vendeve evropiane që refuzojnë të marrin pjesë në sulmet SHBA-Izrael.
Një seri refuzimesh – pasojë e neglizhencës
Ndryshe nga Lufta e Irakut e vitit 2003, kur disa vende evropiane morën pjesë përkrah SHBA-së, këtë herë aleatët kryesorë si Britania e Madhe dhe Polonia refuzuan qartë pjesëmarrjen ushtarake.Spanja mbylli hapësirën e saj ajrore për aeroplanët amerikanë dhe Franca ndaloi përdorimin e hapësirës së saj ajrore për transportin e pajisjeve ushtarake në Gjirin Persik.Analistët paralajmërojnë se Trump tani po ndjen pasojat e vendimeve të njëanshme dhe neglizhencës së aleatëve.
Kryeministri britanik Keir Starmer është sulmuar drejtpërdrejt nga Trump, por ka thënë se do të veprojë vetëm në interesin kombëtar britanik. Në të njëjtën kohë, ai thekson se NATO mbetet aleanca më e rëndësishme ushtarake në botë.
Megjithatë, në Londër po rritet pakënaqësia për vendimin e SHBA-së për të shkuar në luftë pa një strategji të qartë daljeje. Pavarësisht kësaj, Mbretëria e Bashkuar po përpiqet të ndihmojë diplomatikisht, duke përfshirë edhe organizimin e një takimi ndërkombëtar mbi stabilizimin e tregtisë dhe sigurisë në rajonin e Gjirit Persik.
Vendet evropiane po shqyrtojnë gjithashtu pjesëmarrjen e mundshme në misionet paqeruajtëse, por vetëm pasi të përfundojë konflikti.
Shqetësim i madh brenda NATO-s
Brenda NATO-s ka shqetësim dhe konfuzion sepse SHBA-të ende nuk kanë kërkuar zyrtarisht ndihmë nga aleanca, kështu që nuk është e qartë se çfarë saktësisht presin.Sekretari i Përgjithshëm Mark Rutte është kritikuar për shmangien e kritikave publike të Uashingtonit dhe përpjekjen për të ulur tensionet. Por diplomatët pranojnë se sulmet e vazhdueshme nga SHBA-të po dëmtojnë vetë thelbin e aleancës.
Themeli i NATO-s është parimi i mbrojtjes kolektive në Nenin 5, dhe çdo vënie në pikëpyetje e këtij premtimi dobëson besueshmërinë e saj, veçanërisht si një mjet parandalues kundër Rusisë.Kjo është arsyeja pse Evropa po shqyrton gjithnjë e më shumë alternativa. Iniciativa të tilla si Forca e Përbashkët Ekspedite (JEF) dhe bashkëpunimi nordik i mbrojtjes po fitojnë forcë, ndërsa Bashkimi Evropian po rrit gjithashtu angazhimin e tij në mbrojtje.
Brukseli ka siguruar tashmë 150 miliardë euro për investime në mbrojtje dhe po shqyrton aktivizimin e mekanizmave të vet të mbrojtjes së ndërsjellë.
Megjithatë, është një gjë të përgatitesh për një tërheqje të mundshme amerikane dhe një tjetër të përballesh me kërcënime si Rusia. Pikërisht për këtë arsye vendet evropiane po theksojnë rëndësinë e unitetit.
“Në këtë pikë, ne duhet të ndërtojmë ura, jo t’i shembim ato”, tha Ministri Estonez i Mbrojtjes, duke paralajmëruar se përçarjet brenda Perëndimit do të ishin pikërisht ajo që dëshiron Moska, përfundon Politico .
