Ministri i Financave i Polonisë, Andrzej Domański, i ka bërë thirrje Bashkimit Evropian që t’i vërë në dispozicion Ukrainës një kredi prej 90 miliardë eurosh “sa më shpejt të jetë e mundur”, pasi votuesit hungarezë rrëzuan nacionalistin Viktor Orbán, qeveria e të cilit, miqësore me Rusinë, i kishte bllokuar fondet.
Orbán, i cili kishte qenë prej kohësh në konflikt me Brukselin dhe Kievin, humbi pushtetin në zgjedhjet parlamentare të së dielës pas 16 vitesh si kryeministër, ndërsa partia opozitare Tisza e udhëhequr nga Péter Magyar mori një fitore dërrmuese.
Magjari, i cili tani është gati të bëhet kryeministri i ardhshëm i Hungarisë, është zotuar ta rikthejë vendin në rrjedhën kryesore evropiane dhe të zhbëjë politikat e epokës së Orbanit që kishin tensionuar marrëdhëniet me BE-në.Në një intervistë me CNN më 14 prill, Domański vlerësoi rezultatin e zgjedhjeve. “Populli hungarez ka zgjedhur Evropën”, tha ai, duke shtuar se do të ishte më e lehtë të bashkëpunohej me qeverinë e re në Budapest.
“Nuk mund ta lejojmë Putinin të fitojë”
Ai tha gjithashtu se një kredi e BE-së prej 90 miliardë eurosh për Kievin, e cila ishte bllokuar nga Orbán, duhet t’i vihet në dispozicion Ukrainës “sa më shpejt të jetë e mundur”.
«Ne duhet ta mbështesim Ukrainën. Thjesht nuk mund ta lejojmë [Presidentin rus Vladimir] Putin ta fitojë këtë luftë», tha Domański.
Orbán e kishte bllokuar kredinë mes një mosmarrëveshjeje me Kievin mbi pezullimin e furnizimeve me naftë ruse nëpërmjet tubacionit të epokës sovjetike Druzhba, për të cilin Ukraina thotë se u dëmtua rëndë nga një sulm rus në fund të janarit dhe kërkon kohë për t’u riparuar.Ky veprim ishte pjesë e një modeli më të gjerë të vetos që udhëheqësi i krahut të djathtë hungarez përdori gjatë kohës së tij në pushtet për të penguar ndihmën e BE-së për Ukrainën dhe për të kundërshtuar sanksionet energjetike ndaj Moskës.
Magjari ka thënë se qeveria e tij nuk do ta bllokojë kredinë prej 90 miliardë eurosh. Fondet shihen si jetësore për përpjekjet e Ukrainës për të mbuluar deficitin e saj buxhetor, për të mirëmbajtur shërbimet publike dhe për të përmbushur nevojat e mbrojtjes gjatë dy viteve të ardhshme, ndërsa lufta me Rusinë vazhdon. Duke folur në një konferencë për shtyp në Budapest të hënën, Magyar tha se Hungaria do të ruante të drejtën e saj për të mos marrë pjesë financiarisht në kredi, por do t’u lejonte anëtarëve të tjerë të BE-së të ecnin përpara.
Magjari, i cili pritet të marrë detyrën në maj, ka premtuar gjithashtu t’i japë fund përdorimit të shpeshtë të vetos nga Hungaria brenda BE-së, duke favorizuar negociatat në vend të politikës konfrontuese të epokës së Orbán-it.
Ndryshimi nuk do të vijë lehtë
Domański paralajmëroi se qeveria e re hungareze mund të përballet me një detyrë të vështirë në përmbysjen e politikave të epokës së Orbán-it, duke tërhequr paralele me përvojën e vetë Polonisë.
Koalicioni pro-BE i Polonisë, i cili mori pushtetin në fund të vitit 2023, është përpjekur të përmbysë ndryshimet e prezantuara nga qeveria e mëparshme e krahut të djathtë, Partia Ligj dhe Drejtësi (PiS).
Megjithatë, presidentët e lidhur me PiS-in i kanë penguar vazhdimisht këto përpjekje — së pari Andrzej Duda dhe tani Karol Nawrocki.
Domański tha se ndërsa PiS kishte kaluar tetë vjet duke riformësuar institucionet shtetërore, Orbán kishte qenë në pushtet për 16 vjet.
«Pres që mund të jetë edhe më e vështirë për qeverinë e re hungareze të prezantojë ndryshime domethënëse, por po i mbaj gishtat e kryqëzuar», tha ai.Humbja dërrmuese e Orbán-it i dha qeverisë hungareze një shumicë të fortë në legjislaturën me 199 vende të Hungarisë, duke hapur derën për një rishikim të një sistemi që kritikët në BE thonë se përmbysi normat demokratike.
Magyar tha të mërkurën se qeveria e tij do të pezullojë transmetimet e lajmeve në mediat shtetërore, do të miratojë një ligj të ri për median dhe do të sigurojë lirinë e shtypit pasi kabineti i tij të marrë pushtetin.
Kritikët thonë se media publike shërbeu si një zëdhënës i propagandës qeveritare nën administratën e udhëhequr nga Fidesz e Orbán.
