Vetëm brenda pak ditësh në tetor të vitit të kaluar, në Sudan u krye një masakër masive e civilëve.Hasaina, një grua dyzet e pesë vjeçare nga Sudani, rrotullon me nervozizëm një unazë që gati sa nuk i bie nga gishti. Krahët e saj janë të rraskapitur, pothuajse vetëm kocka dhe lëkurë, dhe plagët që mban nuk janë vetëm fizike, por edhe thellësisht psikologjike. Gjysmë viti më parë, ajo i mbijetoi një masakre në qytetin e saj të lindjes, El-Fashir, në Darfurin e shkatërruar nga lufta. Sot, së bashku me katër fëmijët e saj, ajo është refugjate në Ugandë.
Ajo dëshmon mes lotësh: “E pashë gjenocidin me sytë e mi dhe e ndjeva në lëkurën time.”
Në Sudan, lufta ka vazhduar prej tre vitesh dhe vlerësimet flasin për qindra mijëra të vdekur – qoftë në luftime, qoftë si pasojë e urisë dhe shkatërrimit. Dhuna kulmoi tetorin e kaluar, kur Forca e Reagimit të Shpejtë (RSF), një grup paraushtarak që lufton kundër ushtrisë së rregullt, pushtoi El-Fashirin, qytetin më të madh të Darfurit, pas një rrethimi të gjatë. Vetëm brenda pak ditësh, u krye një masakër masive e civilëve, shkruan Deutsche Welle .
Gjithçka tregon për gjenocid.
Kryehetuesi i Kombeve të Bashkuara, Mohamed Chande Othman, beson se ka elementë të qartë të gjenocidit. Siç thotë ai: “Këto mizori kanë të gjitha karakteristikat e gjenocidit.”
Ai i bazon përfundimet e tij në tre gjetje kryesore: “Së pari, vrasje masive. Së dyti, tortura dhe dhunë e tmerrshme seksuale. Dhe së treti, uri sistematike duke mohuar ndihmën humanitare dhe duke shkatërruar objektet shëndetësore.”
Qyteti ishte nën rrethim për më shumë se 18 muaj. Nuk kishte internet, as lidhje telefonike, as ushqim apo karburant. Askush nuk mund të hynte brenda – ose të dilte. Kur forcat ushtarake më në fund u tërhoqën, rreth 250,000 civilë mbetën plotësisht të pambrojtur, në mëshirën e RSF-së.
“Përreth meje kishte kufoma”
Hasaina ishte midis tyre. Gjatë sulmit natën midis 25 dhe 26 tetorit 2025, ajo iku me fëmijët, ndërsa burri i saj qëndroi për të ndihmuar një të afërm të plagosur – dhe ajo nuk e ka parë më që atëherë.
Ajo përshkruan momentin kur u përpoq të largohej nga qyteti:
“Në atë kaos, rashë në një hendek. U varrosa nga dheu dhe trupat. Kur rimora vetëdijen, kishte tashmë agim. Kishte kufoma përreth meje.”
RSF hapi një hendek rreth qytetit 30 kilometra të gjatë, katër metra të gjerë dhe katër metra të thellë, me një digë shtesë prej dheu – një kurth praktikisht i padepërtueshëm për këdo që përpiqej të arratisej. Shumë humbën jetën pikërisht aty.
Të mbijetuarit shpesh përfundonin në robëri. Hasaina dhe fëmijët e saj u liruan vetëm pasi një i afërm nga Australia pagoi një shpërblim. Pas një udhëtimi të gjatë dhe të rrezikshëm, ata arritën të arrinin në një kamp refugjatësh në Ugandë.Postuan video të krimeve të tyre
Fakti që vetë autorët i dokumentuan krimet është veçanërisht shqetësues. Pasi interneti u rivendos, RSF postoi video të brutalitetit në Telegram – të shoqëruara me muzikë dhe propagandë. Disa pamje tregojnë luftëtarë që qëllojnë mbi civilët e bllokuar në llogore, ndërsa të tjera tregojnë ekzekutimin e të plagosurve në spitale.
Punëtorët humanitarë dëshmojnë gjithashtu për përdhunime masive. Bob Kitchen i Komitetit Ndërkombëtar të Shpëtimit përshkruan shkallën e krimit:
“Pothuajse të gjithë me të cilët folëm ishin abuzuar seksualisht – nga foshnjat te gratë e moshuara.”
Ai shton: “Këto ishin kryesisht përdhunime në grup me brutalitet ekstrem. Është e qartë se dhuna është përdorur si mjet ndëshkimi.”
Imazhet satelitore konfirmojnë më tej shkallën e tragjedisë. Ekspertët e Universitetit Yale kanë dokumentuar shkatërrimin e fshatrave dhe tokave bujqësore përreth qytetit, të cilat ata besojnë se ishin një strategji e qëllimshme për të lënë popullsinë të uritur.
Pas rënies së qytetit, gjurmë varresh masive dhe grumbuj trupash u regjistruan nga hapësira. Studiuesi Nathaniel Raymond vlerëson:
“Të paktën rreth 70,000 njerëz duhet të konsiderohen të vdekur ose të zhdukur.”
Edhe pse rrethimi kaloi pothuajse pa u vënë re nga publiku botëror për një kohë të gjatë, shkalla e masakrës së tetorit më në fund shkaktoi një tronditje dhe kërkesa gjithnjë e më të larta për një hetim të pavarur.
Për Hassainën, përgjegjësia nuk u takon vetëm autorëve:
“Bashkësia ndërkombëtare na la në baltë. Iu desh të reagonte gjatë rrethimit dhe të parandalonte më të keqen. Por asgjë nuk ndodhi. Përsëri.”
