Kina ka zbuluar një koncept anijeje mallrash që mund ta ndryshojë plotësisht të ardhmen e transportit detar. Është një anije gjigante kontejnerësh që nuk përdor karburant klasik bërthamor si uraniumi, por torium, një element që është konsideruar si një alternativë më e sigurt dhe më e pastër në energjinë bërthamore për vite me radhë.Sipas informacionit të disponueshëm, anija e planifikuar mund të transportojë deri në 14,000 kontejnerë dhe përparësia e saj më e madhe do të ishte aftësia për të lundruar për vite me radhë pa u furnizuar me karburant. Inxhinierët kinezë besojnë se një teknologji e tillë mund të zvogëlojë kostot e transportit, emetimet e gazrave të dëmshëm dhe varësinë nga burimet tradicionale të energjisë.
Në zemër të projektit është një reaktor toriumi me kripë të shkrirë prej 200 megavatësh. Edhe pse nuk furnizon drejtpërdrejt motorët e anijes me energji, ai gjeneron energji që më pas shndërrohet në energji elektrike duke përdorur një sistem të përparuar të bazuar në dioksid karboni superkritik. Ekspertët pohojnë se efikasiteti i këtij procesi është dukshëm më i lartë se ai i sistemeve tradicionale bërthamore, shkruan ” N1 BiH “.
Ndryshe nga reaktorët bërthamorë standardë, ky sistem funksionon nën presion atmosferik dhe nuk kërkon sasi të mëdha uji për ftohje. Kjo zvogëlon zhurmën, por edhe rrezikun e aksidenteve serioze. Projektuesit kinezë deklarojnë se reaktori ka mekanizma sigurie pasive që e ndalojnë automatikisht sistemin në rast mbinxehjeje, pa pasur nevojë për ndërhyrje njerëzore.
Një nga karakteristikat më interesante është metoda e mirëmbajtjes. Moduli i reaktorit është projektuar të funksionojë për dhjetë vjet pa u hapur ose furnizuar me karburant. Pas kësaj, i gjithë moduli thjesht do të zëvendësohet me një të ri, gjë që duhet të zvogëlojë rrezikun gjatë mirëmbajtjes dhe trajtimit të materialit radioaktiv.
Ky projekt nuk lindi rastësisht. Kina ka investuar burime të mëdha në zhvillimin e reaktorëve të toriumit për vite me radhë, dhe suksesi i parë i madh u arrit në shkretëtirën Gobi, ku reaktori eksperimental funksionoi me sukses në kushte të qëndrueshme. Fakti që sistemi arriti ta shndërronte toriumin në uranium 233, i cili prej kohësh është konsideruar si një nga sfidat më të mëdha të kësaj teknologjie, tërhoqi vëmendje të veçantë.
Një motiv shtesë për Pekinin qëndron në rezervat e mëdha vendase të toriumit, veçanërisht në Mongolinë e Brendshme. Falë kësaj, Kina mund të zvogëlojë varësinë e saj nga tregu global i uraniumit dhe të forcojë pavarësinë e saj energjetike.
Përveç kësaj anijeje kontejnerësh, kompanitë kineze po zhvillojnë projekte të tjera detare bërthamore, duke përfshirë anije cisternash dhe termocentrale lundruese. E gjithë kjo tregon se Kina ka plane afatgjata për të krijuar një sistem të tërë detar të bazuar në energjinë bërthamore të gjeneratës së re.
Megjithatë, rruga drejt realizimit nuk do të jetë e lehtë. Projekti është vetëm një koncept për momentin dhe ende nuk dihet se kur mund të fillojë ndërtimi. Një pengesë e madhe janë rregulloret ndërkombëtare, pasi shumë vende dhe porte nuk kanë ende rregulla të qarta për pranimin e anijeve tregtare me energji bërthamore.
Kostot e ndërtimit janë gjithashtu të mëdha. Anijet bërthamore janë dukshëm më të shtrenjta se anijet konvencionale të mallrave, dhe sigurimi, trajnimi i ekuipazhit dhe rregullat ndërkombëtare mbi përgjegjësinë në rast të një incidenti janë një problem shtesë. Ekspertët paralajmërojnë gjithashtu se ende nuk ka një sistem global për transportimin dhe asgjësimin e moduleve të tilla të reaktorëve pas përfundimit të jetës së tyre të punës.
Ideja e anijeve të fuqizuara nga toriumi nuk është e re. Shtetet e Bashkuara eksperimentuan me koncepte të ngjashme në vitet 1960, por projektet u braktisën më pas për shkak të problemeve teknike dhe kostove të larta. Kina tani po përpiqet të bëjë atë që askush nuk ka qenë në gjendje ta bëjë – ta shndërrojë teknologjinë bërthamore të toriumit në një zgjidhje praktike për transportin global.
Nëse projekti ka sukses, ai mund të shënojë fillimin e një epoke krejt të re në industrinë detare. Nëse nuk i përmbush pritjet, skeptikët do të kenë një argument tjetër se toriumi mbetet një teknologji shumë e komplikuar dhe shumë e shtrenjtë për përdorim të gjerë. Për momentin, bota po vëzhgon nga afër nëse Kina do të jetë në gjendje ta kthejë këtë ide ambicioze në realitet.
