Ushqimi i pashëndetshëm, i kontaminuar me baktere, viruse, parazitë ose kimikate të dëmshme , vlerësohet se shkakton 1.5 milion vdekje në të gjithë botën çdo vit, duke prekur më shumë fëmijët nën pesë vjeç , tha sot Organizata Botërore e Shëndetësisë .
“Siguria ushqimore nuk është një çështje abstrakte: ajo ka të bëjë me çdo vakt, çdo familje, çdo ditë”, thekson Drejtori i Përgjithshëm i OBSH-së, Tedros Adhanom Ghebreyesus, në një deklaratë të lëshuar përpara Ditës Botërore të Sigurisë Ushqimore (red.: E diel, 7 qershor).
Sipas analizës së OBSH-së, e cila vlerësoi 42 rreziqe të lidhura me ushqimin në 194 vende midis viteve 2000 dhe 2021 , vlerësohet se çdo vit 866 milionë njerëz preken nga një sëmundje për shkak të konsumit të ushqimit të pashëndetshëm dhe 1.5 milionë prej tyre vdesin.
Fëmijët e vegjël, nën moshën pesë vjeç, janë veçanërisht të prekshëm. Edhe pse ata përfaqësojnë vetëm 9% të popullsisë së botës, rreziku i prekjes nga një sëmundje nga ngrënia e ushqimit të pasigurt është pothuajse tre herë më i lartë për këtë grupmoshë sesa për fëmijët më të rritur dhe të rriturit. Në fakt, siç shpjegon OBSH-ja, fëmijët e vegjël janë në rrezik më të madh nga sëmundjet diarreike që mund të jenë fatale për këtë grupmoshë të prekshme. Përveç kësaj, ekspozimi ndaj rreziqeve kimike si metilzhiva dhe plumbi në ushqim mund të dëmtojë trurin në zhvillim dhe të shkaktojë probleme neurologjike dhe zhvillimore gjatë gjithë jetës tek fëmijët.
Edhe pse barra globale e sëmundjeve që i atribuohen konsumit të ushqimit të pashëndetshëm ka rënë që nga viti 2000, vazhdojnë të ketë pabarazi dhe dallime të dukshme rajonale , me Afrikën dhe Azinë Juglindore që janë rajonet më të goditura, duke përbërë pothuajse tre të katërtat e të gjitha rasteve të sëmundjeve të transmetuara nga ushqimi dhe 60% të vdekjeve në nivel global.
Ekspozimi ndaj rreziqeve biologjike, veçanërisht baktereve ose viruseve që kanë kontaminuar ushqimin, si dhe infeksioneve që i atribuohen parazitëve, shkaktuan shumicën e sëmundjeve për shkak të konsumit të ushqimit të pashëndetshëm (afërsisht 860 milionë në vitin 2021), ndërsa ekspozimi ndaj substancave të rrezikshme ishte përgjegjës për një numër disproporcionalisht të lartë vdekjesh.
Arseniku inorganik (42%) dhe plumbi (31%) ishin shkaqet e shumicës së vdekjeve nga kimikatet në vitin 2021, kryesisht sepse ekspozimi ndaj këtyre substancave rrit rrezikun e sëmundjeve kardiovaskulare dhe kancerit, thuhet në raport.
OBSH-ja vlerëson se shumë nga vdekjet dhe sëmundjet mund të parandalohen me masa të tilla si përmirësimi i cilësisë së ujit dhe kushteve sanitare, si dhe me praktikat e sigurisë ushqimore si pasterizimi dhe qasja në kujdes shëndetësor për popullatat vulnerabël.
“Të dhënat tregojnë se sëmundjet e shkaktuara nga konsumimi i ushqimeve të pashëndetshme jo vetëm që vazhdojnë, por po përkeqësohen për shkak të ndryshimeve klimatike , të cilat rrisin rreziqet e infeksionit, dhe për shkak të rezistencës antimikrobike, e cila i bën infeksionet më të vështira për t’u trajtuar”, vuri në dukje Yuki Minato, zyrtari i sigurisë ushqimore i OBSH-së.
Përtej pasojave në shëndetin publik, Organizata Botërore e Shëndetësisë vlerëson se vetëm në vitin 2021, sëmundjet e shkaktuara nga konsumi i ushqimit të kontaminuar shkaktuan humbje të të ardhurave për shkak të uljes së produktivitetit prej 647 miliardë dollarësh.
“Ushqimi i pashëndetshëm ka qenë gjithmonë një shqetësim i madh për shëndetin publik, por deri më tani nuk kemi pasur një pamje të plotë të kostove të tij kolosale njerëzore dhe ekonomike. Këto vlerësime të reja po ndryshojnë të dhënat”, tha drejtori i përgjithshëm i OBSH-së.
Burimi: APE-MPA, OBSH
