Transferimi i kontrollit mbi internetin te Shërbimi i Dytë i FSB-së, i cili fillimisht urdhëroi mbylljen e WhatsApp dhe Telegram, dhe më pas të të gjithë internetit, shkaktoi një përplasje midis shërbimit të sigurisë dhe administratës presidenciale. Kjo e fundit u përpoq t’i rezistonte veprimeve të FSB-së, duke pranuar se pakënaqësia publike me ndalimet mund të ndikonte në rezultatet e zgjedhjeve parlamentare në shtator, thanë për Financial Times dy ish-zyrtarë të lartë të Kremlinit.
“Ekziston një betejë në internet midis FSB-së dhe zyrtarëve civilë të Kremlinit, të cilët janë të gjithë kundër ndalimeve”, shpjegoi njëri prej tyre. “Putini do të duhet ta zgjidhë mosmarrëveshjen në një moment të caktuar”. FSB-ja, sipas këtij zyrtari, “vazhdon të gjejë të gjitha llojet e arsyeve për ndalimin dhe asnjëra prej tyre në të vërtetë nuk ka shumë kuptim”. Edhe Putini nuk ka dhënë një shpjegim të qartë për nevojën për mbyllje në shkallë të gjerë, shtoi burimi i gazetës.
Kontrolli i shtrënguar i FSB-së mbi internetin i ka dhënë asaj një mënyrë të re për të luftuar mospajtimin dhe për të parandaluar “komunikimin e pakontrolluar” midis njerëzve, vëren një ish-zyrtar tjetër i lartë. Megjithatë, ai nënvlerëson njohuritë e FSB-së se si funksionon interneti: “Ata janë si një majmun me një granatë: ata shtypin një çelës dhe gjysma e Siberisë humbet aksidentalisht shërbimin e internetit. Ky është niveli i tyre i ekspertizës.”
Gjatë ndërprerjeve të internetit në muajt e fundit, madje edhe faqet e internetit dhe aplikacionet e “listës së bardhë” që supozohej të ishin të arritshme edhe kur nuk kishte sinjal, ndaluan së funksionuari.
Edhe pse FSB-ja kishte luajtur më parë një rol në mbikëqyrjen e internetit, rregullimi praktik dhe censura trajtoheshin nga agjencitë civile – administrata presidenciale, Ministria e Zhvillimit Dixhital dhe Roskomnadzor.
Por që të paktën nga vera e vitit 2025, kontrolli mbi RuNet, me pëlqimin e Putinit, i është transferuar Shërbimit të Dytë – një njësi e fshehtë përgjegjëse për mbrojtjen e rendit kushtetues nga opozita dhe luftimin e terrorizmit, siç zbuloi më parë The Bell . Ishin oficerët e kësaj njësie që helmuan Alexei Navalnyn dhe Vladimir Kara-Murzën. Tani, ajo po përpiqet me vendosmëri të pastrojë internetin nga “komunikimet armiqësore”.
Njerëz të njohur me situatën i konfirmuan gjithashtu FT se, që nga mesi i vitit të kaluar, Shërbimi i Dytë ka kërkuar të vendosë kontroll të drejtpërdrejtë mbi internetin në Rusi.
Në fund të majit të këtij viti, Putin urdhëroi qeverinë dhe FSB-në të siguronin funksionimin e pandërprerë të shërbimeve “me rëndësi kritike” gjatë mbylljeve të internetit. Me sa duket, kjo tregon se mbyllje të tilla do të vazhdojnë. Ministria e Zhvillimit Dixhital tani pretendon gjithashtu se po “koordinohet” me shërbimet e sigurisë se cilat faqe interneti duhet të mbeten të arritshme – një pranim që do të kishte qenë i paimagjinueshëm vetëm një vit më parë, vëren gazeta.
Deri relativisht vonë, censura e internetit bazohej kryesisht në ndalime të synuara – futjen në listën e zezë dhe bllokimin e faqeve të internetit dhe shërbimeve individuale. Tani, autoritetet “po ndjekin një strategji për të bllokuar gjithçka automatikisht”, thotë Alena Epifanova, një studiuese e sigurisë kibernetike në Këshillin Gjerman për ër Marrëdhëniet me Jashtë.
Pavarësisht pakënaqësisë së administratës presidenciale dhe zyrtarëve të tjerë të lartë qeveritarë, zyrtarëve civilë u mungon ndikimi për të ndryshuar situatën, argumenton Alexandra Prokopenko, një studiuese në Qendrën Carnegie të Berlinit për Rusinë dhe Euroazinë dhe autore e librit “Bashkëpunëtorët: Pse Elita Ruse Zgjedh Luftën”. Kryesisht sepse ata janë një funksion, jo një agjent, brenda sistemit shtetëror.
“Klasa moderne sunduese në Rusi nuk është një klasë politike, por një komunitet menaxherial” që “nuk ka vullnet apo strategji të vetën”, thekson Prokopenko . Si rezultat i ndërtimit të qëllimshëm të një sistemi apolitik të pushtetit nga Putini gjatë çerek shekullit të kaluar, administrata publike është bërë “një aparat operativ… një guaskë bosh, e aftë të kryejë funksione, por jo të krijojë kuptim”.
Prandaj, ajo pret që pas zgjedhjeve të Dumës Shtetërore në shtator, kufizimet e internetit do të shtrëngohen përsëri.
Një tjetër ish-zyrtar i lartë i tha FT se ende nuk mund ta heqë habinë e tij nga ndryshimet e fundit.
Ai tha se tre vjet më parë, kur lufta në Ukrainë ishte tashmë në zhvillim e sipër, “termi ‘internet kinez’ tingëllonte pothuajse si një fjalë e mallkuar në Rusi” për shkak të kufizimeve të vendosura nga Pekini. Por kohët e fundit, pasi u kthye nga Kina, ai e kuptoi:[Krahasuar me Rusinë] interneti në Kinë është thjesht fantastik… Vjen atje dhe mund të marrësh frymë lirisht.
