Në vendin e një ish-shtëpie për nëna të pamartuara në qytetin irlandez Tuam, hetuesit kanë gjetur mbetjet e 22 foshnjave dhe fëmijëve të vegjël, duke e çuar numrin e përgjithshëm të viktimave të gjetura në 99 që nga fillimi i gërmimeve në korrik të këtij viti.
Ekspertët paralajmërojnë se identifikimi është jashtëzakonisht i vështirë sepse trupat janë varrosur shumë afër njëri-tjetrit dhe besohet se deri në 796 foshnje dhe fëmijë mund të jenë varrosur në ish-sistemin e kanalizimeve.
Mbetjet e fundit u gjetën në një copë tokë që ishte mbuluar me zhavorr për vite me radhë dhe ishte përdorur si rrugë hyrëse për automjete, pa shenja të një varri masiv poshtë.
Një shtëpi ku nënat janë të ndara nga fëmijët e tyre
Hetuesit, me ndihmën e ekspertëve ndërkombëtarë, po përpiqen të identifikojnë fëmijët që vdiqën midis viteve 1925 dhe 1961 në shtëpinë e Shën Marisë, të drejtuar nga urdhri katolik i murgeshave Bon Secours.
Të ashtuquajturat shtëpi për nëna dhe foshnje ishin institucione ku gratë shtatzëna të reja, të pamartuara, shpesh dërgoheshin nën presionin e familjes dhe klerit vendas. Pas lindjes, në shumicën e rasteve, nënat ndaheshin nga fëmijët e tyre, të cilët më pas jepeshin për birësim, shkruan Sky News .
Sipas të dhënave në dispozicion, shumë fëmijë në shtëpinë e Shën Marisë vdiqën nga kequshqyerja, por edhe nga sëmundjet infektive si lija dhe tuberkulozi, të cilat ishin të përhapura në atë kohë.
Ai dyshon se pothuajse 800 fëmijë janë varrosur.
Historia e tmerrshme u vu në dukje për herë të parë në vitin 2014 nga historiania vendase Catherine Corless, e cila, përmes hulumtimeve, arriti në përfundimin se deri në 796 foshnje dhe fëmijë të vegjël mund të jenë varrosur në zonën e shtëpisë, në ish-sistemin e kanalizimeve.
Tre vjet më vonë, një komision zyrtar shtetëror konfirmoi se dhomat nëntokësore, të cilat sot ndodhen nën kopshtin përkujtimor, përmbanin me të vërtetë një sasi të madhe mbetjesh njerëzore.
Gërmimet pengohen nga mbipopullimi i varrit
Drejtori i Zyrës së Mjekut Ligjor Tuam, Daniel McSweeney, tha se gërmimet po vazhdonin me dorë dhe deri më tani janë mbledhur 62 mostra ADN-je nga anëtarët e familjes për të filluar procesin e identifikimit.
Ai shpjegoi se puna ishte jashtëzakonisht komplekse sepse eshtrat ishin varrosur pothuajse njëra mbi tjetrën.
“Përqendrimi i mbetjeve të varrosura në një zonë kaq të vogël paraqet një sfidë të madhe. Çdo varrim duhet të përpunohet si një njësi e veçantë arkeologjike, gjë që ngadalëson më tej identifikimin”, tha McSweeney.
Ekspertja mjeko-ligjore, Dr. Niamh McCullagh, shtoi se puna ndërlikohet edhe më shumë nga fakti se ish-shtëpia tani ndodhet në mes të një zone banimi. Rezervuari nëntokësor në të cilin u gjetën mbetjet ndodhet më shumë se tre metra nën tokë dhe përbëhet nga 20 dhoma të ndërlidhura.
Ndjesë faljeje shtetërore
Pas një hetimi shumëvjeçar, në vitin 2021 qeveria irlandeze njohu zyrtarisht përgjegjësinë e shtetit për mënyrën se si trajtoheshin gratë dhe fëmijët në institucione të tilla.
Kryeministri i atëhershëm Michal Martin kërkoi falje publike për të gjitha viktimat dhe familjet e tyre, pasi një hetim shtetëror zbuloi se rreth 9,000 fëmijë vdiqën në 18 shtëpi për nëna dhe foshnje në të gjithë Irlandën.
Gërmimet në Tuam po vazhdojnë dhe hetuesit besojnë se do të duhen muaj, nëse jo vite, që të gjitha mbetjet të gjenden dhe, kur të jetë e mundur, të identifikohen.
