Dr. Ivana Stradner
Armët ruse nuk kanë nevojë gjithmonë të shpërthejnë. Ato mund të mbërrijnë thjesht në kutinë tuaj postare. Ndërsa Moska përsos arsenalin e saj kibernetik, spiunazhi dixhital është gjithnjë e më shumë arma e preferuar e Kremlinit për të çuar përpara ambicien e saj gjeopolitike. Javën e kaluar, SHBA-të, me aleatët ndërkombëtarë, lëshuan një paralajmërim që nënvizon një evolucion shqetësues në manualin e spiunazhit kibernetik të Rusisë. Një fushatë e zbuluar rishtazi nga grupi rus i mbështetur nga shteti Laundry Bear ka “shënjestruar dhe kompromentuar qeverinë perëndimore dhe organizatat tregtare”.
Shenjat paralajmëruese po bëhen gjithnjë e më të vështira për t’u injoruar. Në korrik, Mbretëria e Bashkuar dhe Bashkimi Evropian vendosën një paketë sanksionesh pasi ia atribuan sulmet kibernetike kundër Polonisë aktorëve rusë. Masat synojnë subjektet shtetërore ruse dhe rrjetet kriminale të lidhura me to, të akuzuara për kryerjen e operacioneve kibernetike, ndërhyrjen në zgjedhjet demokratike dhe përhapjen e dezinformatave që synojnë dobësimin e mbështetjes për Ukrainën në të gjithë Evropën. Më 13 korrik, SHBA- të lëshuan një këshillë për sigurinë kibernetike duke i kërkuar operatorëve të infrastrukturës kritike të forcojnë mbrojtjen e tyre kundër kërcënimeve kibernetike ruse.Shumë partnerë evropianë shkruan dhe publikuan së bashku paralajmërimin e fundit i cili identifikoi Qendrën 16 si grupin përgjegjës për shënjestrimin e infrastrukturës kritike perëndimore. E njohur edhe si Njësia Ushtarake 71330,
Qendra 16 i përket Shërbimit Federal të Sigurisë (FSB) të Rusisë. Si një nga aktorët më të sofistikuar kibernetikë të Rusisë, Qendra 16 kryen operacione kibernetike për të fituar akses në sistemet online në të gjithë globin, duke i lejuar ata të mbledhin të dhëna të ndjeshme dhe të shkaktojnë ndërprerje funksionale në infrastrukturën perëndimore. Sipas këshillës
, Qendra 16 identifikon dhe shfrytëzon dobësitë në routerat perëndimorë për të hyrë në rrjetet e sektorit të infrastrukturës kritike. Njësia ishte përgjegjëse për
sulmin ndaj rrjetit energjetik të Polonisë në dhjetor 2025.
Asgjë nga këto nuk është e re. Fushata e fundit i përshtatet një modeli të mirë-vendosur rus të përdorimit të operacioneve kibernetike për të minuar qeveritë perëndimore, për të mbledhur inteligjencë dhe për të përgatitur fushën e betejës. Për të përmendur vetëm disa shembuj, pas pushtimit të Krimesë nga Rusia në vitin 2014, Kremlini
ndërpreu rrjetin elektrik të Ukrainës, kreu
operacione hakerimi dhe rrjedhjeje të të dhënave gjatë zgjedhjeve presidenciale franceze të vitit 2017, lëshoi malware-in
shkatërrues NotPetya që shkaktoi miliarda dollarë dëme globale dhe
kreu fushata spear-phishing që synonin qeverinë gjeorgjiane dhe sektorin privat në vitet 2018 dhe 2019.
Kremlini e sheh hapësirën kibernetike si një fushë beteje qendrore të konfliktit modern. Duke ndjekur doktrinën e Luftës së Gjeneratës së Re, Rusia merr pjesë në veprime pak nën pragun e luftës.
Putini e ka cilësuar vazhdimisht hapësirën kibernetike si një fushë kyçe të konfliktit modern, duke deklaruar se nëse NATO do të kryente operacione kibernetike kundër Rusisë, “ne do të bënim të njëjtën gjë”.
Në përgjigje të paralajmërimeve perëndimore për operacionet kibernetike të Qendrës 16, Kremlini publikoi një koment që mohonte agresionin kibernetik rus. Zëdhënësja e Ministrisë së Jashtme ruse, Maria Zakharova, tha se paralajmërimet janë propagandë: “Qëllimi i tyre i vërtetë është të çimentojnë rusofobinë, të krijojnë një atmosferë alarmiste të nevojshme për ta transformuar Evropën në një ‘kështjellë të rrethuar’ dhe të justifikojnë masa të mëtejshme armiqësore.”
Kremlini pohoi se NATO ishte agresori i vërtetë kibernetik, megjithëse të vetmet shembuj që mund të jepnin ishin njohja e hapësirës kibernetike nga NATO si një domen ushtarak, ushtrimet kibernetike dhe ndihma për Ukrainën. Në vend që të kundërshtonte provat që fshiheshin pas vlerësimeve perëndimore të Qendrës 16, Kremlini përdori një strategji të njohur informacioni: duke e portretizuar Rusinë si viktimë të agresionit perëndimor dhe një aktor mbrojtës në vend të autorit të krimit.
Ironia nuk ndalet me kaq. Ndërsa Rusia zhvillon një fushatë agresive kibernetike kundër Perëndimit, Moska e ka pozicionuar veten edhe si një kampione e rregullave globale kibernetike. Vitin e kaluar, Kombet e Bashkuara miratuan një traktat për krimin kibernetik të mbështetur nga Rusia. Tani, Moska po shtyn përpara një traktat të ri ndërkombëtar për sigurinë e informacionit përmes OKB-së. Mesazhi është i qartë: Rusia dëshiron një vend në tryezën ku shkruhen rregullat e hapësirës kibernetike, edhe pse akuzohet se po shfrytëzon pikërisht atë hapësirë për të synuar kundërshtarët e saj. Ne në fakt po i kërkojmë dhelprës të ruajë pula dixhitale.
Mos u gaboni: Operacionet kibernetike të Rusisë do të vazhdojnë. Ato janë vetëm një pjesë e një fushate më të gjerë për të ushtruar presion ndaj Perëndimit. Ndërsa Putini përballet me pengesa në Ukrainë, përdorimi i mjeteve të parregullta nga Kremlini do të intensifikohet. Sulmet kibernetike i ofrojnë Moskës një metodë me kosto të ulët dhe të vështirë për t’u atribuuar për të ushtruar presion, duke ruajtur njëkohësisht mohimin e besueshëm, veçanërisht ndërsa negociatat për t’i dhënë fund agresionit të Rusisë kundër Ukrainës vazhdojnë. Këto sulme i lejojnë Rusisë të shfrytëzojë frikën e përshkallëzimit dhe të ndikojë te politikëbërësit perëndimorë. Koha e kërcënimeve kibernetike në rritje përkon gjithashtu me zgjedhjet në Shtetet e Bashkuara.
Paralajmërimet e fundit nga agjencitë perëndimore të inteligjencës duhen trajtuar si një goditje paralajmëruese, jo si udhëzime rutinë për sigurinë kibernetike. Rusia tashmë po teston mbrojtjet perëndimore dhe po shfrytëzon dobësitë si një mjet të konkurrencës strategjike. Zgjedhja me të cilën përballet Perëndimi është e qartë: të forcohet qëndrueshmëria tani ose të vazhdohet reagimi pasi Rusia të ketë fituar tashmë avantazhin.
