Shkencëtarët amerikanë kanë përdorur inteligjencën artificiale për të krijuar viruse krejtësisht të reja dhe funksionale që mund të replikohen vetë në laborator. Kjo është hera e parë që inteligjenca artificiale ka projektuar me sukses gjenome të tëra. Janë krijuar 16 viruse të reja që sulmojnë vetëm bakteret dhe nuk janë të rrezikshme për njerëzit, dhe suksesi është përshkruar si një hap kyç shkencor që mund të mundësojë zhvillimin e trajtimeve të reja, shkruan BBC .
Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se viruset e projektuara nga inteligjenca artificiale ngrenë gjithashtu pyetje urgjente në lidhje me sigurinë dhe mbrojtjen. Mjetet e inteligjencës artificiale po përparojnë me shpejtësi dhe tashmë po përdoren për të projektuar antibiotikë të rinj, por kjo është relativisht e lehtë krahasuar me krijimin e një virusi të ri dhe të qëndrueshëm nga e para.
“Ky është një hap i madh përpara në kompleksitetin e asaj që mund të projektojë IA gjeneruese. Është hera e parë që është aplikuar për të krijuar një gjenom të tërë, diçka që mund të replikohet dhe të kryejë funksione brenda qelizave. Për ne, ky ishte një territor krejtësisht i panjohur”, tha për BBC-në Brian Hie, një profesor asistent në Universitetin e Stanfordit.
Gjuha e jetës
Teknologjia funksionon në një mënyrë të ngjashme me modelet e mëdha gjuhësore, të tilla si ChatGPT, të cilat parashikojnë vargje teksti. Në këtë rast, modelet, të njohura si Evo1 dhe Evo2, nuk parashikojnë fjalë, por atë që shkencëtarët e quajnë “gjuha e jetës”. Modelet u trajnuan mbi sasi të mëdha të dhënash rreth kodeve gjenetike të viruseve, baktereve, bimëve dhe njerëzve. Më pas ato u rafinuan për të krijuar bakteriofagë – një lloj specifik virusi që sulmon vetëm baktere të caktuara.
Eksperiment laboratorik
Studiuesit e Stanfordit përzgjodhën 302 nga modelet më premtuese të inteligjencës artificiale dhe më pas i sintetizuan ato në laborator. Nga këto, 16 rezultuan efektive në vrasjen e baktereve E. coli. Samuel King, një student doktorature në laborator, tha se ata kuptuan se fagët funksionojnë në orët e para të mëngjesit. Ata i vendosën fagët në enët Petri të baktereve dhe pritën për shenja shkatërrimi.
«Filluam të shihnim këto njolla të pastra dhe ishim jashtëzakonisht të emocionuar», thotë King. Hie kujton se e gjithë salla duartrokiti kur rezultatet u ndanë me pjesën tjetër të ekipit.
Barnat e së ardhmes dhe rreziqet biologjike
Zhvillimi i fagëve të rinj mund të çojë në mënyra të reja për të trajtuar infeksionet që janë bërë rezistente ndaj antibiotikëve. Por ky përparim shkencor tregon gjithashtu aftësinë e inteligjencës artificiale për të hartuar biologji të re që shkon përtej botës natyrore, e njohur si biologji sintetike. Hie thotë se kjo ka potencialin për “përmirësime të mëdha në shëndetin e njeriut” përmes zhvillimit të barnave dhe terapive të reja. Në të njëjtën kohë, ka shqetësime në rritje se e njëjta teknologji mund të keqpërdoret për të krijuar sëmundje të reja.
