Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, është gati t’i japë fund operacioneve ushtarake kundër Iranit pa arritur një marrëveshje gjithëpërfshirëse bërthamore, me kusht që Teherani të garantojë hapjen e plotë të Ngushticës së Hormuzit.
Qëllimi i këtij veprimi është të ulë presionin mbi tregjet globale të energjisë dhe të ulë çmimet e karburantit në SHBA.
Sipas zyrtarëve amerikanë që folën për The Wall Street Journal, Shtëpia e Bardhë ka ndryshuar objektivin e saj kryesor. Në vend të këmbënguljes së mëparshme për një marrëveshje më të gjerë bërthamore, Uashingtoni tani po përqendrohet në rivendosjen e transportit detar komercial përmes këtij korridori kyç energjetik.
Shtetet e Bashkuara tani e shohin vazhdimin e tranzitit detar të papenguar si një parakusht kryesor për shpalljen e përfundimit të konfliktit.
Kjo kthesë e ngjarjeve vjen pas bisedave private, në të cilat Presidenti Trump i informoi këshilltarët e tij të lartë se një pakt formal bërthamor nuk ishte më një parakusht i rreptë për ndërprerjen e armiqësive.
Zyrtarët e Shtëpisë së Bardhë besojnë se sulmet ajrore të mëparshme kanë shkatërruar tashmë tre nga objektet kryesore bërthamore të Iranit. Kjo ka neutralizuar kapacitetin aktual të pasurimit të uraniumit të Teheranit, ndërsa materialet e mbetura janë thellë nën tokë dhe aktualisht të padisponueshme. Uashingtoni vlerëson se monitorimi i inteligjencës amerikane, së bashku me kërcënimin e vazhdueshëm të veprimeve ushtarake, do të jenë të mjaftueshme si një pengesë afatgjatë kundër çdo përpjekjeje të Iranit për të rindërtuar infrastrukturën e tij bërthamore.
Teherani kërkon një çmim të lartë
Megjithatë, sigurimi i një strategjie daljeje është komplikuar nga kërkesat në rritje nga zyrtarët iranianë gjatë fundjavës.
Mohammad Bagher Zolghadr, sekretari i Këshillit Suprem të Sigurisë Kombëtare të Iranit, tha se Teherani po kërkonte një ndalim të përhershëm të operacioneve ushtarake, tërheqjen e trupave amerikane, heqjen e bllokadave detare, miliarda dollarë në dëmshpërblime lufte dhe zhbllokimin e fondeve globale përpara se të rifillonte transporti detar.
Teherani kërkoi gjithashtu ndalimin e kalimit të anijeve luftarake amerikane nëpër këtë rrugë ujore dhe vendosjen e tarifave të tranzitit për anijet tregtare, të cilat Uashingtoni i hodhi poshtë kategorikisht.
“Iranianët janë absolutisht të bindur se Trump dëshiron të dalë dhe është i përqendruar në hapjen e ngushticës, prandaj po luajnë jashtëzakonisht fort”, tha Gregory Brew, një ekspert për Iranin në Grupin Eurasia.
Shtëpia e Bardhë po përballet me një presion të brendshëm në rritje për të zgjidhur këtë krizë përpara zgjedhjeve të ardhshme të mesmandatit. Çmimet mesatare të karburantit në SHBA mbeten në nivelin më të lartë prej 4.02 dollarë për galon, shumë mbi nivelet e para luftës.
Edhe pse Trump deklaroi së fundmi se objektivat ushtarake amerikane janë arritur plotësisht, sulmet sporadike me dronë dhe raketa në ngushticë vazhdojnë. Sulmi i fundit ndaj një anijeje i raportuar nga Emiratet e Bashkuara Arabe konfirmon se këto incidente vazhdojnë të bllokojnë trafikun tregtar dhe të destabilizojnë tregjet globale të energjisë.
“Kërkesat e ashpra të kohëve të fundit të Iranit për të hapur ngushticën ia vështirësojnë presidentit gjetjen e një rruge për të shpëtuar reputacionin nga konflikti”, tha Mona Yacoubian, drejtoreshë e programit të Lindjes së Mesme në Qendrën për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare (CSIS).
Pavarësisht bllokimit në negociata, zyrtarët amerikanë theksojnë se Uashingtoni mbetet i hapur për një armëpushim të pacaktuar dhe heqjen e bllokadave të porteve nëse rrugët detare rivendosen plotësisht. Në këtë mënyrë, SHBA-të do të ruanin presionin ekonomik mbi Iranin, duke siguruar në të njëjtën kohë një dalje nga lufta.
