ërmbytjet vdekjeprurëse të menjëhershme që përfshiu rajonin pranë kufirit të Nepalit me Tibetin mund të jenë shkaktuar nga thyerja dhe rënia e një pjese të akullnajës në një luginë qindra metra më poshtë, thonë ekspertët, duke analizuar imazhet satelitore nga Planet Labs.
Nuk është e qartë se çfarë e shkaktoi saktësisht shembjen e akullnajës, por zyrtarët në Nepal po e konsiderojnë një tërmet në zonë si një shkak të mundshëm.
Autoritetet në të dyja anët e kufirit kanë frikë se numri i përgjithshëm i të vdekurve mund të jetë shumë më i lartë se 157 vdekjet e konfirmuara deri më tani, ndërsa më shumë se 300 udhëtarë rezultojnë të zhdukur, tha qeveria nepaleze.
Imazhet satelitore të zonës para dhe pas katastrofës nga Planet Labs, të shqyrtuara nga Reuters, tregojnë kodrën dikur të harlisur dhe të gjelbër, e cila tani është varrosur nën rrënoja dhe shkëmbinj.
“Është konfirmuar se një pjesë e konsiderueshme e pjesës së poshtme të akullnajës u shemb, duke shkaktuar fenomenin, ndoshta duke zvarritur ose mbyllur një sasi të konsiderueshme shkëmbinjsh dhe sedimentesh”, tha Vikram Gupta, një ekspert në gjeologjinë teknike dhe profesor në Universitetin Sikkim në Indi.
Gjeologu Dan Sugar, profesor i asociuar në Universitetin e Kalgarit, vuri në dukje se imazhet duket se tregojnë se një vëllim i madh bore u shkri në 24 orët para katastrofës.
Malet e mbuluara me borë të Nepalit kanë humbur gati një të tretën e akullit të tyre në 30 vjet për shkak të ngrohjes globale, raportuan Kombet e Bashkuara në vitin 2023. Organizata shtoi po atë vit se akullnajat në Nepal, i cili ndodhet midis Indisë dhe Kinës – dy nga emetuesit më të mëdhenj të karbonit në botë – po shkrinin me një ritëm 65% më të shpejtë në dekadën e fundit sesa në atë të mëparshme.
“Nga ajo që mund të shoh në imazhet satelitore të mëngjesit nga Planet Labs, pjesa më e ulët e akullnajës u thye në një lartësi prej rreth 5,200 metrash dhe ra në fund të luginës, 1,200 metra më poshtë”, shpjegoi Sugar.
Ai gjithashtu vuri në dukje se aktiviteti i ndërtimit mund të jetë një faktor dhe “nëse ndryshimi i klimës luajti një rol është diçka që padyshim do ta hetojmë në të ardhmen e afërt”. Disa projekte hidroelektrike ndodhen në zonat me një popullsi prej rreth 50,000 banorësh që u goditën më rëndë, në rajonin malor Rasua.
Autoriteti i Menaxhimit të Fatkeqësive të Nepalit konfirmoi nga ana e tij se përmbytja ndodhi në lumin Lhede për shkak të një rrëshqitjeje toke që u regjistrua rreth 20 kilometra në verilindje të kufirit Nepal-Kinë.
Raportet fillestare sugjeruan gjithashtu se një tërmet në zonë mund të ketë shkaktuar një ortek dhe të ketë çuar në përmbytje, por Prakash Pokharel, një gjeolog në Autoritetin e Menaxhimit të Fatkeqësive, tha se ende nuk ishte e qartë se çfarë çoi në tragjedi.
“Përmbytjet e menjëhershme u shkaktuan nga një ortek akulli dhe shkëmbinjsh në anën e Nepalit”, tha Pokharel, i cili shqyrtoi imazhet nga Planet Labs.
Përmbytjet, rrëshqitjet e dheut dhe thatësirat po rriten në frekuencë dhe ashpërsi në Himalaje, dhe ndryshimet e përshpejtuara në ujë, tokë dhe atmosferë të rajonit përbëjnë një kërcënim të madh për njerëzit, thekson Qendra Ndërkombëtare për Zhvillim të Integruar Malor.
Agjencia tha sot se përmbytjet e forta dhe të menjëhershme shkaktuan një valë uji, sedimentesh dhe gurësh që përshkuan sistemet e lumenjve Bhote Kosi dhe Trishuli, me nivelet e lumenjve në zonën Galchi që thuhet se u rritën deri në nëntë metra në 30 minuta .
Ndihma humanitare ndërkombëtare për zonat e prekura
Ndihma humanitare ndërkombëtare ka filluar të mbërrijë në Nepal. Rrëke balte kanë përshkuar një luginë lumi midis Kinës dhe Nepalit, duke rrëmbyer ndërtesa, ura dhe automjete. Fshatra të tëra janë “fshirë nga harta”, tha David Fisher, kreu i zyrës së Federatës Ndërkombëtare të Shoqatave të Kryqit të Kuq dhe Gjysmëhënës së Kuqe (IFRC) në Nepal.
Federata Ndërkombëtare e Kryqit të Kuq dhe të Kërcit (IFRC) tha se kishte lëshuar rreth 1 milion euro nga fondet e emergjencës për të mbështetur operacionet e shpëtimit. Po dërgon gjithashtu ujë të pijshëm, batanije, kuti të ndihmës së shpejtë, barela dhe çanta për trupat e të vdekurve.
“Prioriteti tani është të arrijmë te komunitetet e prekura dhe të ofrojmë ndihmë për njerëzit që kanë humbur shtëpitë e tyre”, theksoi David Fisher.
Bashkimi Evropian njoftoi se kishte aktivizuar sistemin satelitor Copernicus për të ndihmuar punën e ekipeve të shpëtimit, duke deklaruar se ishte gati të ofronte ndihmë të mëtejshme.
Organizata Botërore e Shëndetësisë njoftoi se ka dërguar furnizime mjekësore në Nepal.
Ministri i Jashtëm Subrahmanyam Jaishankar tha se India fqinje ka dërguar 10 ton ndihmë humanitare . Forcat Ajrore Indiane thanë se avionët e transportit do të transportonin furnizime shtesë dhe se helikopterët e tyre do të merrnin pjesë në operacionet e shpëtimit ose evakuimit. Më parë, kryeministri indian Narendra Modi kishte siguruar se vendi i tij ishte “gati të ofronte të gjithë ndihmën e mundshme humanitare për Nepalin”.
Bangladeshi gjithashtu ofroi të ndihmojë Nepalin “në çdo mënyrë të mundshme në operacionet e ndihmës dhe shpëtimit”.
BRE
