Zyrtarët evropianë të inteligjencës po paralajmërojnë se Rusia mund ta testojë së shpejti NATO-n, me njërin që pretendon se një sulm i mundshëm mund të ndodhë brenda “muajve, jo viteve”. Paralajmërimet vijnë pasi kryeministri polak Donald Tusk i tha parlamentit se vlerësimet e inteligjencës sugjerojnë se Rusia mund të nisë një sulm me dronë ose raketa në territorin e NATO-s në muajt e ardhshëm. Qëllimi, tha ai, do të ishte të provohej se “Neni 5 është më shumë teorik sesa praktik”, shkruan The Guardian .
Paralajmërime nga Varshava dhe Parisi
Presidenti francez Emmanuel Macron i vlerësoi paralajmërimet e Tusk si “të bazuara dhe të dokumentuara mirë”. Të premten, ai thirri një takim urgjent me udhëheqësit e partive dhe kandidatët për zgjedhjet presidenciale të vitit 2027 në Paris, ku diskutuan gjithashtu të dhënat e inteligjencës që tregonin një kërcënim në rritje nga Rusia.
Frika nga përshkallëzimi po rritet në javën kur Asambleja e Përgjithshme e OKB-së mblidhet në Nju Jork, dhe sulmet ajrore nga të dyja palët në luftën Rusi-Ukrainë po bëhen gjithnjë e më intensive.
Vlerësimet e inteligjencës
Në intervista të ndara gjatë javës së kaluar, tre shefa të inteligjencës evropiane kanë ofruar pikëpamjet e tyre mbi kërcënimin e mundshëm nga Moska. Michal Koudelka, kreu i shërbimit çek të sigurisë BIS, tha se, së bashku me rritjen e aktivitetit të dronëve, një pushtim në shkallë të vogël i territorit të NATO-s që kufizohet me Rusinë mund të jetë pjesë e planeve të Kremlinit.
“Është e mundur. Mund të përfshijë një ndërhyrje të kufizuar, provokime me flamur të rremë ose një fushatë masive ndikimi”, tha ai në Pragë. Ai shtoi se ky skenar mund të bëhet realitet brenda “disa muajsh, jo vitesh”, por vuri në dukje gjithashtu se “shumë po bëjnë gjithçka që munden për ta parandaluar këtë të ndodhë”.
Zyrtarët në tre shtetet baltike, të cilat kufizohen me Rusinë, janë më të kujdesshëm në lidhje me mundësinë e një pushtimi ose përshkallëzimi tjetër serioz. Ata theksojnë se burimet e Moskës në Ukrainë janë të kufizuara dhe paralajmërojnë se theksimi i mundësisë së një sulmi mund të jetë në favor të Kremlinit. “Ne nuk shohim asnjë shenjë të një sulmi të afërt”, tha në një intervistë në Riga Normunds Mežviets, drejtor i përgjithshëm i shërbimit të sigurisë shtetërore të Letonisë VDD.
Ai pranoi se ka shenja se Moska po përgatitet për veprime më vendimtare në Evropë, por shtoi se nuk është e qartë nëse këto plane janë vetëm pjesë e një strategjie destabilizimi. “Mbetet një pyetje e hapur nëse ata kanë plane të drejtpërdrejta dhe konkrete apo nëse kjo është vetëm pjesë e përpjekjeve të tyre të përgjithshme për të përhapur frikë dhe pasiguri në shoqërinë perëndimore”, tha ai.
Thirrje për qetësi
Politikanët baltikë, të cilët për vite me radhë e kanë kritikuar Evropën Perëndimore për qëndrimin e saj të butë ndaj Rusisë, tani e gjejnë veten në një pozicion të pazakontë. Ata po u thonë disa udhëheqësve perëndimorë të ulin retorikën e tyre publike, nga frika se diskutimet për një pushtim të afërt mund të dëmtojnë shoqëritë dhe ekonomitë e tyre.
Sekretari i Përgjithshëm i Ministrisë së Punëve të Jashtme të Estonisë, Jonatan Vseviov, dënoi “panikun në mediat sociale” që është shfaqur ditët e fundit. “Nëse ka ndonjë arsye për t’u frikësuar nga një sulm, jini të sigurt: ne do ta bëjmë të qartë. Deri atëherë, qëndroni të qetë, vazhdoni jetën tuaj dhe mbështesni Ukrainën”, shkroi ai në platformën X.
Mezhviets tha se, në përgjithësi, është mirë që Evropa Perëndimore është bërë më e vetëdijshme për kërcënimin nga Rusia. “Para vitit 2022, ne i paralajmëronim vazhdimisht partnerët tanë në Evropën Perëndimore për rrezikun nga Rusia, por ata kryesisht nuk na dëgjuan. Në vitin 2022, qasja e partnerëve tanë ndryshoi. Ata thanë se vendet e Baltit dhe Polakut kishin të drejtë”, tha ai.
Taktikat ruse: përshkallëzim dhe sabotim
As Mezhviets dhe as Koudelka nuk do të diskutonin për informacione specifike mbi planet e dyshuara ruse në muajt në vijim. Ata gjithashtu refuzuan të komentonin nëse vizita surprizë e drejtorit të CIA-s, John Ratcliffe, në Moskë muajin e kaluar, e cila përfshinte një ndalesë në Riga, ishte e motivuar nga dëshira për të paralajmëruar Kremlinin për rreziqet e një sulmi ndaj NATO-s. Pas asaj vizite, zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov, hodhi poshtë thashethemet për një sulm rus ndaj NATO-s. “Kjo nuk ka të bëjë fare me realitetin apo qëllimet e Federatës Ruse”, tha ai.
Megjithatë, shumë njerëz në Evropë ende e kujtojnë periudhën që çoi në pushtimin e Ukrainës në vitin 2022, kur zyrtarët amerikanë paralajmëruan vazhdimisht se Rusia po përgatitej për një sulm, ndërsa Kremlini e mohoi vazhdimisht këtë.
Ndërsa lufta hyn në dimrin e saj të pestë, përpjekjet për paqe të udhëhequra nga SHBA-të nuk po tregojnë shenja suksesi dhe Rusia dhe Ukraina po intensifikojnë sulmet me dronë dhe raketa të njëra-tjetrës. Në muajt e fundit, Ukraina ka shkatërruar një pjesë të madhe të infrastrukturës së naftës së Rusisë me sulme ndaj rafinerive dhe objekteve të tjera. Moska shpesh përsërit se dërgimi i armëve, inteligjencës dhe këshilltarëve ushtarakë në Ukrainë i bën vendet perëndimore pjesëmarrëse në luftë dhe objektiva legjitime.
Deri më tani, ajo ka shmangur veprimet që mund të provokonin një përgjigje të koordinuar të NATO-s. Në vend të kësaj, ajo ka nisur një fushatë sabotimi kundër objektivave në vendet që mbështesin më zëshëm Ukrainën, dhe ka incidente të izoluara që vënë në provë kufijtë, siç ishte një vit më parë kur më shumë se një duzinë dronësh të paarmatosur hynë në hapësirën ajrore polake.
Koudelka thotë se taktika aktuale e Rusisë është “përshkallëzimi për hir të çpërshkallëzimit”. Kremlini, sipas tij, dëshiron të shtypë pikat e dobëta në shoqëritë perëndimore në mënyrë që të dobësojë mbështetjen e tyre për përpjekjet e luftës në Ukrainë. “Ata besojnë se nëse përshkallëzohen mjaftueshëm, vendet evropiane do të vendosin të ndalojnë mbështetjen e Ukrainës”, tha ai.
Skepticizëm në lidhje me bisedimet e paqes
Në javët e fundit, administrata Trump është përpjekur të rinisë bisedimet e paqes në Ukrainë. Përveç vizitës së Ratcliffe në Moskë, të dërguarit amerikanë Steve Witkoff dhe Jared Kushner udhëtuan përsëri për në Moskë dhe vizituan Kievin për herë të parë. Edhe pse Donald Trump shpesh pretendon se Presidenti rus Vladimir Putin është i interesuar për një marrëveshje, në Evropë ka skepticizëm nëse Kremlini ka ndonjë interes për negociata të sinqerta.
“Nuk kam parë asnjë shenjë se negociatat e vërteta po merren seriozisht në konsideratë në Moskë”, tha Thomas Nilsson, kreu i shërbimit të inteligjencës dhe sigurisë ushtarake të Suedisë, në një intervistë në periferi të konferencës së Rigës. “Vlerësimi im është se ata ende mendojnë se mund të arrijnë qëllimet e tyre strategjike, kështu që thjesht po bëjnë sikur po negociojnë”, shtoi ai.
Të tre zyrtarët e inteligjencës besojnë se fushata e sabotimit e Rusisë në Evropë ka të ngjarë të intensifikohet në muajt në vijim. Nilsson e përshkroi incidentin e fundit me dron të armatosur në aeroportin e Leipzigut, të cilin autoritetet gjermane ia atribuojnë inteligjencës ruse, si një pikë kthese. “Dërgimi i një droni të armatosur në një aeroport të ngarkuar në mes të Evropës… Nëse keni sulme që mund të rezultojnë në viktima njerëzore ose humbje të infrastrukturës kritike me pasoja të mëdha për shoqërinë, mendoj se kjo është një ndryshim rrënjësor”, tha ai.
Mezhviets thotë se Rusia po kalon nga përzgjedhja rastësore e objektivave për sabotim dhe zjarrvënie që synojnë përhapjen e panikut, në objektiva specifike të lidhura me mbështetjen perëndimore për Ukrainën. “Ne shohim se ata duan të sulmojnë infrastrukturën hekurudhore dhe logjistikën për të ndihmuar Ukrainën. Aktualisht po vërejmë një zhvendosje drejt objektivave në industrinë e mbrojtjes”, tha ai.
Nilsson beson se pas intensifikimit të kohëve të fundit të sabotimit rus qëndrojnë disa qëllime: zvogëlimi i mbështetjes për Ukrainën, sjellja e përçarjes në NATO dhe frikësimi i popullsisë evropiane.
“Mendoj se Moska do të donte që NATO të diskutonte pafundësisht konsultimet e Nenit 4 pa ndërmarrë ndonjë veprim konkret”, tha ai. Koudelka vuri në dukje se një tjetër pasojë e fushatës së sabotimit është shterimi i burimeve të inteligjencës, pasi dyshimet shpesh mbeten edhe kur incidentet shkaktohen nga faktorë të tjerë. “Tani shërbimet e inteligjencës duhet të hetojnë çdo zjarr ose çdo mosfunksionim si një sulm të mundshëm terrorist dhe ky është një rezultat i mirë për to”, përfundoi ai.
