Analizë nga Vladimir Muçaj
Kur SPAK sheh dosjet dhe qytetarët shohin makinat milionëshe, Shqipëria e luksit të pashpjeguar: Kush po heton burimin e pasurisë?
Shqipëria po përballet çdo ditë me një paradoks që bie në sy në çdo qytet, në çdo aks rrugor dhe në çdo zonë turistike të vendit. Nga njëra anë flitet për luftë kundër korrupsionit, krimit të organizuar dhe pasurive të pajustifikuara, ndërsa nga ana tjetër qytetarët shohin përditë një realitet që ngre pikëpyetje të shumta.
Mjafton të lëvizësh në rrugët e vendit për të parë automjete luksoze me vlera të larta që drejtohen nga persona shumë të rinj, të cilët shpesh nuk njihen për ndonjë aktivitet të deklaruar ekonomik apo histori të gjatë pune. Në të njëjtën kohë, në zonat turistike dhe bregdetare shfaqen vazhdimisht biznese të reja, lokale, bare dhe restorante që kërkojnë investime të konsiderueshme financiare.
Nuk është detyrë e qytetarëve të përcaktojnë nëse këto pasuri janë të ligjshme apo jo. Kjo është detyrë e institucioneve ligjzbatuese. Por është e drejtë e publikut të pyesë nëse po bëhet mjaftueshëm për të verifikuar burimin e këtyre pasurive dhe për të garantuar që ligji zbatohet në mënyrë të barabartë për të gjithë.
Vitet e fundit, debati publik është dominuar shpesh nga hetimet ndaj figurave politike dhe çështjet që lidhen me to. Këto hetime janë pjesë e rëndësishme e funksionimit të shtetit ligjor dhe askush nuk duhet të jetë mbi ligjin. Megjithatë, lufta kundër paligjshmërisë nuk mund të kufizohet vetëm te zyrat e politikës. Ajo duhet të shtrihet me të njëjtin intensitet edhe te ekonomia informale, pasuritë e pajustifikuara dhe aktivitetet financiare që ngjallin dyshime të arsyeshme.
Besimi i qytetarëve te drejtësia nuk ndërtohet vetëm me dosje të bujshme apo me emra të njohur. Ai ndërtohet kur qytetarët shohin se ligji vepron njësoj ndaj kujtdo, pavarësisht emrit, pozicionit apo ndikimit që ka. Kur qytetarët shohin se çdo pasuri hetohet sipas ligjit dhe çdo dyshim trajtohet me seriozitet, atëherë forcohet bindja se shteti funksionon.
Sfida e institucioneve sot nuk është vetëm të ndëshkojnë shkelësit e ligjit, por edhe të bindin opinionin publik se askush nuk gëzon imunitet përballë drejtësisë. Në të kundërt, sa më shumë të shtohen pyetjet pa përgjigje për burimin e pasurive dhe investimeve të dyshimta, aq më shumë do të rritet perceptimi se ekziston një hendek mes asaj që qytetarët shohin çdo ditë dhe asaj që institucionet zgjedhin të shohin.
