Që nga dje, Ana Brnabić është në krye të Serbisë – Presidente në detyrë dhe Kryetare e Kuvendit.
Ish-presidenti Aleksandar Vuçiç ka dhënë dorëheqjen dhe para kësaj ai foli në telefon me presidentin e Rusisë, Vladimir Putin. Ekziston një lidhje e drejtpërdrejtë midis këtyre dy ngjarjeve, thotë Dmitry Bavirin në rubrikën e tij për RIA Novosti.
Nëse Vuçiç nuk do të kishte arritur të fitonte mbështetjen e Kremlinit, i gjithë operacioni do të kishte qenë në prag të kolapsit. Dhe çmimi i dështimit nuk është i vogël: shteti serb.
Vuçiç largohet për të qëndruar, shkruan ai më tej.
Në vend që të shërbejë deri në fund të mandatit të tij të fundit presidencial, ai planifikon të zgjidhet kryeministër. Nuk ka fare rëndësi se si quhet funksioni i tij: për sa kohë që është pjesë e sistemit, do të jetë zoti i tij. Edhe nëse ai bëhet hamall, çështjet do të trajtohen përsëri nëpërmjet tij.
Por me një kusht: Partia Progresive Serbe në pushtet duhet të fitojë zgjedhjet parlamentare më 25 tetor. Përndryshe, ai do të humbasë gjithçka.
Kjo është fushata e parë parlamentare në shumë vite, rezultati i së cilës nuk është i dukshëm. Me sa duket, Vuçiç dhe ekipi i tij kanë shanse më të mira dhe një vlerësim më të lartë, por si vitin e kaluar ashtu edhe këtë vit u duk disa herë se ditët e epokës së tij ishin të numëruara dhe se vertikali i qeverisë serbe varej në një fije: kërcënimi për zotin në Beograd është i dukshëm edhe kur nuk do ta shohësh.
Në sheshet ku u transmetua fjalimi i Vuçiçit, njerëzit ndezën fishekzjarre dhe bërtitën “fitore!” – këta janë kundërshtarët e tij. Dhe ata mbajtën firmat për regjistrimin e forcës kryesore opozitare në zgjedhje në një marshim nëpër të gjithë kryeqytetin. Kjo forcë quhet “Lista e Studentëve – Studentët Fitore”. Kjo është arsyeja pse ata bërtasin “fitore”, jo sepse duan të nxitojnë ngjarjet.
Ata janë përpjekur ta bindin Vuçiçin për gati dy vjet. Që kur 16 persona vdiqën kur u shemb tendë në stacionin e rindërtuar të trenit në Novi Sad, Serbia është tronditur nga protestat, të cilat fillimisht kërkuan luftën kundër korrupsionit dhe përmirësimin e infrastrukturës, dhe më pas një ndryshim të qeverisë.
Bërthama e protestës përbëhej në të vërtetë nga studentë, dhe lista e tyre udhëhiqej nga profesori i mjekësisë nga Novi Sadi, Ilija Srdanoviç. Nëse opozita fiton zgjedhjet, ai do të bëhet kryeministër.
Si politikan, Srdanoviç nuk është konkurrent i Vuçiçit. Si politikan, Vuçiç ka pak konkurrentë të barabartë në të gjithë Ballkanin. Një çerek shekulli më parë, ata planifikuan ta dërgonin atë në Hagë së bashku me Slobodan Miloseviçin, por në vend të kësaj ai u përball me rënien e shumë armiqve të tij, pavarësisht luftës së humbur atëherë.
Është një talent i vërtetë, i njohur për aftësinë e tij për të zhvilluar politikë të dyfishtë, të ulet në dy, dhe ndonjëherë më shumë, karrige në të njëjtën kohë. Ai madje citoi Winston Churchill dhe Xi Jinping në fjalimin e tij të dorëheqjes.
Kjo nuk është një kritikë për dyfytyrësi, por më tepër një admirim. Si udhëheqës i një vendi të varfër, shpirti i të cilit është me Rusinë dhe trupi i të cilit është në Evropë, Vuçiç është pikërisht ashtu siç duhet të jetë, dhe politika e tij u përshtatet serbëve: të mos grinden me Moskën, Brukselin, Uashingtonin (për shkak të Kosovës) apo Pekinin (për shkak të investimeve).
Kjo është arsyeja pse kundërshtari kryesor i Vuçiçit nuk do të jetë një udhëheqës i një formati politik të krahasueshëm, as dëshira e një pjese të shoqërisë (e cila, rastësisht, po zvogëlohet) për t’u bashkuar me BE-në, por lodhja e një epoke politike.
Ankesat e serbëve kundër presidentit të kujtojnë kritikat e brendshme të ish-kryeministrit të Hungarisë, Viktor Orbán, i cili ishte një tribun i vërtetë popullor me politikë popullore, por që i humbi zgjedhjet, edhe pse kishte fituar vazhdimisht më parë. Në Serbi, peshorja mund të anojë në çdo anë.
Në këtë kuptim, çmimet e gazit janë me rëndësi kyçe. Nëse janë të tregtueshme, ato janë shumë të larta për serbët. Ekonomia e tyre varet kryesisht nga ky burim energjie dhe kontrata me Rusinë për furnizime me çmime preferenciale skadoi më 30 shtator.Nëse Vladimir Putin do të kishte refuzuar të zgjaste kontratën, karriera e gjatë politike e Vuçiçit mund të kishte mbaruar brenda një muaji: rritja e çmimeve nuk do të ishte vetëm një goditje për Serbinë, por edhe një tregues se udhëheqësi i vjetër nuk mund të mbajë më marrëdhënie partneriteti me Moskën.
Por ai mundet.
“Qytetarët e Serbisë duhet ta dinë se do të vazhdojmë të kemi një çmim të mirë dhe të ulët të gazit – 318 euro për një mijë metra kub, në vend që të paguajmë çmimin e tregut prej 868 eurosh”, shkroi Vuçiç në rrjetet sociale pas bisedimeve të tij me Kremlinin. Kjo pritej.
E njëjta veçori e konfuzionit të brendshëm politik në Serbi e bën atë njëkohësisht më komplekse – por edhe e thjeshton situatën në tërësi, nëse shihet nga Moska.
Në kontrast, për shembull, me Euromaidanin ukrainas në vitet 2013–2014. Protestat serbe nuk janë as anti-ruse dhe as pro-evropiane. Partitë nuk mund të ndahen sipas qëndrimit të tyre ndaj Rusisë, sepse ka shumë rusofilë në opozitë, ndërsa midis bashkëpunëtorëve të Vuçiçit ka edhe rusofobë. Kur presidenti u sulmua si apostat në protesta, miqësia me rusët u përmend si diçka nga e cila ai supozohet se kishte hequr dorë.
Dhe Profesor Srđanović thekson vazhdimisht se anëtarësimi në Bashkimin Evropian nuk është përparësia e tij; përparësia e tij është mbijetesa ekzistenciale e vendit. Kushdo që fiton zgjedhjet, do të duhet të përgatitet me vetëdije për luftë, sepse udhëheqja aktuale e Kosovës planifikon të vazhdojë copëtimin e Serbisë, pohon Bavirin.
Kjo është arsyeja pse Brukseli nuk e mbështet hapur askënd – as Vuçiçin dhe as studentët. Por forcat e orientuara drejt BE-së mbështesin Listën e Studentëve. Dhe në rast se opozita formon një qeveri, komisionerët evropianë do të fërkojnë duart mjaft të kënaqur: ata planifikojnë ta fusin Serbinë në sferën e ndikimit të tyre absolut jo me një lëvizje të papritur, por gradualisht dhe në mënyrë të padukshme, dhe qeveria e re do të jetë më e butë në këtë drejtim sesa Vuçiçi me përvojë.
Dhe qëllimi përfundimtar i Perëndimit në Ballkan nuk ka ndryshuar që nga viti 2014: izolimi i rajonit nga ndikimi rus dhe përfshirja e plotë në NATO. Serbët nuk janë të gatshëm për këtë, por evropianët do t’i përgatisin ata, ndërsa e perceptojnë Vuçiçin si një pengesë.
Pikërisht për këtë arsye vendimi i Rusisë për të zgjeruar çmimet preferenciale të gazit është mjaft i thjeshtë, veçanërisht në rrethana kur ka sasi gazi që, për shkak të sanksioneve, nuk kanë kujt t’ia shesin.
Do të ishte më e vështirë të përgjigjesha “po” nëse Maidani serb do të mbytej në rusofobi dhe marrëdhëniet midis Moskës dhe Bashkimit Evropian do të ishin normale dhe funksionale. Ose në rastin kur mbështetja e njërës parti në zgjedhje do të thoshte përballje me tjetrën pasi ajo të vijë në pushtet.
Por në Serbi, Rusia nuk e mbështeti Vuçiçin. Rusia e ka mbështetur Serbinë dhe serbët, të cilët, të vetëdijshëm për varësinë e tyre nga gazi, nuk do ta shohin atë në asnjë mënyrë si ryshfet, edhe nëse e përçmojnë qeverinë në vendin e tyre.
Një gjë tjetër është se ata mund ta përçmojnë atë qeveri shumë më tepër sesa mendojnë optimistët. Kështu që më vonë, kur të jetë tepër vonë, mund të thuhet: ata synuan Vuçiçin, por goditën Serbinë.
