Pas një fundjave më të qetë, nxënësit e shkollave të mesme në Francë pritet të kthehen në barrikada nesër, si pjesë e një lëvizjeje proteste që po e trondit seriozisht qeverinë e Presidentit Emmanuel Macron.
Një nga pyetjet kryesore do të jetë nëse dhuna do të përkeqësohet, duke e zbehur më tej vijën ndarëse midis protestave dhe trazirave, dhe nëse qeveria e Macron do ta intensifikojë më tej reagimin e policisë, raporton Associated Press.
Sipas ministrit të brendshëm, policia arrestoi më shumë se 5,000 persona javën e kaluar, 85 përqind e të cilëve ishin të mitur. Qindra njerëz u plagosën. Një nga testet kryesore të qëndrueshmërisë dhe tërheqjes së lëvizjes do të jetë e marta, kur sindikata me ndikim CGT u bën thirrje punëtorëve të dalin në rrugë.
Unioni studentor shprehu një sërë kundërshtimesh
Sipas sindikatës studentore, e cila është një nga organizatorët kryesorë të lëvizjes, studentët janë të frustruar nga infrastruktura në përkeqësim, klasat e mbipopulluara, oraret e mbingarkuara, mungesa e mësuesve dhe stafit tjetër, si dhe financimi i pamjaftueshëm për shkollat.
Disa po bëjnë thirrje gjithashtu për heqjen e platformave shtetërore përmes të cilave bëhen aplikimet për arsimin e lartë dhe kolegjet, sepse besojnë se ato kryejnë përzgjedhje të padrejtë.
“Ne nuk jemi të arsimuar dobët, thjesht askush nuk na dëgjon”, shkruhej në një banderolë këtë javë jashtë një shkolle në Seine-Saint-Denis, një periferi e klasës punëtore në veri të Parisit që është një nga vatrat e lëvizjes së protestës.
Profesori: Kushtet nuk janë më ato që ishin për ne
Nxënës nga pjesë të ndryshme të vendit u ankuan se po zienin në klasa pa ajër të kondicionuar gjatë valëve të të nxehtit të verës, ndërsa ngrinin në dimër. Mediat franceze publikuan pamje të minjve që vraponin nëpër shkolla, tavaneve të shembura, rrjedhjeve të ujit, mobiljeve të thyera dhe problemeve të tjera në ndërtesat e rrënuara shkollore.
“Publiku duhet ta dijë se kushtet për arsim nuk janë më ato që ishin për ne. Situata është përkeqësuar ndjeshëm”, tha Sophie Bordy, një profesoreshë letërsie 50-vjeçare nga Parisi.
“Klasat nuk kanë ventilim dhe mezi i hapim dritaret”, tha për New York Times 15-vjeçari Issam Makhloufi, një nxënës në shkollën e mesme Rosa Parks në Saint-Denis.
Megjithatë, më shumë është ndarë për shkollat sesa për mbrojtjen.
Studentët pretendojnë se ka pabarazi në arsim, domethënë se studentët nga lagjet në nevojë nuk kanë të njëjtën cilësi mësimdhënieje, kushte dhe mundësi për avancim, pavarësisht premtimit që përmbahet në moton kombëtare franceze: “Liri, barazi, vëllazëri”.
Në pankartat e mbajtura nga protestuesit e parë në Créteil shkruhej “Shumë pabarazi, jemi të neveritur”, “Arsimi është një e drejtë, jo një privilegj” dhe “Më vjen keq që ju shqetësoj, kjo është për të ardhmen tonë”.
Megjithatë, shpenzimet për arsimin janë një nga shpenzimet më të mëdha në buxhetin kombëtar që qeveria e Macron po propozon për vitin 2027. 65.5 miliardë euro (74 miliardë dollarë) janë caktuar për shkollat, që është më shumë se 63.4 miliardë euro të caktuara për mbrojtjen.
Nxënësit ankohen gjithashtu për orët e gjata të mësimit. Në shkollat e mesme, mësimi shpesh fillon në orën 8 të mëngjesit dhe mund të zgjasë deri në mbrëmjen e hershme. Sipas të dhënave të Bashkimit Evropian, nxënësit e shkollave të mesme franceze kanë një nga numrat më të lartë të lëndëve të detyrueshme në Evropë. “I shoh mësuesit e mi më shumë sesa familjen time”, shkruhej në një banderolë që mbante një vajzë e fotografuar nga Le Parisien.
Macron nuk mund të kandidojë më
Organizatat sindikale dhe partitë e krahut të majtë i përdorën protestat si një mundësi për një shprehje më të gjerë të pakënaqësisë, në një kohë kur Presidenti francez Emmanuel Macron, i cili nuk është më i kualifikuar të kandidojë për poste për shkak të kufizimeve të mandatit, po hyn në fund të mandatit të tij presidencial.
“Sistemi publik i arsimit pas dhjetë vitesh të Emmanuel Macron është në një gjendje katastrofike. I mungojnë të gjitha”, tha Sophie Vénétitay, kryetare e një sindikate mësuesish që iu bashkua protestave të studentëve, gjatë njërit prej marshimeve të fundit protestuese.
Një shkollë u dogj, një kamion zjarrfikës u qëllua me gurë, sulme ndaj oficerëve të policisë…
Shumë nga protestat filluan në mënyrë paqësore, por u përshkallëzuan kur protestuesit filluan të hidhnin fishekzjarre dhe të sulmonin shkollat dhe infrastrukturën tjetër, duke shkaktuar dëme me vlerë disa milionë euro, sipas zyrtarëve.
Qindra shkolla janë prekur nga bllokadat e fundit, thanë zyrtarët, dhe numri po rritet ndërsa protestat nga periferitë e Parisit përhapen në Marsejë, Lion dhe qytete të tjera.
Policia arrestoi gati 2,000 persona të enjten dhe më shumë se 1,700 të premten, tha për BFMTV Ministri i Brendshëm francez Laurent Nuñez. Grupet e të drejtave të njeriut, përfshirë Amnesty International, kanë kritikuar përdorimin e gazit lotsjellës dhe granatave të zhurmshme për të shpërndarë të miturit.
Më shumë se 60 anëtarë të stafit të shkollës u plagosën, përfshirë 40 drejtorë, raportoi të premten Ministri i Arsimit Édouard Geffray.
Në Nantes, protestuesit i vunë flakën një shkolle, në Marsejë ata qëlluan me gurë një makinë zjarrfikëse dhe në Belfort një 17-vjeçar u arrestua pasi studentët sulmuan një oficer policie, thanë prokurorët për BFMTV. Më shumë se 300 anëtarë të policisë dhe xhandarmërisë u plagosën në protesta, tha Nuñez në mediat sociale.
Franca ka një histori të gjatë protestash të të rinjve që herë pas here janë bërë të dhunshme, duke përfshirë protestat studentore të vitit 1968 që gati rrëzuan qeverinë dhe kontribuan në transformimin e shoqërisë franceze.
Qeveria pranoi disa lëshime.
Qeveria franceze e ka dënuar ashpër dhunën dhe është përgjigjur me masa të forta. Gérald Darmanin, ministri francez i drejtësisë, konfirmoi të premten se kishte udhëzuar prokurorët të hapnin procedura penale sa herë që të ishte e mundur dhe t’i mbanin prindërit përgjegjës për dëmin e shkaktuar. Në të njëjtën kohë, qeveria pranoi se disa nga ankesat e studentëve ishin të justifikuara.
Të enjten, në një përpjekje të dukshme për të qetësuar protestat që po përhapeshin me shpejtësi, Ministri i Arsimit Geffray njoftoi se qeveria do të braktiste një rritje të planifikuar të disa tarifave të regjistrimit në arsimin e lartë, e cila ishte njoftuar vetëm disa orë më parë si pjesë e buxhetit të vitit 2027.
Pas takimit me përfaqësuesit e sindikatave studentore, Geffray njoftoi gjithashtu demokratizimin e shkollave për të lejuar një pjesëmarrje më të madhe të studentëve. Ai tha gjithashtu se ministria e tij do të hartonte plane për të adresuar mungesën e mësuesve.
Udhëheqësit e lëvizjes studentore i hodhën poshtë propozimet. Sabrine Kharbach, një anëtare e sindikatës studentore që organizonte protestat, i quajti ato një “perde tymi”. Studentët njoftuan protesta për të martën dhe u bënë thirrje partive politike dhe sindikatave t’u bashkohen atyre.
Akuza kundër partisë së ekstremit të majtë Franca e Papushtuar
Zyrtarët francezë kanë akuzuar partinë France Invincible, një parti e ekstremit të majtë, se po shfrytëzon zemërimin e studentëve për përfitime politike. Kandidati i saj presidencial, Jean-Luc Mélenchon, është i barabartë me kandidatin kryesor të qendrës në zgjedhjet që do të mbahen rreth tetë muaj më vonë, sipas disa sondazheve. France Invincible i ka mohuar akuzat.
Mélenchon dënoi atë që e quajti “egërsi” e oficerëve të policisë që përdorën gjerësisht gaz lotsjellës dhe shkopinj gome për të shpërndarë turmën. Dyshohet se predhat e policisë për kontrollin e trazirave kanë shkaktuar disa nga lëndimet në fytyrë të pësuara nga protestuesit e rinj.
Mélenchon, një antikapitalist i flaktë, pretendon se partia e tij e mbështet lëvizjen, por se nuk po e organizon atë dhe se ai dëshiron që protestat të mbeten jo të dhunshme.
Mélenchon, një politikan 75-vjeçar, po kandidon për president të Francës për herë të katërt dhe po përpiqet të fitojë mbështetjen e votuesve më të rinj. Ata votuan më pak se grupmoshat e tjera në zgjedhjet presidenciale të vitit 2022, por nëse Mélenchon arrin t’i mobilizojë ata në qendrat e votimit, kjo mund ta ndihmojë atë të kalojë në raundin e dytë vendimtar në maj, gjë që deri më tani nuk e ka bërë.
“Ajo që duam është që të rinjtë e këtij vendi të dalin nga kjo periudhë me kokën lart, duke arritur diçka dhe mësuar diçka, dhe ta kujtojnë këtë kur të votojnë”, tha Mélenchon të enjten.
