Ministria daneze e Punëve të Jashtme tha se, nëse Shtetet e Bashkuara të Amerikës duan të eksplorojnë burimet e Groenlandës, do të duhet ta bëjnë këtë brenda kuadrit të ligjeve të ishullit Arktik.
Ata shtuan se marrëveshja e muajit të kaluar midis SHBA-së, Danimarkës dhe Groenlandës nuk e ndryshon këtë.
Reagimi erdhi pasi Presidenti i SHBA-së Donald Trump njoftoi në platformën Truth Social se eksplorimi masiv i naftës, gazit dhe mineraleve do të fillojë së shpejti në Grenlandë, të cilën ai e quajti “Grenlanda jonë e re dhe e bukur”.
Ai gjithashtu pohoi se ekspertët vlerësojnë se sasia e naftës që gjendet lehtësisht është më e madhe se pothuajse kudo në botë, por nuk përmendi ndonjë marrëveshje apo projekt specifik.
“Marrëveshja nuk u jep investitorëve amerikanë asnjë trajtim preferencial krahasuar me investitorët nga vendet e tjera të NATO-s, BE-në dhe partnerët e NATO-s kur bëhet fjalë për aksesin në burimet natyrore të Groenlandës”, tha ministria daneze në një deklaratë.
Në vitin 2021, Groenlanda ndaloi nxjerrjen e uraniumit dhe të gjitha eksplorimet e ardhshme të naftës. Qeveria aktualisht po shqyrton nëse kompania teksase Greenland Energy mund të përdorë lejet e lëshuara para këtij ndalimi. Në gusht, kompania njoftoi se planifikon të bëjë shpime në vitin 2027 në një pellg të paeksploruar në bregun lindor të ishullit, megjithëse nuk ka leje për ta bërë këtë.
Marrëveshja e nënshkruar nga SHBA-të, Danimarka dhe Groenlanda në shtator mundëson forcimin e pranisë ushtarake amerikane në ishull, hapjen e dy bazave të reja ushtarake dhe instalimin e sistemit të mbrojtjes kundër raketave “Golden Dome” të Trump, ndërsa riafirmon sovranitetin danez dhe të drejtën e vetëvendosjes së groenlandezëve. Marrëveshja nuk u dha asnjë të drejtë minierash apo shpimesh.
Që nga viti 2019, Trump ka pohuar se SHBA-të duhet ta blejnë ose ta marrin përsipër ishullin e pasur me minerale dhe strategjikisht të rëndësishëm për arsye sigurie, dhe ai vazhdimisht nuk e ka përjashtuar përdorimin e forcës. Këshilltari danez për politikën e sigurisë, Jacob Kaarsbo, beson se deklaratat e Trump tregojnë se dëshira e tij për të kontrolluar Groenlandën nuk ka ndryshuar.
“Është jashtëzakonisht e rrezikshme ta shohësh këtë marrëveshje si diçka që ndryshoi qëllimet e Trumpit”, tha Kaarsbo.
