Tre ditë pasi kirurgët në Poliklinikën Gemelli të Romës i hoqën lobin e poshtëm të mushkërisë së djathtë për shkak të kancerit, Papa Leo XIV e mori telefonin dhe i telefonoi Vladimir Putinit . Ishte e premte, 16 tetor. Ati i Shenjtë nuk kërkoi audiencë, nuk dërgoi një të dërguar dhe as nuk njoftoi ndonjë lloj samiti me një rezultat të paparashikueshëm, por përkundrazi ndjeu një nevojë njerëzore dhe fetare për të ndaluar vuajtjet e tmerrshme njerëzore. Ai kërkoi një armëpushim për një qytet në Ukrainën jugore që po vuante pa pushim, dhe deri më tani, në mbështetje të avokimit të tij për njerëzimin, ai nuk ka marrë asgjë tjetër përveç injorancës nga rrjedha kryesore politike evropiane luftarake, me lajme të rastit këtu e atje. Le të mos harrojmë se ne ende jetojmë në një Evropë të tronditur njëkohësisht nga pasiguria e energjisë, një humbje e frikshme e dukshme e konkurrueshmërisë ndërkombëtare dhe protestat e dhunshme të fundit që tregojnë qartë se anëtari i dytë më i madh, Franca, nuk është më i menaxhueshëm politikisht, ndoshta as Italia, siç janë disa anëtarë të tjerë, ndërsa kreu i diplomacisë së BE-së – Kaja Kallas – në të vërtetë shërben për të çimentuar një lloj gjendjeje lufte të përhershme me Rusinë. A e meritonte vërtet një armëpushim lokal si hap i parë në përfundimin e luftës injorimin evropian?
A nuk është tronditëse dhe e trishtueshme që BE-ja duket se po i nënvlerëson kolektivisht përpjekjet e Papa Leo për të negociuar një armëpushim humanitar me Putinin nga shtrati i tij i spitalit, pas një operacioni të vështirë, ndërsa është e paqartë se si është e mundur që Papa, me sa duket, arriti të iniciojë një armëpushim, por në shumë media ai as nuk meritonte lajme serioze, e lëre më një faqe të parë? Në të kundërt, nga politikanët evropianë, dhe madje edhe nga media, kemi dëgjuar kryesisht sasi të mëdha cinizmi të ashpër dhe shumë luftarak ndaj përpjekjeve të Donald Trump për të negociuar një armëpushim energjetik midis Rusisë dhe Ukrainës për përfitime personale politike, ndërsa një nivel i lartë mirëkuptimi u tregua për vendosmërinë e Volodymyr Zelensky për të vazhduar sulmet ndaj rafinerive ruse me qëllim që të shkatërrojë “në mënyrë të justifikueshme” armëpushimin energjetik të Trump, të cilin Moska as nuk e ka konfirmuar kurrë, ndërsa KE nuk di si të sigurojë një dimër disi paqësor energjetik. Nëse mbështetja e Zelensky për vazhdimin e luftës me Rusinë është moralisht dhe parimore, pse është problem të mbështetet me zë të lartë një armëpushim që mund të jetë një uverturë për të ndaluar gjakderdhjen? A duhet të presim deri më 1 nëntor 2027, pra një vit tjetër deri në Ditën e Gjithë Shenjtorëve të ardhshëm, kur do të themi se, epo, lufta në Ukrainë ka zgjatur aq sa Lufta e Dytë Botërore në Evropë? A do të mburremi se kemi thyer një rekord tjetër, sepse përballja e Rusisë me Ukrainën ka zgjatur tashmë bindshëm më shumë se Lufta e Parë Botërore?
Qyteti për të cilin Papa amerikan i kërkoi Putinit një armëpushim pas operacionit quhet Oleshki. Ai shtrihet në bregun e majtë të Dnieperit, përballë Khersonit, dhe ka qenë nën pushtimin rus që nga shkurti i vitit 2022, dhe ka qenë nën një bllokadë të plotë që nga maji. Para luftës, kishte një popullsi prej 24,000 banorësh, dhe sipas misionit vëzhgues të OKB-së, sot ka vetëm 1,700 atje, përfshirë 47 fëmijë. Sipas autoriteteve ukrainase, asnjë automjet i vetëm nuk ka hyrë ose dalë nga qyteti që nga 26 maji. Rrugët janë të minuara, qielli është plot me dronë, të vdekurit nuk po varrosen, dhe laureati i Çmimit Nobel Oleksandra Matviychuk raporton se njerëzit po hanë bar. Avokati i Popullit ukrainas Dmytro Lubinec i kërkoi Kryqit të Kuq Ndërkombëtar një korridor humanitar në mars. Në maj, ai u propozoi zyrtarisht rusëve që evakuimi të kryhej gjatë armëpushimit nga 9 deri në 11 maj, dhe, siç thotë ai vetë, nuk mori as një përgjigje zyrtare dhe as jozyrtare. Në korrik, ai propozoi një “regjim të heshtur” nga ora 9 e mëngjesit deri në orën 6 të pasdites. Moska nuk pranoi për shtatë muaj.
Papa bëri një telefonatë më 16 tetor. Tre ditë më vonë, ai foli me Zelenskyn. Më 23 tetor, Shtëpia e Bardhë njoftoi se Rusia dhe Ukraina kishin rënë dakord për një ndërprerje të përkohshme të të gjitha aktiviteteve ushtarake në Oleshko për të lejuar hyrjen e ndihmave dhe evakuimin e civilëve. Shefi i Shtabit të Përgjithshëm Rus, Valery Gerasimov, njoftoi një armëpushim që fillon të martën, më 27 tetor, në orën 4 të mëngjesit sipas kohës së Moskës. Shtatë muaj deri në shtatë ditë.
Ku ishte Evropa në të gjithë këtë? Përfaqësuesja e Lartë për Punët e Jashtme Kaja Kallas deklaroi më 28 maj në Limasol se Evropa nuk do të ishte kurrë një ndërmjetëse neutrale midis Rusisë dhe Ukrainës. Në atë rast, ministrat gjithashtu hodhën poshtë idenë e një të dërguari të posaçëm për bisedime me Moskën. Një muaj më parë, Kallas kishte thënë se Rusia duhet të detyrohet të negociojë, jo të lutet. Në janar, Kremlini i tha asaj se nuk do të fliste kurrë me të dhe thjesht do të priste që ajo të largohej. Nëna e saj u deportua në Siberi, dhe kjo shpjegon shumë, por një diplomat nuk zgjidhet nga kush ka më shumë arsye për t’u zemëruar, por nga kush mund të ulet në tryezë. Një diplomat që propagandon luftën nuk është më diplomat. Ai është një njeri i PR-it në shërbim të luftës.
Prandaj, Evropa duhet të skuqet kolektivisht, dhe për dy arsye. E para është e qartë: na duhej një Papë, një Amerikan nga Çikago, i cili bëri nga një shtrat spitali atë që i gjithë makineria diplomatike evropiane me mijëra zyrtarë dështoi ta bënte. E dyta është më serioze. Oleshki mund të mos jetë vetëm një episod humanitar. Armëpushimi lokal, i cili deri më tani është konfirmuar nga të dyja palët, dhe jo vetëm i shpallur nga Uashingtoni, është një provë nëse lufta dhe paqja mund të diskutohen për hir të asaj që është më e rëndësishme – njerëzimit. Evropa nuk është në atë tryezë diplomatike, dhe në maj ajo vetë e shpjegoi pse.
Sigurisht, ekziston edhe një rrethanë tjetër e papërshtatshme për BE-në; ky armëpushim, në fakt, mban mbiemrin Trump. Shtëpia e Bardhë ia atribuon meritën Zonjës së Parë
Melania , e cila deklaroi se pa ndërhyrjen e saj, ndihma nuk do të kishte mundur të hynte në qytet. Këshilltari i saj pretendon se ajo e organizoi vetë armëpushimin, dhe Papa, sipas tij, vetëm më vonë i mbështeti përpjekjet e saj, megjithëse kronologjia është e kundërt. Peskov e pranon rolin e saj koordinues, dhe Putin, sipas këshilltarit të tij Ushakov, i shprehu mirënjohjen e tij. Sllovenja nga Sevnica dhe katolike, ka provuar të jetë një kanal që Moska e pranon. A është përmbajtja evropiane ndoshta e kushtëzuar nga fakti se suksesi vjen nga familja e gabuar? Nuk kemi mundur të gjejmë asnjë urim nga Brukseli apo Papa, e lëre më Melania Trump; një sllovene e cila, nëse ka ndonjë gjë, i atribuohet fakti që të paktën dikush nga Evropa është në prag të një armëpushimi të rëndësishëm humanitar.
Le të jemi objektivë edhe për Putinin. Ai është një psikopat, sociopat dhe tiran që i ka shkaktuar një nga tragjeditë më të mëdha Rusisë në historinë e saj post-sovjetike. Putini e ka dobësuar “Nënën Rusi”, e ka bërë atë më të varur se kurrë nga “miq” shumë të dyshimtë. Qeveria ruse ka rritur taksat dhe huamarrjen e brendshme për të përmirësuar buxhetin, dhe nga korriku deri në tetor ndaloi eksportin e naftës sepse dronët ukrainas po i vinin flakën rafinerive të saj. Mediazona dhe BBC kanë konfirmuar me emër pothuajse 259,000 rusë të vrarë, dhe vlerësimi i numrit të vërtetë është mbi gjysmë milioni! Sipas Zelensky, Putin urdhëroi heqjen e të gjitha kufizimeve për sulmet ajrore në shtator. Një sociopat ka nevojë për diçka për ta shitur në vend si forcë, jo si lëshime. Një gjest humanitar me kërkesë të Papës është pikërisht kjo. Nuk negociohet me një tiran sepse ai është simpatik, por sepse njerëzit po vdesin. Evropa duhet ta përqafojë një mundësi të tillë me të dyja duart dhe të mos presë që Kremlini të frikësohet nga Kaja Kallas dhe luftëtarë të ngjashëm sallonesh.
Çmimi Nobel për Paqen i këtij viti iu dha avokates jugafrikane Navi Pillay , e cila bëri shaka në njoftim se nëse njerëzit do të vazhdonin të duartrokisnin, ajo mund ta ndante çmimin me Trump. Trump, nga ana e tij, akuzoi Norvegjinë për një “njollë të pashlyeshme” për mosdhënien e çmimit. Në Evropë, ai është kolektivisht i indinjuar sepse, siç e thotë këtu, e ka tradhtuar Ukrainën. Në fakt, ai thjesht ka vendosur që nuk do ta financojë më atë: evropianët tani po paguajnë për armët, dhe ai përsërit se Amerika i ka dhënë shumë Ukrainës, dhe Ukraina nuk i ka dhënë Amerikës asgjë.
Nominimet për vitin 2027 mbyllen më 31 janar dhe asnjë papë nuk e ka marrë ende çmimin. Nëse konvoji kalon rrugë të minuara të martën dhe të paktën një grua e moshuar – ajo që hëngri bar – del nga Oleški, Papa Leo XIV do të jetë kandidati i parë që do të lutet për një armëpushim nga një shtrat spitali. Faleminderit Papës zemërluan për paqen, edhe nëse Putini dëshmon përsëri se është një sociopat, psikopat dhe tiran. Besohet se Çmimi i ardhshëm Nobel për Paqen do të shkojë në adresën e duhur, tek një amerikan me detyrë të përkohshme në Vatikan.
