Në një raport të ri mbi Bosnjën dhe Hercegovinën, Komisioni Evropian vlerësoi se vendi po largohet gjithnjë e më shumë nga rruga evropiane. Nuk ka përparim në gjyqësor, në luftën kundër korrupsionit, në lirinë e medias dhe në ekonomi, dhe ka pasur një pengesë në politikën e vizave.Raporti, i publikuar sot në Bruksel, mbulon periudhën nga 1 shtatori 2025 deri më 1 shtator 2026. Komisioni vëren se autoritetet e BiH vazhdojnë të shprehin publikisht angazhimin e tyre për integrimin evropian. Megjithatë, periudha e raportimit u shënua, sipas tij, nga “rritja e distancës nga rruga evropiane”. Puna e degëve ekzekutive dhe legjislative u pengua nga mungesa e një koalicioni qeverisës funksional dhe reformat kyçe që lidhen me BE-në nuk janë miratuar ende.
Komisioni vlerëson se qeverisja është “gjithnjë e më e pakënaqshme”, se institucionet e pavarura janë të dobëta dhe se shenjat e kapjes së shtetit janë të dukshme në të gjitha nivelet e qeverisjes. Shumica e rekomandimeve të vitit të kaluar nuk janë zbatuar dhe mbeten në fuqi.
Regjimi pa viza me shtatë vende dhe përjashtime sezonale
Komisioni vuri re një pengesë në politikën e vizave. Në vend të heqjes së premtuar të një regjimi pa viza në vit në periudhën 2025-2027, BiH e zgjati heqjen sezonale të vizave nga 30 në 60 ditë.
Komisioni po i bën thirrje BiH-së të heqë regjimet pa viza me Azerbajxhanin, Katarin, Kuvajtin, Turqinë, Rusinë, Kinën dhe Vanuatun, dhe t’i japë fund përjashtimeve sezonale për qytetarët e Bahreinit, Omanit dhe Arabisë Saudite. Ai paralajmëron se kjo mund të rrisë rrezikun e migrimit të parregullt në BE nëpërmjet rrugës së Ballkanit Perëndimor.
I njëjti kapitull vlerësoi pozitivisht mbërritjen e Frontex: në shtator 2026, rreth 130 anëtarë të forcës së përhershme me kompetenca ekzekutive u vendosën në BiH. U miratuan gjithashtu plane veprimi kundër trafikimit të qenieve njerëzore, u prezantua mbledhja e të dhënave biometrike në procedurën e vizave dhe në tetor 2026 u nënshkrua një marrëveshje pune me Eurojust.
Pasojat e vendimit të Dodikut dhe funeralit të Mladiçit
Periudha e raportimit u shënua nga pasojat e vendimit kundër Milorad Dodik dhe shkarkimit të tij nga detyra si President i Republika Srpska, duke përfshirë ndryshimet institucionale dhe zgjedhjet e parakohshme për presidentin e entitetit. Këto zgjedhje u mbajtën më 23 nëntor 2025 dhe u përsëritën pjesërisht më 8 shkurt 2026 për shkak të parregullsive. Sipas OSBE/ODIHR-it, zgjedhjet ishin të organizuara profesionalisht, por të shënuara nga retorikë nxitëse, dhe nuk kishte gra midis kandidatëve.
Asambleja Kombëtare e RS emëroi tre qeveri gjatë periudhës raportuese, dy prej të cilave dhanë dorëheqjen për shkak të sfidave të legjitimitetit para Gjykatës Kushtetuese të BiH. Në tetor 2025, Asambleja gjithashtu shfuqizoi në mënyrë deklarative disa ligje që ishin rrëzuar tashmë nga Gjykata Kushtetuese. Në korrik 2026, Gjykata Kushtetuese mbështeti kushtetutshmërinë e ndryshimeve në Kodin Penal të vendosura nga Përfaqësuesi i Lartë, mbi bazën e të cilave u zhvilluan procedurat kundër Dodikut.
Komisioni thekson veçanërisht revizionizmin historik, mohimin e gjenocidit dhe glorifikimin e krimeve të luftës nga disa udhëheqës politikë, veçanërisht në RS, pas vdekjes së kriminelit të dënuar të luftës Ratko Mladiç. Në funeralin e tij në Beograd morën pjesë udhëheqës dhe politikanë nga RS, gjë që shkaktoi reagime të forta në vend dhe në rajon. Komisioni i vlerëson raste të tilla si “thelbësisht të papajtueshme me vlerat e BE-së”. Thuhet se marrëdhëniet me Serbinë, përndryshe të mira, janë vënë nën presion.
Raporti përmend gjithashtu se Përfaqësuesi i Lartë Christian Schmidt njoftoi dorëheqjen e tij në maj 2026, dhe se në qershor zëvendësi i tij Louis Crishock u emërua Përfaqësues i Lartë në detyrë deri në emërimin e një Përfaqësuesi të Lartë të ri.
Zgjedhjet e përgjithshme dhe një mesazh për autoritetet e reja
Për zgjedhjet e përgjithshme të mbajtura më 4 tetor 2026, Komisioni raporton gjetjet paraprake të misionit vëzhgues të OSBE/ODIHR-it: konkurrenca ishte e vërtetë dhe dita e zgjedhjeve u zhvillua në mënyrë të rregullt. Teknologjitë e reja zgjedhore u përdorën në të gjithë vendin për herë të parë, por vëzhguesit vunë re vështirësi teknike, procedura komplekse votimi dhe numërimi, si dhe probleme me fshehtësinë e votës. Keqpërdorimi i burimeve publike, zgjidhja e mosmarrëveshjeve zgjedhore dhe monitorimi i financimit të fushatës mbetën të pazgjidhura.
Komisioni thotë se BiH duhet të formojë të gjitha organet ekzekutive dhe legjislative pas zgjedhjeve dhe të demonstrojë një angazhim të përtërirë për reforma të shpejta. Ndryshimet kushtetuese dhe zgjedhore për të zbatuar vendimin Sejdić-Finci ende nuk janë miratuar, dhe grupi i punës që duhej të përgatiste ndryshimet nuk ka arritur një marrëveshje.
Parlamenti miratoi vetëm 12 ligje
Asambleja Parlamentare e BiH miratoi vetëm 12 ligje gjatë periudhës raportuese, pesë prej të cilave u miratuan me procedurë urgjente. Buxheti i vitit 2025 i institucioneve të BiH u miratua vetëm në nëntor 2025, dhe buxheti i vitit 2026 në korrik 2026. Seancat e Dhomës së Popujve u ndërprenë rregullisht dhe mbikëqyrja e degës ekzekutive mbeti e dobët.
BiH nuk ka pasur një kryenegociator për më shumë se dy vjet e gjysmë pas vendimit për të hapur negociatat. Mosmarrëveshjet politike mbi procedurën çuan në propozime të ndara në Këshillin e Ministrave dhe në Dhomën e Përfaqësuesve, dhe në mars 2026 Gjykata Kushtetuese rrëzoi vendimin e Dhomës së Përfaqësuesve dhe urdhëroi Asamblenë Parlamentare të organizonte emërimin brenda gjashtë muajve. Komisioni po bën gjithashtu thirrje për emërimin urgjent të një Koordinatori Kombëtar të IPA-s (NIPAC). Për shkak të mungesës së tij, Komiteti i Monitorimit të IPA-s nuk është mbledhur që nga maji 2022.
Plani i rritjes: Paratë në lojë deri në fund të vitit
BiH miratoi Axhendën e Reformës në shtator 2025, por ende nuk i ka nënshkruar dhe ratifikuar Marrëveshjet e Lehtësimit dhe të Huasë, as nuk ka emëruar një Koordinator. Për shkak të dorëzimit me vonesë të axhendës, afati i zbatimit të vendit u shkurtua dhe ndarja treguese u ul me 10 përqind, kështu që BiH tani mund të marrë deri në 976.6 milionë euro në kredi dhe grante.
Komisioni paralajmëron se periudha e mospagimit për transhin e parë të reformave skadon në fund të vitit 2026. Nëse korniza ligjore dhe kushtet nuk përmbushen deri atëherë, BiH do t’i humbasë këto fonde.
Gjyqësori: Asnjë përparim, mbikëqyrja e jashtme e të dhënave të pronës është hequr
Në fushën e gjyqësorit dhe të drejtave themelore, Komisioni nuk ka shënuar asnjë përparim. Ligji i ri për KLGJP-në dhe Ligji për Gjykatat e BiH-së ende nuk janë miratuar, pavarësisht aktiviteteve në të dy dhomat e parlamentit.
Komisioni citon si një zhvillim negativ ndryshimet në rregullat për deklarimet e pasurisë të miratuara nga KLGJP këtë vit. Ato zëvendësuan përzgjedhjen e jashtme të ekspertëve të monitorimit me një proces të kontrolluar nga KLGJP, në kundërshtim me marrëveshjen me Komisionin, dhe misioni i monitorimit të jashtëm i financuar nga BE-ja u ndërpre në qershor 2026. Komisioni i bën thirrje KLGJP-së që t’i tërheqë urgjentisht këto ndryshime.
Gjykata Kushtetuese e Bosnjës dhe Hercegovinës ende nuk ka një përbërje të plotë. Asambleja Kombëtare e RS-së, siç u tha, duhet të përmbushë detyrimin e saj kushtetues të vonuar prej kohësh dhe të emërojë gjyqtarët, dhe Parlamenti i FBiH-së duhet të emërojë pasardhësit e dy gjyqtarëve që po dalin në pension. Komisioni gjithashtu paralajmëron kundër emërimeve në të cilat balanca etnike ka përparësi mbi meritën.
Nga 778,060 raste, 50,852 ose 6.5 përqind u ricaktuan manualisht pa shpjegime. Numri i rasteve të pazgjidhura në shkallë të parë u ul me pesë përqind, por në fund të vitit 2025 ishte ende më shumë se 1.6 milion. Kohëzgjatja mesatare e procedurave në shkallë të parë u rrit nga 292 në 299 ditë.
Korrupsioni: Nuk ka raportime për korrupsion të nivelit të lartë që nga viti 2022.
Gjithashtu, nuk ka pasur përparim në luftën kundër korrupsionit. Komisioni deklaron se autoritetet politike kanë dështuar vazhdimisht në luftën kundër korrupsionit të përhapur dhe kanë penguar në mënyrë aktive progresin. Nuk janë regjistruar dënime të reja përfundimtare për korrupsion të nivelit të lartë.
Asnjë agjenci ligjzbatuese nuk ka paraqitur një raport mbi korrupsionin e nivelit të lartë në Prokurorinë e BiH që nga viti 2022, dhe vetëm pesë raporte mbi korrupsionin “e zakonshëm” u paraqitën në vitin 2025. Komisioni gjithashtu kritikon praktikën në Prokurorinë e BiH të ekipeve të prokurorëve që marrin vendime në raste “të ndjeshme” me konsensus, e cila nuk ka bazë ligjore, si dhe transferimet e prokurorëve që punojnë në raste politikisht të ndjeshme.
Nga 600 zyrtarë në nivel shtetëror, vetëm 261 dorëzuan raporte financiare për verifikimin e deklarimit të pasurisë, 24 më pak se një vit më parë. Komisioni i Konfliktit të Interesit gjeti pesë raste në vitin 2025, por vendosi vetëm një sanksion. Pozicioni i drejtorit të APIK ka qenë vakant që nga tetori i vitit 2024.
Ndër rastet e përmendura, hetimi kundër ish-kryetarit të bashkisë së Sarajevës u pezullua pothuajse pesë vjet pas paraqitjes së një kallëzimi penal dhe dy viteve hetim, dhe vendimi është subjekt i apelimit. Federata e Bosnjës dhe Hercegovinës ende nuk ka një ligj të zbatueshëm për konfliktin e interesit që nga viti 2013. Kantoni i Sarajevës shquhet si një shembull i rezultateve të prekshme, me 14 individë kundër të cilëve janë konfirmuar aktakuza, shumica e të cilëve janë mbajtës të posteve publike.
Media: BHRT në prag të mbylljes
Në fushën e lirisë së shprehjes, Komisioni gjithashtu nuk vuri re asnjë përparim, me “shenja shqetësuese përkeqësimi”. Situata me BHRT është përkeqësuar më tej dhe shërbimi publik mbetet në rrezik serioz mbylljeje, ndërsa mosmarrëveshjet ligjore midis tre transmetuesve publikë vazhdojnë.
HJPC regjistroi 25 sulme ndaj gazetarëve në vitin 2025, dhe Shoqata e Gazetarëve të BeH mori 50 raportime. Në RS, ku shpifja është kriminalizuar, vitin e kaluar u ngritën 88 kallëzime penale për shpifje. Komisioni gjithashtu deklaron se RTRS vazhdon të përhapë dezinformimin rus, si në lidhje me luftën në Ukrainë ashtu edhe në rrugën evropiane të BeH.
Sipas të dhënave nga Këshilli i Shtypit dhe Medias Online, të cilat i raporton Komisioni, 60 përqind e portaleve të lajmeve nuk kanë asnjë media të shkruar ose nuk kanë fare media të shkruar. Ligji për Transparencën e Pronësisë së Medias dhe kriteret për reklamat nga buxhetet publike ende nuk ekzistojnë.
Krimi i organizuar dhe lista gri e FATF-së
Është bërë njëfarë progresi në luftën kundër krimit të organizuar, me miratimin e një vlerësimi të ri të kërcënimit bazuar në metodologjinë e Europolit dhe listën e substancave psikoaktive të kriminalizuara, ndryshimi i parë që nga viti 2011.
Megjithatë, konfiskimi i aseteve mbetet i dobët: në vitin 2025, gjashtë milionë euro u konfiskuan në 163 raste, nga 7.6 milionë një vit më parë. Numri i ekipeve të përbashkëta hetimore ra nga 64 në 17. Për shkak të vonesave në përafrimin me standardet ndërkombëtare, BiH u vendos në listën gri të FATF-së më 19 qershor 2026.
Ekonomia: Ngadalësim dhe deficit në rritje
Në aspektin ekonomik, Komisioni gjithashtu nuk sheh përparim në krijimin e një ekonomie tregu funksionale. Rritja e PBB-së u ngadalësua nga 2.1 përqind në vitin 2025 në 1.7 përqind në tremujorin e parë të vitit 2026, dhe PBB-ja për frymë ra në 36 përqind të mesatares së BE-së, vetëm pesë pikë përqindjeje më e lartë se dhjetë vjet më parë.
Inflacioni ishte katër përqind në vitin 2025, dhe në gjashtë muajt e parë të vitit 2026 u rrit në 4.6 përqind. Pagat u rritën me 14 përqind në vitin 2025, dukshëm më shumë se rritja e produktivitetit prej rreth dy deri në 2.5 përqind, gjë që sipas Komisionit dëmton konkurrueshmërinë.
Komisioni raporton vlerësimet e FMN-së për një deficit prej 1.8 përqind të PBB-së në vitin 2025, me një rritje në rreth katër përqind ose më shumë në vitet 2026 dhe 2027. Ribalancimi i buxhetit të RS-së, thotë ai, shkeli rregullin fiskal të njësisë dhe koordinimi midis njësive kur merret hua në tregjet ndërkombëtare është “praktikisht inekzistent”.
Në vend operojnë rreth 540 ndërmarrje publike, të cilat punësojnë rreth 10 përqind të fuqisë punëtore totale, dhe borxhi i tyre arrin në 28 përqind të PBB-së. Papunësia në tremujorin e dytë të vitit 2026 ishte 12.2 përqind, dhe tek të rinjtë ishte 32.9 përqind.
Gazi rus, sanksionet dhe “dy shkolla nën një çati”
BiH ka ruajtur pajtueshmërinë e plotë me politikën e jashtme dhe të sigurisë të BE-së, por zbatimi i sanksioneve kundër Rusisë po pengohet nga ministritë dhe organet e kontrolluara nga SNSD. Shembuj përfshijnë fluturimet nga Rusia, transmetimin e mediave shtetërore ruse dhe faktin që M-tel i Banja Lukës vazhdon të transmetojë sinjalin e kanalit RT. Gazi natyror përbën tre përqind të konsumit të energjisë, por vendi është plotësisht i varur nga një burim i vetëm nga Rusia.
Në arsim, praktika e “dy shkollave nën një çati” ende mbahet në kantonet Hercegovina-Neretva dhe Bosnja Qendrore, pavarësisht vendimeve të Gjykatës Supreme të Federatës së Bosnjës dhe Hercegovinës. Emri gjuhë boshnjake ende nuk njihet në shkollat në RS, pavarësisht vendimeve të Gjykatës Kushtetuese. BiH gjithashtu humbi dy cikle të testimit PISA, në 2022 dhe 2025.
Kur bëhet fjalë për personat e zhdukur, raporti thotë se 7,572 persona ende kërkohen si pasojë e luftës, dhe 65 prej tyre u identifikuan në vitin 2025.
Çfarë u vlerësua pozitivisht?
Përveç Frontex dhe Eurojust, Komisioni thekson gjithashtu miratimin e ligjit për patentat, markat tregtare dhe sekretet tregtare, vendimin e parë përfundimtar për mohimin dhe glorifikimin e gjenocidit të lëshuar nga Gjykata e BiH në tetor 2025, dhe vendimin e parë përfundimtar të Gjykatës Kantonale në Sarajevë në shkurt 2026, i cili përcaktoi diskriminimin ndaj personave LGBTIQ+. Parada e shtatë e Krenarisë në Sarajevë në qershor 2026 kaloi në paqe.
Hapja e seksioneve Poprikuše-Nemila dhe Putnikovo Brdo-Medakovo në Korridorin Vc, përcaktimi i misionit të BE-së për qytetet neutrale ndaj klimës që Sarajeva mori në prill 2026, hapja e Qendrës EIT në Sarajevë dhe marrëveshja me Kroacinë për ndërtimin e Ndërlidhjes Jugore të Gazit, e nënshkruar në prill 2026, u vlerësuan gjithashtu pozitivisht.
